Kế toán giá thành là gì? Có phải ai học kế toán cũng làm được

Trong doanh nghiệp sản xuất, biết bán được bao nhiêu chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải biết làm ra một sản phẩm thực tế tốn bao nhiêu. Phần việc đó thường gắn với kế toán giá thành.

Tên gọi nghe không lạ, nhưng đây không phải vị trí có ở mọi công ty, và cũng không phải cứ học kế toán là làm được ngay. Muốn theo mảng này, cần hiểu rõ công việc thực tế phía sau nó.

Kế toán giá thành gắn với việc theo dõi chi phí thực tế để tính ra giá thành sản phẩm (Hình từ Internet)

Kế toán giá thành là gì? Khác kế toán chi phí ở đâu?

Hiểu ngắn gọn, kế toán giá thành là người theo dõi, tập hợp và phân bổ các khoản chi phí để tính ra chi phí thực tế của từng sản phẩm, đơn hàng, công trình hoặc lô sản xuất. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là ghi nhận số liệu, mà là trả lời cho doanh nghiệp biết làm ra một đơn vị sản phẩm thực tế tốn bao nhiêu.

Vị trí này rất dễ bị nhầm với kế toán chi phí. Hai mảng này liên quan chặt với nhau, nhưng không hoàn toàn trùng nhau. Kế toán chi phí thường đi theo câu hỏi: hôm nay, tuần này, tháng này doanh nghiệp đã phát sinh những khoản chi nào. Kế toán giá thành đi thêm một bước nữa: từ những chi phí đó, phần nào được tính vào từng sản phẩm cụ thể, phân bổ ra sao và cuối cùng giá thành thực tế là bao nhiêu.

Nói cách khác, kế toán chi phí giúp nhìn ra doanh nghiệp đã tốn tiền ở đâu. Kế toán giá thành giúp nhìn ra sản phẩm đang tốn tiền như thế nào.

Công việc của kế toán giá thành diễn ra như thế nào?

Kế toán giá thành thường gắn với doanh nghiệp sản xuất, gia công, chế biến, xây dựng hoặc những nơi có nhiều công đoạn vận hành và cần bóc tách chi phí theo sản phẩm, theo đơn hàng hoặc theo công trình. Công ty thương mại thuần hoặc doanh nghiệp dịch vụ thường không tách riêng vị trí này. Ở nhiều nơi, phần việc này không tách riêng mà do kế toán tổng hợp hoặc kế toán nội bộ làm luôn.

Đó cũng là lý do cùng học kế toán nhưng con đường công việc sau khi ra trường có thể rất khác. Người làm ở doanh nghiệp thương mại thường quen với công nợ, hóa đơn, thu chi, đối chiếu số liệu bán hàng. Người đi vào mảng giá thành phải bám sát hơn với kho, nguyên vật liệu, định mức, sản phẩm dở dang và quy trình sản xuất.

Nhiều người nghĩ kế toán giá thành chủ yếu là ngồi tính số vào cuối kỳ, nhưng thực tế không phải vậy. Phần việc này đòi hỏi theo dõi sát những gì đang diễn ra trong doanh nghiệp: nguyên vật liệu nhập ra sao, xuất vào sản xuất thế nào, chi phí chung phát sinh ở đâu, phần việc nào đã hoàn thành và phần nào vẫn còn dở dang.

Điểm khó của công việc nằm ở chỗ chi phí không tự đi đúng chỗ (Ví dụ: chi phí điện ở phân xưởng chẳng hạn, không thể tự chia đều cho mọi sản phẩm mà phải có căn cứ phân bổ). Người làm kế toán giá thành phải kiểm tra, đối chiếu và phân bổ lại để khi chốt số cuối kỳ, giá thành phản ánh đúng thực tế sản xuất. Càng nhiều mã hàng, nhiều công đoạn hoặc nhiều đơn hàng chạy cùng lúc thì phần việc này càng dễ phát sinh sai lệch.

Lương kế toán giá thành có cao hơn các vị trí kế toán khác không?

Lương kế toán giá thành có thể cao hơn một số vị trí kế toán khác, nhưng không phải ở đâu cũng vậy. Nếu làm ở doanh nghiệp nhỏ, quy trình đơn giản hoặc phần việc giá thành chưa tách riêng, mức lương thường không chênh quá nhiều so với kế toán viên thông thường. Ngược lại, ở nhà máy, công ty sản xuất lớn hoặc doanh nghiệp có nhiều mã hàng, nhiều công đoạn, vị trí này thường được trả cao hơn.

Lý do nằm ở độ phức tạp của công việc. Kế toán giá thành gắn trực tiếp với phần doanh nghiệp rất quan tâm: chi phí sản xuất, giá thành thực tế và hiệu quả của từng dòng sản phẩm. Chỉ cần ghi nhận lệch ở nguyên vật liệu, phân bổ sai chi phí chung hoặc đánh giá chưa đúng phần dở dang, kết quả cuối cùng có thể ảnh hưởng tới giá bán, lợi nhuận và cả quyết định điều hành.

Vì vậy, doanh nghiệp thường ưu tiên người đã quen môi trường sản xuất hơn là người chỉ có nền tảng kế toán chung. Người mới vào nghề thường bắt đầu ở mức lương vừa phải, nhưng nếu đi đúng hướng và có kinh nghiệm thực tế với chứng từ, kho, định mức và đối chiếu sản xuất, mức thu nhập thường tăng khá đều theo thời gian. Nói cách khác, đây là vị trí có thể cho mức lương tốt hơn mặt bằng chung, nhưng chỉ khi người làm thật sự xử lý được phần việc đặc thù của nó.

Người mới muốn theo kế toán giá thành nên bắt đầu từ đâu?

Muốn theo kế toán giá thành, người mới thường phải đi từng bước thay vì vào thẳng ngay từ đầu. Lý do không phải vì kế toán giá thành là vị trí quá cao, mà vì doanh nghiệp thường muốn người làm phần này đã quen với chứng từ, số liệu và môi trường sản xuất thực tế. Đây cũng là vướng mắc chung của nhiều người mới học kế toán: biết lý thuyết nhưng chưa quen công việc thật, điều đã được nhắc rõ hơn trong nội dung về kế toán mới ra trường có dễ xin việc không.

Nếu muốn theo mảng này, hướng đi thực tế hơn thường là bắt đầu từ các vị trí gần với vận hành hàng ngày như kế toán nội bộ, kế toán kho, nhập liệu kế toán hoặc thực tập ở doanh nghiệp sản xuất. Những vị trí này giúp làm quen với chứng từ, luồng hàng, cách ghi nhận phát sinh và thói quen đối chiếu số liệu.

Song song với đó, cần tập trung vào vài thứ rất cơ bản nhưng rất khó thiếu: Excel, khả năng đọc chứng từ, thói quen kiểm tra số liệu, sự kiên nhẫn khi làm việc với dữ liệu lặp lại và khả năng hiểu mối liên hệ giữa kho, sản xuất và kế toán. Người học kế toán nào cũng có thể tiếp cận mảng này, nhưng để theo được lâu thì thường phải hợp với kiểu công việc chi tiết, thích tìm nguyên nhân chênh lệch số liệu và không ngại bám sát quy trình sản xuất.

Người đang muốn nhìn rộng hơn về nghề có thể xem thêm làm nghề kế toán có khô khan như bạn nghĩ để thấy vì sao cùng là kế toán nhưng mỗi môi trường lại đòi hỏi một kiểu năng lực khác nhau.

Kế toán giá thành không phải vị trí dành cho tất cả mọi người chỉ vì đã học ngành kế toán. Nhưng với người thích đi sâu vào số liệu, muốn hiểu doanh nghiệp sản xuất đang vận hành ra sao và muốn nhìn được chi phí nằm ở đâu trong từng sản phẩm, đây lại là một hướng đi khá rõ ràng và có giá trị.

Người quan tâm có thể bắt đầu từ việc xem các tin tuyển kế toán trong doanh nghiệp sản xuất để đối chiếu yêu cầu thực tế với năng lực hiện tại.

Xem việc làm kế toán giá thành đang tuyển