Quyết định 2914/QĐ-UBND năm 2026 phê duyệt Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026-2030
| Số hiệu | 2914/QĐ-UBND |
| Ngày ban hành | 08/07/2026 |
| Ngày có hiệu lực | 08/07/2026 |
| Loại văn bản | Quyết định |
| Cơ quan ban hành | Tỉnh Gia Lai |
| Người ký | Nguyễn Thị Thanh Lịch |
| Lĩnh vực | Văn hóa - Xã hội |
|
ỦY BAN NHÂN DÂN |
CỘNG HÒA XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
|
Số: 2914/QĐ-UBND |
Gia Lai, ngày 08 tháng 7 năm 2026 |
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Luật Di sản văn hóa năm 2024;
Căn cứ Nghị định số 93/2023/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2023 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể;
Căn cứ Nghị định số 215/2025/NĐ-CP ngày 04 tháng 8 năm 2025 của Chính phủ quy định các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể và chính sách đối với nghệ nhân, chủ thể di sản văn hóa phi vật thể;
Căn cứ Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL ngày 13 tháng 5 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, quy định về kiểm kê di sản văn hóa, công bố Danh mục kiểm kê di sản văn hóa; đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích; phân loại di vật, cổ vật; kho bảo quản di sản tư liệu; di sản văn hóa hạn chế sử dụng, khai thác và hướng dẫn việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa;
Thực hiện Kết luận số 222-KL/TU ngày 03/7/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy;
Theo đề nghị của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Điều 1. Phê duyệt kèm theo Quyết định này Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030.
Điều 2. Giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương có liên quan triển khai thực hiện Đề án hiệu quả và đúng quy định.
Điều 3. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Giám đốc các Sở: Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Giáo dục và Đào tạo, Ngoại vụ, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; các sở, ban, ngành liên quan; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này kể từ ngày ký./.
|
Nơi nhận: |
TM. ỦY BAN NHÂN
DÂN |
I. KHÁI QUÁT VỀ DI SẢN VÀ THỰC TRẠNG THỰC HÀNH, BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN
a) Mô tả về di sản văn hóa phi vật thể
Hát bội Bình Định hay còn gọi là nghệ thuật Tuồng, thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/8/2014. Nghệ thuật Hát bội có từ thời Trần (1226 - 1399), thịnh hành ở khu vực miền Trung, đặc biệt là tỉnh Bình Định trước đây. “Hát bội” là lối hát có tám sân khấu đấu lưng nhau với các kép, nghệ sĩ tạo thành sân khấu tám mặt, hát chung một tuồng (vở) cùng lúc. Hướng Tây Bắc (thuộc cung Càn, tượng trưng cho Trời) dành cho vua, hoàng thân quốc thích và các quan đại thần thưởng lãm; các cửa sân khấu khác dành cho các hạng tùy tùng theo thứ bậc, phẩm hàm và cho thứ dân ai cũng được xem. “Bội” là nhân lên, để sân khấu trở thành tám tấm gương phản chiếu cuộc đời thực.
Danh nhân văn hóa Đào Duy Từ (1572 - 1634), được xem là người đặt nền móng xây dựng nghệ thuật Hát bội - Tuồng và tổ chức nhiều đoàn hát, được giới nghệ sĩ, nghệ nhân tôn vinh là Tiền Tổ ngành sân khấu Tuồng. Đến cuối thế kỷ XVIII, thêm cây đại thụ của nghệ thuật Hát bội là Danh nhân văn hóa Đào Tấn (1845- 1907), quê làng Vinh Thạnh, xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (nay là thôn Vinh Thạnh, xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai). Danh nhân văn hóa Đào Tấn đã sáng tác và chỉnh lý gần 40 vở tuồng, trong đó có một số vở tuồng tiêu biểu bởi những cách tân táo bạo về phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật, bao gồm: Diễn võ đình, Trầm Hương các, Hoàng Phi Hổ quá Giới Bài quan, Hộ sinh đàn, Cổ thành. Cho đến nay, các vở diễn nói trên đã được nhiều đơn vị nghệ thuật Tuồng trên toàn quốc nghiên cứu phục hồi, dàn dựng.
Nghệ thuật Hát bội phản ánh chuyện quốc gia đại sự, có tính chất cung đình, tình cảm của các mối quan hệ con người, như: vua - tôi, cha - con, mẹ - con, bạn hữu,... Các vở diễn thường có nội dung răn dạy, giáo dục lễ nghĩa, cách đối nhân xử thế, ca ngợi cái tốt đẹp, cao cả và phê phán thói hư, tật xấu. Trong nghệ thuật Hát bội, có hai yếu tố cơ bản là hát và múa võ. Người hát sử dụng lối hát nhấn nhá, mang âm hưởng của tiếng địa phương, kết hợp hài hòa với các vũ đạo bắt nguồn từ các đòn thế của Võ cổ truyền Bình Định. Hầu hết các loại binh khí của Võ cổ truyền Bình Định góp mặt trên sân khấu Hát bội như song kiếm, song phủ, độc phủ, đao, thương, siêu côn,… Hát bội Bình Định kết hợp hài hòa với vũ đạo của võ thuật, tạo nên nét độc đáo và hấp dẫn riêng biệt cho loại hình này. Nghệ thuật hóa trang cho các vai diễn Hát bội cũng mang yếu tố đặc sắc, mỗi khuôn mặt thể hiện một tính cách đặc trưng của nhân vật. Hát bội có giá trị nghệ thuật cao với tiếng kèn, nhịp trống, điệu đàn cò,… diễn tả các cung bậc tình cảm: vui, buồn, yêu, ghét, hờn giận, đau thương, ai oán…, lúc hùng tráng, lúc vui vẻ, khi lại đau đớn, bi thương… hòa cùng các điệu hát, câu lối,…
Trong những năm qua, tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, đề án nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản Hát bội. Công tác quảng bá, giới thiệu di sản, khai thác di sản phục vụ phát triển du lịch được duy trì, gắn di sản với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh, bảo đảm mối quan hệ hài hòa giữa di sản với phát triển kinh tế, giữa bảo tồn và phát huy di sản. Về công tác nghiên cứu, địa phương đã phối hợp với Học viện Khoa học Xã hội và Viện Sân khấu - Điện ảnh tổ chức hội thảo khoa học nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn của Hát bội; đã triển khai một số đề tài khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu bảo tồn, phát huy giá trị phục trang, đạo cụ và mặt nạ Hát bội Bình Định”. Kết quả đề tài đã đánh giá thực trạng bảo tồn và sử dụng phục trang, đạo cụ, mặt nạ; đề xuất mô hình không gian trưng bày; đưa ra các giải pháp bảo tồn, quảng bá; sản xuất thử nghiệm 300 sản phẩm quà tặng gốm in hình mặt nạ Hát bội. Hoạt động truyền dạy Hát bội được triển khai dưới nhiều hình thức đa dạng, thông qua môi trường gia đình, cộng đồng, các buổi sinh hoạt, luyện tập tại đoàn nghệ thuật, câu lạc bộ và trong nhà trường; các cơ sở giáo dục trên địa bàn bước đầu đã đưa nội dung Hát bội vào chương trình giảng dạy thông qua hoạt động ngoại khóa và tài liệu giáo dục địa phương của tỉnh Bình Định (trước sắp xếp), góp phần tạo sự gắn kết giữa di sản văn hóa dân gian với hoạt động giáo dục. Công tác đầu tư xây dựng thiết chế nhằm khai thác sử dụng, phát huy giá trị di sản Hát bội được quan tâm thông qua việc triển khai xây dựng mới và đưa vào vận hành Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh; xây dựng Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn gắn với nhà biểu diễn mô phỏng Học bộ đình (nơi mà sinh thời ông đã lập ra để đào tạo nghệ sĩ, tổ chức biểu diễn Tuồng). Danh mục tư liệu về các kịch bản Tuồng tiêu biểu của Danh nhân văn hóa Đào Tấn đã được Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh thống kê, trưng bày, bảo quản tương đối đầy đủ và phục dựng và biểu diễn; ghi hình lưu trữ và phát sóng. Công tác xây dựng, thực hiện chế độ, quy định hỗ trợ, tạo điều kiện trong hoạt động thực hành, truyền dạy và tôn vinh, biểu dương, khen thưởng lực lượng bảo tồn di sản được tỉnh quan tâm, năm 2024, Ủy ban nhân dân tỉnh trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 13/2024/NQ-HĐND ngày 12/7/2024 quy định một số chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống tỉnh Bình Định, giai đoạn 2024 - 2028. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND ngày 24/4/2026 quy định một số chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống Hát bội (Tuồng) và Bài chòi.
Hiện nay trên địa bàn tỉnh, ngoài Đoàn Tuồng Đào Tấn (thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) là đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, còn có 08 đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập hoạt động thường xuyên, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thưởng lãm nghệ thuật, các dịp lễ hội dân gian truyền thống tại các địa phương trong và ngoài tỉnh, cụ thể: Đoàn nghệ thuật Tuồng Sông Kôn (xã Tuy Phước); Đoàn Tuồng Sao Mai (phường An Nhơn Nam); Đoàn nghệ thuật Tuồng Nhơn Hưng (phường An Nhơn Đông); Đoàn Tuồng xã Phước An (xã Tuy Phước Tây); Đoàn Tuồng An Nhơn 1 (phường An Nhơn); Đoàn Tuồng 2 An Nhơn (phường An Nhơn); Đoàn Tuồng Ngô Mây (xã Phù Cát); Đoàn nghệ thuật Tuồng Trần Quang Diệu (phường An Nhơn). Khoảng 200 nghệ nhân Hát bội. Số nghệ nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu gồm: 01 Nghệ nhân Nhân dân, 12 Nghệ nhân Ưu tú, 05 Nghệ sĩ Nhân dân, 15 Nghệ sĩ Ưu tú. Chủ thể của di sản Hát bội tập trung ở các xã, phường: Tuy Phước, Tuy Phước Tây, An Nhơn, An Nhơn Nam, An Nhơn Đông, Phù Cát, Quy Nhơn, Bồng Sơn, Hoài Nhơn Đông, Bình Định,…
Tuy đạt được một số kết quả nhưng công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Hát bội Bình Định còn gặp một số khó khăn, tồn tại, cụ thể: Nhiều thành tố của di sản Hát bội Bình Định, đặc biệt là di sản đồ sộ, quý giá của Hậu tổ Tuồng Đào Tấn do nhiều nguyên nhân khác nhau đang bị mai một, khó có khả năng phục hồi. Không gian và phương thức tổ chức thực hành di sản Hát bội dần bị mai một do tác động của quá trình công nghiệp hóa, sự tác động, ảnh hưởng của các loại hình âm nhạc hiện đại, âm nhạc nước ngoài. Hoạt động truyền dạy Hát bội hiện nay được triển khai dưới nhiều hình thức đa dạng, tuy nhiên, công tác giảng dạy vẫn còn hạn chế: chưa xây dựng được chương trình giảng dạy Hát bội, do đặc thù loại hình nghệ thuật truyền thống, thiếu đội ngũ giáo viên có chuyên môn, tài liệu, đạo cụ và cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy còn thiếu. Đội ngũ nghệ nhân am hiểu về di sản chủ yếu là trung niên và cao tuổi, phần lớn làm nghề khác để mưu sinh. Lớp trẻ ít quan tâm, tham gia thực hành di sản nên việc kế thừa, trao truyền di sản gặp rất nhiều khó khăn. Đoàn Tuồng Đào Tấn thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh hiện thiếu lực lượng diễn viên. Chưa có mô hình khu, điểm cơ sở dịch vụ du lịch hoặc làng văn hóa - du lịch đặc trưng tổ chức các hoạt động văn hóa liên quan đến Hát bội. Chưa gắn kết di sản với phát triển du lịch, chưa thu hút sự tham gia của các đơn vị kinh doanh du lịch để khai thác thành sản phẩm du lịch đặc trưng của tỉnh.
a) Mô tả về di sản văn hóa phi vật thể
Nghệ thuật Bài chòi là thú vui tao nhã của người miền Trung Việt Nam nhân dịp đầu Xuân. Đây vừa là loại hình nghệ thuật diễn xướng mang tính sáng tạo ngẫu hứng, vừa là trò chơi dân gian vui nhộn, đầy trí tuệ, ra đời từ nhu cầu liên lạc với nhau giữa các chòi canh trên nương rẫy, ở vùng trung du, rồi lan rộng đến các vùng nông thôn và ra cả miền biển. Người đến chơi Bài chòi cốt để thưởng thức giọng hô, hát, tài ứng đối và lối diễn trò của “Hiệu” (người hô, hát chính). Ở tỉnh Gia Lai, thịnh hành ba hình thức Bài chòi, gồm: Bài chòi “truyện”/“kể” có phông màn, có rạp che chắn; Bài chòi “lớp” hoặc Bài chòi “chiếu” thể hiện ngay trên chiếu, đi khắp các miền quê và Hội chơi Bài chòi thường được trình diễn mỗi dịp Xuân về. Hội chơi Bài chòi thường diễn ra ở sân đình làng hoặc những khoảng đất rộng, bằng phẳng, gần các khu dân cư, gần chợ, thuận lợi cho mọi người đi dự hội. Để chơi Bài chòi, người ta dựng 09 hoặc 11 chòi bằng tre, nứa, lợp tranh như những chòi canh giữ rẫy, xếp theo hình chữ U. Chòi ở đáy chữ U gọi là chòi Cái (thường được trang trí đẹp hơn so với các chòi khác và trang bị thêm một chiếc trống cán), đối diện chòi Cái là bàn Hội đồng (Ban Tổ chức). Người dẫn dắt cuộc chơi là các anh/chị Hiệu. Họ rút con bài trong ống bài, giơ lên rồi hát những câu hát đố tên con bài ấy, gọi là Hô Thai. Với các làn điệu cổ và dân ca đặc trưng, Bài chòi đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, in sâu trong ký ức và tình cảm của cộng đồng, phản ánh tư duy thẩm mỹ của cư dân nông nghiệp. Lời hô, câu hát Bài chòi được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện tình yêu quê hương, lòng hiếu thảo, nghĩa phu thê, tình yêu đôi lứa; ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của con người, phê phán tệ nạn, thói hư tật xấu; sử dụng nhiều từ ngữ địa phương, làm tăng tính sinh động và gần gũi. Hội Bài chòi không chỉ là trò chơi dân gian mà còn là “sân khấu dân ca” đặc trưng của từng vùng, nơi kết hợp giữa ca hát, hô thai, hình thức chòi và thổ ngữ, hội tụ nhiều yếu tố văn hóa, nghệ thuật và thẩm mỹ dân gian. Theo tiến trình lịch sử, đến nay Bài chòi đã hoàn thiện, phát triển và tiến lên hình thức cao nhất của nghệ thuật trình diễn, trở thành một loại hình kịch hát trong kho tàng nghệ thuật sân khấu truyền thống của dân tộc là Ca kịch Bài chòi. Với những giá trị đặc biệt, ngày 25/8/2014, nghệ thuật Bài chòi (Bình Định) được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2684/QĐ-BVHTTDL. Năm 2017, Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trong đó có nghệ thuật Bài chòi (Bình Định).
Trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, qua thời gian triển khai các Đề án về nghệ thuật Bài chòi, đến nay, tỉnh Gia Lai có 01 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp là Đoàn Ca kịch Bài chòi (thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh); có khoảng 35 nhóm, 41 câu lạc bộ Bài chòi ở các xã, phường, với trên 400 nghệ nhân tham gia sinh hoạt. Số nghệ nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu gồm: 02 Nghệ nhân Nhân dân và 11 Nghệ nhân Ưu tú; 02 Nghệ sĩ Nhân dân và 09 Nghệ sĩ Ưu tú. Chủ thể di sản Bài chòi tập trung ở các xã, phường: Ân Hảo, Phù Mỹ, Phù Mỹ Tây, Tuy Phước, Tuy Phước Đông, Tuy Phước Bắc, Tuy Phước Tây, Tây Sơn, Bình Khê, Vĩnh Thạnh, An Hòa, Phù Cát, Hòa Hội, Xuân An, Nhơn Châu, Hoài Nhơn, Hoài Nhơn Bắc, Hoài Nhơn Đông, Hoài Nhơn Tây, Hoài Nhơn Nam, Tam Quan, Bồng Sơn, Bình Định, An Nhơn, An Nhơn Nam, An Nhơn Đông, Quy Nhơn, Quy Nhơn Đông, Quy Nhơn Nam,…
Nhìn chung, thời gian qua tỉnh đã quan tâm, chỉ đạo việc thực hiện các Đề án đạt được một số kết quả nhất định, nghệ thuật Bài chòi của tỉnh cùng với các tỉnh miền Trung được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thực hiện Chương trình hành động quốc gia về bảo vệ và phát huy giá trị Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trong những năm qua, nghệ thuật Bài chòi đã được quan tâm phục dựng và tổ chức biểu diễn tại các xã vào dịp lễ, Tết; lồng ghép trong các Ngày hội Văn hóa - Thể thao, hội thi, liên hoan từ cơ sở đến cấp tỉnh. Các hoạt động giao lưu này không chỉ góp phần lan tỏa giá trị di sản, tôn vinh nghệ thuật Bài chòi, qua đó quảng bá nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh đến với du khách trong nước và quốc tế. Việc truyền thông trên các phương tiện đại chúng cũng được chú trọng thông qua xây dựng chuyên trang, chuyên mục; đăng tải tin, bài, phóng sự, phim tài liệu về Bài chòi trên hệ thống truyền thông, mạng xã hội và các kênh thông tin đại chúng. Công tác sưu tầm đạt nhiều kết quả, đặc biệt là hệ thống kịch bản và 27 câu thai Bài chòi truyền thống. Đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân nghệ thuật Bài chòi tiếp tục phát huy vai trò gìn giữ sức sống của di sản trong cộng đồng, các câu lạc bộ Bài chòi có nhiều hoạt động thiết thực, tích cực tham gia hoạt động bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch. Cơ sở vật chất, thiết chế phục vụ biểu diễn nghệ thuật truyền thống Bài chòi cùng Hát bội đã được tỉnh quan tâm đầu tư, xây dựng. Công tác truyền dạy nghệ thuật Bài chòi được tăng cường thông qua hình thức tổ chức tập huấn, đưa nghệ thuật Bài chòi vào chương trình giảng dạy chính khóa, ngoại khóa đối với học sinh phổ thông và thành lập câu lạc bộ Bài chòi trong trường học bước đầu tạo niềm đam mê, nuôi dưỡng tình cảm yêu mến, trân quý những giá trị cao đẹp của sân khấu truyền thống dân tộc đối với học sinh.
Với đặc thù là loại hình nghệ thuật truyền thống, tương tự như nghệ thuật Hát Bội, công tác bảo tồn và phát huy nghệ thuật Bài chòi đối mặt với nhiều thách thức. Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền cấp xã, công tác kiện toàn, duy trì hoạt động của các câu lạc bộ Bài chòi chưa được quan tâm; cơ sở vật chất, trang thiết bị của hoạt động của câu lạc bộ Bài chòi còn thiếu, chủ yếu sử dụng nhà văn hóa, trung tâm học tập cộng đồng hoặc phương tiện của thành viên. Kinh phí hoạt động của các câu lạc bộ Bài chòi chủ yếu dựa vào nguồn tự nguyện đóng góp của thành viên, một phần nhỏ được hỗ trợ từ cá nhân, doanh nghiệp hoặc địa phương.
Quá trình phát triển kinh tế thị trường và đô thị hóa đã làm thay đổi cấu trúc đời sống cộng đồng, đặc biệt ở khu vực nông thôn - nơi vốn là không gian diễn xướng truyền thống của Bài chòi. Áp lực mưu sinh khiến người dân, trong đó có nghệ nhân, nghệ sĩ, ít có điều kiện tham gia thực hành và trao truyền di sản. Đồng thời, nguồn kinh phí đầu tư cho hoạt động bảo tồn còn hạn chế, thiếu tính ổn định. Sự phát triển mạnh mẽ của các loại hình giải trí hiện đại đã làm thay đổi thị hiếu, đặc biệt ở giới trẻ. So với các hình thức giải trí mới, Bài chòi ít thu hút người xem do đặc trưng nghệ thuật truyền thống, dẫn đến suy giảm lượng khán giả và môi trường diễn xướng. Đội ngũ nghệ nhân, nghệ sĩ am hiểu sâu về di sản ngày càng già hóa, trong khi lớp trẻ ít quan tâm theo học. Việc thiếu cơ chế đào tạo bài bản, chính sách đãi ngộ chưa phù hợp khiến công tác đào tạo kế thừa gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mai một trong trao truyền. Một số chính sách hỗ trợ bảo tồn di sản còn thiếu tính đặc thù, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp trong quản lý và phát huy di sản chưa đồng bộ. Việc gắn bảo tồn với phát triển du lịch, kinh tế văn hóa vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Sự phát triển của công nghệ số mở ra cơ hội lớn trong việc quảng bá, lưu trữ và truyền dạy di sản. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ trong bảo tồn Bài chòi còn hạn chế, chưa tạo được các sản phẩm truyền thông hấp dẫn, phù hợp với xu hướng tiếp cận của công chúng hiện đại. Sự mai một của các thiết chế văn hóa truyền thống như đình làng, lễ hội dân gian, cùng với sự thu hẹp không gian diễn xướng, đã ảnh hưởng trực tiếp đến thực hành di sản.
UBND tỉnh Bình Định (trước sắp xếp) đã ban hành Quyết định số 4850/QĐ-UBND ngày 27/12/2016 về ban hành Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Hát bội và Bài chòi trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2020; Quyết định số 2366/QĐ-UBND ngày 10/7/2019 về ban hành Đề án Bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật Bài chòi Trung bộ Việt Nam - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2019 - 2023. Qua thời gian thực hiện các Đề án, hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị các di sản đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số hạn chế, nhất là những thách thức từ quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội. Trong thời gian tới cần tiếp tục quan tâm, định hướng để bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi một cách bền vững, nâng cao chất lượng và hiệu quả, khả năng thực hành, truyền dạy Hát bội và Bài chòi tại các địa phương trong tỉnh, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa - nghệ thuật của các tầng lớp Nhân dân, du khách trong và ngoài nước, đưa di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Gia Lai. Vì vậy, việc xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030 là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trong đời sống hiện nay, đồng thời thực hiện đúng cam kết bảo tồn, phát huy giá trị di sản được UNESCO ghi danh.
|
ỦY BAN NHÂN DÂN |
CỘNG HÒA XÃ HỘI
CHỦ NGHĨA VIỆT NAM |
|
Số: 2914/QĐ-UBND |
Gia Lai, ngày 08 tháng 7 năm 2026 |
QUYẾT ĐỊNH
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16 tháng 6 năm 2025;
Căn cứ Luật Di sản văn hóa năm 2024;
Căn cứ Nghị định số 93/2023/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2023 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể;
Căn cứ Nghị định số 215/2025/NĐ-CP ngày 04 tháng 8 năm 2025 của Chính phủ quy định các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể và chính sách đối với nghệ nhân, chủ thể di sản văn hóa phi vật thể;
Căn cứ Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL ngày 13 tháng 5 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, quy định về kiểm kê di sản văn hóa, công bố Danh mục kiểm kê di sản văn hóa; đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích; phân loại di vật, cổ vật; kho bảo quản di sản tư liệu; di sản văn hóa hạn chế sử dụng, khai thác và hướng dẫn việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa;
Thực hiện Kết luận số 222-KL/TU ngày 03/7/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy;
Theo đề nghị của Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Phê duyệt kèm theo Quyết định này Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030.
Điều 2. Giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương có liên quan triển khai thực hiện Đề án hiệu quả và đúng quy định.
Điều 3. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Giám đốc các Sở: Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Giáo dục và Đào tạo, Ngoại vụ, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; các sở, ban, ngành liên quan; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường và Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này kể từ ngày ký./.
|
Nơi nhận: |
TM. ỦY BAN NHÂN
DÂN |
ĐỀ ÁN
BẢO
TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN HÁT BỘI BÌNH ĐỊNH VÀ NGHỆ THUẬT BÀI CHÒI TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI, GIAI ĐOẠN 2026 – 2030
(Kèm theo Quyết định số /QĐ-UBND ngày
/7/2026 của UBND tỉnh Gia Lai)
PHẦN A. CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN
I. KHÁI QUÁT VỀ DI SẢN VÀ THỰC TRẠNG THỰC HÀNH, BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN
1. Hát bội Bình Định
a) Mô tả về di sản văn hóa phi vật thể
Hát bội Bình Định hay còn gọi là nghệ thuật Tuồng, thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/8/2014. Nghệ thuật Hát bội có từ thời Trần (1226 - 1399), thịnh hành ở khu vực miền Trung, đặc biệt là tỉnh Bình Định trước đây. “Hát bội” là lối hát có tám sân khấu đấu lưng nhau với các kép, nghệ sĩ tạo thành sân khấu tám mặt, hát chung một tuồng (vở) cùng lúc. Hướng Tây Bắc (thuộc cung Càn, tượng trưng cho Trời) dành cho vua, hoàng thân quốc thích và các quan đại thần thưởng lãm; các cửa sân khấu khác dành cho các hạng tùy tùng theo thứ bậc, phẩm hàm và cho thứ dân ai cũng được xem. “Bội” là nhân lên, để sân khấu trở thành tám tấm gương phản chiếu cuộc đời thực.
Danh nhân văn hóa Đào Duy Từ (1572 - 1634), được xem là người đặt nền móng xây dựng nghệ thuật Hát bội - Tuồng và tổ chức nhiều đoàn hát, được giới nghệ sĩ, nghệ nhân tôn vinh là Tiền Tổ ngành sân khấu Tuồng. Đến cuối thế kỷ XVIII, thêm cây đại thụ của nghệ thuật Hát bội là Danh nhân văn hóa Đào Tấn (1845- 1907), quê làng Vinh Thạnh, xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (nay là thôn Vinh Thạnh, xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai). Danh nhân văn hóa Đào Tấn đã sáng tác và chỉnh lý gần 40 vở tuồng, trong đó có một số vở tuồng tiêu biểu bởi những cách tân táo bạo về phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật, bao gồm: Diễn võ đình, Trầm Hương các, Hoàng Phi Hổ quá Giới Bài quan, Hộ sinh đàn, Cổ thành. Cho đến nay, các vở diễn nói trên đã được nhiều đơn vị nghệ thuật Tuồng trên toàn quốc nghiên cứu phục hồi, dàn dựng.
Nghệ thuật Hát bội phản ánh chuyện quốc gia đại sự, có tính chất cung đình, tình cảm của các mối quan hệ con người, như: vua - tôi, cha - con, mẹ - con, bạn hữu,... Các vở diễn thường có nội dung răn dạy, giáo dục lễ nghĩa, cách đối nhân xử thế, ca ngợi cái tốt đẹp, cao cả và phê phán thói hư, tật xấu. Trong nghệ thuật Hát bội, có hai yếu tố cơ bản là hát và múa võ. Người hát sử dụng lối hát nhấn nhá, mang âm hưởng của tiếng địa phương, kết hợp hài hòa với các vũ đạo bắt nguồn từ các đòn thế của Võ cổ truyền Bình Định. Hầu hết các loại binh khí của Võ cổ truyền Bình Định góp mặt trên sân khấu Hát bội như song kiếm, song phủ, độc phủ, đao, thương, siêu côn,… Hát bội Bình Định kết hợp hài hòa với vũ đạo của võ thuật, tạo nên nét độc đáo và hấp dẫn riêng biệt cho loại hình này. Nghệ thuật hóa trang cho các vai diễn Hát bội cũng mang yếu tố đặc sắc, mỗi khuôn mặt thể hiện một tính cách đặc trưng của nhân vật. Hát bội có giá trị nghệ thuật cao với tiếng kèn, nhịp trống, điệu đàn cò,… diễn tả các cung bậc tình cảm: vui, buồn, yêu, ghét, hờn giận, đau thương, ai oán…, lúc hùng tráng, lúc vui vẻ, khi lại đau đớn, bi thương… hòa cùng các điệu hát, câu lối,…
b) Thực trạng thực hành, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định
Trong những năm qua, tỉnh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch, đề án nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản Hát bội. Công tác quảng bá, giới thiệu di sản, khai thác di sản phục vụ phát triển du lịch được duy trì, gắn di sản với phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh, bảo đảm mối quan hệ hài hòa giữa di sản với phát triển kinh tế, giữa bảo tồn và phát huy di sản. Về công tác nghiên cứu, địa phương đã phối hợp với Học viện Khoa học Xã hội và Viện Sân khấu - Điện ảnh tổ chức hội thảo khoa học nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn của Hát bội; đã triển khai một số đề tài khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu bảo tồn, phát huy giá trị phục trang, đạo cụ và mặt nạ Hát bội Bình Định”. Kết quả đề tài đã đánh giá thực trạng bảo tồn và sử dụng phục trang, đạo cụ, mặt nạ; đề xuất mô hình không gian trưng bày; đưa ra các giải pháp bảo tồn, quảng bá; sản xuất thử nghiệm 300 sản phẩm quà tặng gốm in hình mặt nạ Hát bội. Hoạt động truyền dạy Hát bội được triển khai dưới nhiều hình thức đa dạng, thông qua môi trường gia đình, cộng đồng, các buổi sinh hoạt, luyện tập tại đoàn nghệ thuật, câu lạc bộ và trong nhà trường; các cơ sở giáo dục trên địa bàn bước đầu đã đưa nội dung Hát bội vào chương trình giảng dạy thông qua hoạt động ngoại khóa và tài liệu giáo dục địa phương của tỉnh Bình Định (trước sắp xếp), góp phần tạo sự gắn kết giữa di sản văn hóa dân gian với hoạt động giáo dục. Công tác đầu tư xây dựng thiết chế nhằm khai thác sử dụng, phát huy giá trị di sản Hát bội được quan tâm thông qua việc triển khai xây dựng mới và đưa vào vận hành Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh; xây dựng Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn gắn với nhà biểu diễn mô phỏng Học bộ đình (nơi mà sinh thời ông đã lập ra để đào tạo nghệ sĩ, tổ chức biểu diễn Tuồng). Danh mục tư liệu về các kịch bản Tuồng tiêu biểu của Danh nhân văn hóa Đào Tấn đã được Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh thống kê, trưng bày, bảo quản tương đối đầy đủ và phục dựng và biểu diễn; ghi hình lưu trữ và phát sóng. Công tác xây dựng, thực hiện chế độ, quy định hỗ trợ, tạo điều kiện trong hoạt động thực hành, truyền dạy và tôn vinh, biểu dương, khen thưởng lực lượng bảo tồn di sản được tỉnh quan tâm, năm 2024, Ủy ban nhân dân tỉnh trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 13/2024/NQ-HĐND ngày 12/7/2024 quy định một số chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống tỉnh Bình Định, giai đoạn 2024 - 2028. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND ngày 24/4/2026 quy định một số chính sách bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống Hát bội (Tuồng) và Bài chòi.
Hiện nay trên địa bàn tỉnh, ngoài Đoàn Tuồng Đào Tấn (thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh) là đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, còn có 08 đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập hoạt động thường xuyên, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thưởng lãm nghệ thuật, các dịp lễ hội dân gian truyền thống tại các địa phương trong và ngoài tỉnh, cụ thể: Đoàn nghệ thuật Tuồng Sông Kôn (xã Tuy Phước); Đoàn Tuồng Sao Mai (phường An Nhơn Nam); Đoàn nghệ thuật Tuồng Nhơn Hưng (phường An Nhơn Đông); Đoàn Tuồng xã Phước An (xã Tuy Phước Tây); Đoàn Tuồng An Nhơn 1 (phường An Nhơn); Đoàn Tuồng 2 An Nhơn (phường An Nhơn); Đoàn Tuồng Ngô Mây (xã Phù Cát); Đoàn nghệ thuật Tuồng Trần Quang Diệu (phường An Nhơn). Khoảng 200 nghệ nhân Hát bội. Số nghệ nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu gồm: 01 Nghệ nhân Nhân dân, 12 Nghệ nhân Ưu tú, 05 Nghệ sĩ Nhân dân, 15 Nghệ sĩ Ưu tú. Chủ thể của di sản Hát bội tập trung ở các xã, phường: Tuy Phước, Tuy Phước Tây, An Nhơn, An Nhơn Nam, An Nhơn Đông, Phù Cát, Quy Nhơn, Bồng Sơn, Hoài Nhơn Đông, Bình Định,…
Tuy đạt được một số kết quả nhưng công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Hát bội Bình Định còn gặp một số khó khăn, tồn tại, cụ thể: Nhiều thành tố của di sản Hát bội Bình Định, đặc biệt là di sản đồ sộ, quý giá của Hậu tổ Tuồng Đào Tấn do nhiều nguyên nhân khác nhau đang bị mai một, khó có khả năng phục hồi. Không gian và phương thức tổ chức thực hành di sản Hát bội dần bị mai một do tác động của quá trình công nghiệp hóa, sự tác động, ảnh hưởng của các loại hình âm nhạc hiện đại, âm nhạc nước ngoài. Hoạt động truyền dạy Hát bội hiện nay được triển khai dưới nhiều hình thức đa dạng, tuy nhiên, công tác giảng dạy vẫn còn hạn chế: chưa xây dựng được chương trình giảng dạy Hát bội, do đặc thù loại hình nghệ thuật truyền thống, thiếu đội ngũ giáo viên có chuyên môn, tài liệu, đạo cụ và cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy còn thiếu. Đội ngũ nghệ nhân am hiểu về di sản chủ yếu là trung niên và cao tuổi, phần lớn làm nghề khác để mưu sinh. Lớp trẻ ít quan tâm, tham gia thực hành di sản nên việc kế thừa, trao truyền di sản gặp rất nhiều khó khăn. Đoàn Tuồng Đào Tấn thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh hiện thiếu lực lượng diễn viên. Chưa có mô hình khu, điểm cơ sở dịch vụ du lịch hoặc làng văn hóa - du lịch đặc trưng tổ chức các hoạt động văn hóa liên quan đến Hát bội. Chưa gắn kết di sản với phát triển du lịch, chưa thu hút sự tham gia của các đơn vị kinh doanh du lịch để khai thác thành sản phẩm du lịch đặc trưng của tỉnh.
2. Nghệ thuật Bài chòi
a) Mô tả về di sản văn hóa phi vật thể
Nghệ thuật Bài chòi là thú vui tao nhã của người miền Trung Việt Nam nhân dịp đầu Xuân. Đây vừa là loại hình nghệ thuật diễn xướng mang tính sáng tạo ngẫu hứng, vừa là trò chơi dân gian vui nhộn, đầy trí tuệ, ra đời từ nhu cầu liên lạc với nhau giữa các chòi canh trên nương rẫy, ở vùng trung du, rồi lan rộng đến các vùng nông thôn và ra cả miền biển. Người đến chơi Bài chòi cốt để thưởng thức giọng hô, hát, tài ứng đối và lối diễn trò của “Hiệu” (người hô, hát chính). Ở tỉnh Gia Lai, thịnh hành ba hình thức Bài chòi, gồm: Bài chòi “truyện”/“kể” có phông màn, có rạp che chắn; Bài chòi “lớp” hoặc Bài chòi “chiếu” thể hiện ngay trên chiếu, đi khắp các miền quê và Hội chơi Bài chòi thường được trình diễn mỗi dịp Xuân về. Hội chơi Bài chòi thường diễn ra ở sân đình làng hoặc những khoảng đất rộng, bằng phẳng, gần các khu dân cư, gần chợ, thuận lợi cho mọi người đi dự hội. Để chơi Bài chòi, người ta dựng 09 hoặc 11 chòi bằng tre, nứa, lợp tranh như những chòi canh giữ rẫy, xếp theo hình chữ U. Chòi ở đáy chữ U gọi là chòi Cái (thường được trang trí đẹp hơn so với các chòi khác và trang bị thêm một chiếc trống cán), đối diện chòi Cái là bàn Hội đồng (Ban Tổ chức). Người dẫn dắt cuộc chơi là các anh/chị Hiệu. Họ rút con bài trong ống bài, giơ lên rồi hát những câu hát đố tên con bài ấy, gọi là Hô Thai. Với các làn điệu cổ và dân ca đặc trưng, Bài chòi đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, in sâu trong ký ức và tình cảm của cộng đồng, phản ánh tư duy thẩm mỹ của cư dân nông nghiệp. Lời hô, câu hát Bài chòi được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện tình yêu quê hương, lòng hiếu thảo, nghĩa phu thê, tình yêu đôi lứa; ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của con người, phê phán tệ nạn, thói hư tật xấu; sử dụng nhiều từ ngữ địa phương, làm tăng tính sinh động và gần gũi. Hội Bài chòi không chỉ là trò chơi dân gian mà còn là “sân khấu dân ca” đặc trưng của từng vùng, nơi kết hợp giữa ca hát, hô thai, hình thức chòi và thổ ngữ, hội tụ nhiều yếu tố văn hóa, nghệ thuật và thẩm mỹ dân gian. Theo tiến trình lịch sử, đến nay Bài chòi đã hoàn thiện, phát triển và tiến lên hình thức cao nhất của nghệ thuật trình diễn, trở thành một loại hình kịch hát trong kho tàng nghệ thuật sân khấu truyền thống của dân tộc là Ca kịch Bài chòi. Với những giá trị đặc biệt, ngày 25/8/2014, nghệ thuật Bài chòi (Bình Định) được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2684/QĐ-BVHTTDL. Năm 2017, Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trong đó có nghệ thuật Bài chòi (Bình Định).
b) Thực trạng thực hành, bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi
Trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, qua thời gian triển khai các Đề án về nghệ thuật Bài chòi, đến nay, tỉnh Gia Lai có 01 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp là Đoàn Ca kịch Bài chòi (thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh); có khoảng 35 nhóm, 41 câu lạc bộ Bài chòi ở các xã, phường, với trên 400 nghệ nhân tham gia sinh hoạt. Số nghệ nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu gồm: 02 Nghệ nhân Nhân dân và 11 Nghệ nhân Ưu tú; 02 Nghệ sĩ Nhân dân và 09 Nghệ sĩ Ưu tú. Chủ thể di sản Bài chòi tập trung ở các xã, phường: Ân Hảo, Phù Mỹ, Phù Mỹ Tây, Tuy Phước, Tuy Phước Đông, Tuy Phước Bắc, Tuy Phước Tây, Tây Sơn, Bình Khê, Vĩnh Thạnh, An Hòa, Phù Cát, Hòa Hội, Xuân An, Nhơn Châu, Hoài Nhơn, Hoài Nhơn Bắc, Hoài Nhơn Đông, Hoài Nhơn Tây, Hoài Nhơn Nam, Tam Quan, Bồng Sơn, Bình Định, An Nhơn, An Nhơn Nam, An Nhơn Đông, Quy Nhơn, Quy Nhơn Đông, Quy Nhơn Nam,…
Nhìn chung, thời gian qua tỉnh đã quan tâm, chỉ đạo việc thực hiện các Đề án đạt được một số kết quả nhất định, nghệ thuật Bài chòi của tỉnh cùng với các tỉnh miền Trung được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thực hiện Chương trình hành động quốc gia về bảo vệ và phát huy giá trị Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trong những năm qua, nghệ thuật Bài chòi đã được quan tâm phục dựng và tổ chức biểu diễn tại các xã vào dịp lễ, Tết; lồng ghép trong các Ngày hội Văn hóa - Thể thao, hội thi, liên hoan từ cơ sở đến cấp tỉnh. Các hoạt động giao lưu này không chỉ góp phần lan tỏa giá trị di sản, tôn vinh nghệ thuật Bài chòi, qua đó quảng bá nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh đến với du khách trong nước và quốc tế. Việc truyền thông trên các phương tiện đại chúng cũng được chú trọng thông qua xây dựng chuyên trang, chuyên mục; đăng tải tin, bài, phóng sự, phim tài liệu về Bài chòi trên hệ thống truyền thông, mạng xã hội và các kênh thông tin đại chúng. Công tác sưu tầm đạt nhiều kết quả, đặc biệt là hệ thống kịch bản và 27 câu thai Bài chòi truyền thống. Đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân nghệ thuật Bài chòi tiếp tục phát huy vai trò gìn giữ sức sống của di sản trong cộng đồng, các câu lạc bộ Bài chòi có nhiều hoạt động thiết thực, tích cực tham gia hoạt động bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch. Cơ sở vật chất, thiết chế phục vụ biểu diễn nghệ thuật truyền thống Bài chòi cùng Hát bội đã được tỉnh quan tâm đầu tư, xây dựng. Công tác truyền dạy nghệ thuật Bài chòi được tăng cường thông qua hình thức tổ chức tập huấn, đưa nghệ thuật Bài chòi vào chương trình giảng dạy chính khóa, ngoại khóa đối với học sinh phổ thông và thành lập câu lạc bộ Bài chòi trong trường học bước đầu tạo niềm đam mê, nuôi dưỡng tình cảm yêu mến, trân quý những giá trị cao đẹp của sân khấu truyền thống dân tộc đối với học sinh.
Với đặc thù là loại hình nghệ thuật truyền thống, tương tự như nghệ thuật Hát Bội, công tác bảo tồn và phát huy nghệ thuật Bài chòi đối mặt với nhiều thách thức. Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền cấp xã, công tác kiện toàn, duy trì hoạt động của các câu lạc bộ Bài chòi chưa được quan tâm; cơ sở vật chất, trang thiết bị của hoạt động của câu lạc bộ Bài chòi còn thiếu, chủ yếu sử dụng nhà văn hóa, trung tâm học tập cộng đồng hoặc phương tiện của thành viên. Kinh phí hoạt động của các câu lạc bộ Bài chòi chủ yếu dựa vào nguồn tự nguyện đóng góp của thành viên, một phần nhỏ được hỗ trợ từ cá nhân, doanh nghiệp hoặc địa phương.
Quá trình phát triển kinh tế thị trường và đô thị hóa đã làm thay đổi cấu trúc đời sống cộng đồng, đặc biệt ở khu vực nông thôn - nơi vốn là không gian diễn xướng truyền thống của Bài chòi. Áp lực mưu sinh khiến người dân, trong đó có nghệ nhân, nghệ sĩ, ít có điều kiện tham gia thực hành và trao truyền di sản. Đồng thời, nguồn kinh phí đầu tư cho hoạt động bảo tồn còn hạn chế, thiếu tính ổn định. Sự phát triển mạnh mẽ của các loại hình giải trí hiện đại đã làm thay đổi thị hiếu, đặc biệt ở giới trẻ. So với các hình thức giải trí mới, Bài chòi ít thu hút người xem do đặc trưng nghệ thuật truyền thống, dẫn đến suy giảm lượng khán giả và môi trường diễn xướng. Đội ngũ nghệ nhân, nghệ sĩ am hiểu sâu về di sản ngày càng già hóa, trong khi lớp trẻ ít quan tâm theo học. Việc thiếu cơ chế đào tạo bài bản, chính sách đãi ngộ chưa phù hợp khiến công tác đào tạo kế thừa gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mai một trong trao truyền. Một số chính sách hỗ trợ bảo tồn di sản còn thiếu tính đặc thù, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp trong quản lý và phát huy di sản chưa đồng bộ. Việc gắn bảo tồn với phát triển du lịch, kinh tế văn hóa vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Sự phát triển của công nghệ số mở ra cơ hội lớn trong việc quảng bá, lưu trữ và truyền dạy di sản. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ trong bảo tồn Bài chòi còn hạn chế, chưa tạo được các sản phẩm truyền thông hấp dẫn, phù hợp với xu hướng tiếp cận của công chúng hiện đại. Sự mai một của các thiết chế văn hóa truyền thống như đình làng, lễ hội dân gian, cùng với sự thu hẹp không gian diễn xướng, đã ảnh hưởng trực tiếp đến thực hành di sản.
II. SỰ CẦN THIẾT, CĂN CỨ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN, TÁC ĐỘNG CỦA ĐỀ ÁN
1. Sự cần thiết xây dựng Đề án
UBND tỉnh Bình Định (trước sắp xếp) đã ban hành Quyết định số 4850/QĐ-UBND ngày 27/12/2016 về ban hành Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Hát bội và Bài chòi trên địa bàn tỉnh Bình Định đến năm 2020; Quyết định số 2366/QĐ-UBND ngày 10/7/2019 về ban hành Đề án Bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật Bài chòi Trung bộ Việt Nam - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2019 - 2023. Qua thời gian thực hiện các Đề án, hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị các di sản đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số hạn chế, nhất là những thách thức từ quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội. Trong thời gian tới cần tiếp tục quan tâm, định hướng để bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi một cách bền vững, nâng cao chất lượng và hiệu quả, khả năng thực hành, truyền dạy Hát bội và Bài chòi tại các địa phương trong tỉnh, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa - nghệ thuật của các tầng lớp Nhân dân, du khách trong và ngoài nước, đưa di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Gia Lai. Vì vậy, việc xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030 là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trong đời sống hiện nay, đồng thời thực hiện đúng cam kết bảo tồn, phát huy giá trị di sản được UNESCO ghi danh.
2. Căn cứ xây dựng Đề án
- Công ước bảo vệ Di sản văn hóa phi vật thể đã được Đại hội đồng tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) thông qua trong phiên họp thứ 32 tại Paris (Cộng hòa Pháp) ngày 17 tháng 10 năm 2003;
- Luật Di sản văn hóa ngày 23 tháng 11 năm 2024;
- Nghị định số 93/2023/NĐ-CP ngày 25 tháng 12 năm 2023 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể;
- Nghị định số 215/2025/NĐ-CP ngày 04 tháng 8 năm 2025 của Chính phủ quy định các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể và chính sách đối với nghệ nhân, chủ thể di sản văn hóa phi vật thể;
- Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28 tháng 11 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa;
- Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL ngày 13 tháng 5 năm 2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về kiểm kê di sản văn hóa, công bố Danh mục kiểm kê di sản văn hóa; đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích; phân loại di vật, cổ vật; kho bảo quản di sản tư liệu; di sản văn hóa hạn chế sử dụng, khai thác và hướng dẫn việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa;
- Chương trình hành động số 12-CTr/TU ngày 21 tháng 4 năm 2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
3. Đánh giá tác động của Đề án
Đề án được xây dựng góp phần bảo tồn, phục hồi và lưu giữ những giá trị nghệ thuật Hát bội, Bài chòi - loại hình nghệ thuật truyền thống gắn liền với đời sống tinh thần của cư dân miền biển thuộc khu vực phía Đông tỉnh Gia Lai; góp phần nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, Nhân dân về vai trò, vị trí, tầm quan trọng của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nói chung, Hát bội và Bài chòi nói riêng trong đời sống chính trị, xã hội; xem đây là nguồn lực góp phần phát triển kinh tế, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Qua đó phát huy vai trò của các cấp ủy đảng, chính quyền trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện các mục tiêu, Nhiệm vụ và giải pháp của Đề án; đồng thời chú trọng công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp Nhân dân hưởng ứng tham gia, nhân rộng các câu lạc bộ Hát bội, Bài chòi ở địa phương. Đề án thể hiện sự quan tâm của các cấp, ngành đối với di sản; đề ra các nhiệm vụ và kinh phí cho hoạt động bảo tồn và phát huy di sản như: Hỗ trợ các câu lạc bộ, đoàn nghệ thuật truyền thống duy trì hoạt động; đào tạo nguồn nhân lực kế cận; định kỳ tổ chức các hội thi, liên hoan nghệ thuật Hát bội, Bài chòi ở các cấp, các ngành nhằm tạo điều kiện cho các nghệ nhân giao lưu, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác bảo tồn, phát huy nghệ thuật truyền thống của tỉnh,…
PHẦN B. NỘI DUNG ĐỀ ÁN
1. Mục tiêu
- Số hóa tư liệu, hình ảnh, âm thanh, video về di sản Hát bội Bình Định để xây dựng kho dữ liệu số phục vụ công tác nghiên cứu, quảng bá, giáo dục và bảo tồn lâu dài.
- 100% học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản về di sản Hát bội Bình Định.
- Phấn đấu duy trì thường xuyên hoạt động các đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập của tỉnh.
- Định kỳ 02 năm/lần tổ chức Liên hoan sân khấu Tuồng không chuyên của tỉnh.
- Phấn đấu 01 Nghệ sĩ Ưu tú được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, 01 Nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú; 02 Nghệ nhân Ưu tú được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, 10 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể Hát bội.
- Đặt hàng đào tạo 01 lớp Trung cấp nghệ thuật Tuồng với khoảng 20 học viên (15 diễn viên và 05 nhạc công) tại cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật trong hoặc ngoài tỉnh.
- Đầu tư Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh; Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn thành điểm đến tham quan, học tập, trải nghiệm về di sản.
- Lập hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh Hát bội Bình Định vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
2. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, các dự án thành phần
2.1. Nghiên cứu khoa học, sưu tầm, kiểm kê, số hóa cơ sở dữ liệu về di sản Hát bội Bình Định
2.1.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Tiếp tục thực hiện công tác kiểm kê về phong tục tập quán, các nghi lễ gắn với di sản Hát bội Bình Định (trong đó có di sản Tuồng Đào Tấn), nghệ nhân (thực hành, truyền dạy).
- Thống kê, sưu tầm, ghi chép, ghi âm - ghi hình, số hóa các kịch bản, trích đoạn, vở diễn kinh điển Hát bội Bình Định; sưu tầm các tài liệu liên quan đến di sản Hát bội Bình Định; biên soạn sách, tạo kho dữ liệu mở phục vụ trong công tác nghiên cứu và truyền dạy. Rà soát hồ sơ khoa học của các di sản để thống nhất phạm vi phân bố, lan tỏa của di sản để có cơ sở quản lý.
- Khuyến khích, hỗ trợ các nhà nghiên cứu, các cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện đề tài khoa học, tổ chức hội thảo, tọa đàm về di sản Hát bội Bình Định gắn với các danh nhân văn hóa Đào Tấn, Đào Duy Từ, Nguyễn Diêu. Qua đó, xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học, đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định phù hợp với bối cảnh hiện nay.
- Xây dựng hồ sơ khoa học di sản Hát bội Bình Định đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
2.1.2. Các dự án thành phần
a) Điều tra, khảo sát về di sản Hát bội Bình Định
- Nội dung: Tổ chức điều tra, khảo sát và kiểm kê về nghi lễ truyền thống gắn với Hát bội Bình Định; nghệ nhân (thực hành, truyền dạy); nghiên cứu, sưu tầm các tư liệu, tài liệu về nguồn gốc, đặc trưng của nghệ thuật Hát bội Bình Định; tập huấn cho người tham gia kiểm kê; xây dựng và thu thập phiếu kiểm kê, phỏng vấn, quay phim, chụp ảnh các nghệ sĩ, nghệ nhân, vở diễn tiêu biểu của Hát bội Bình Định.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Địa điểm: Các xã, phường có di sản Hát bội, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn.
- Kết quả dự kiến: Bảng tổng hợp, phiếu điều tra, hình ảnh, video.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: UBND các xã, phường, các nghệ nhân, Đoàn Tuồng ngoài công lập và cộng đồng nắm giữ di sản.
b) Số hóa di sản Hát bội Bình Định
- Nội dung: Ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ số trong công tác bảo tồn, tư liệu hóa nghệ thuật Hát bội; số hóa dữ liệu (vở diễn, trích đoạn, chương trình, tư liệu) hiện đang lưu giữ tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Bảo tàng tỉnh Gia Lai, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn, các Đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Bảo tàng tỉnh, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn, các Đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Tạo cơ sở dữ liệu di sản số, sử dụng các nền tảng số để quảng bá di sản Hát bội Bình Định.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, địa phương liên quan.
c) Xây dựng hồ sơ khoa học Hát bội Bình Định đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại
- Nội dung: Tiếp tục thu thập tư liệu về Hát bội Bình Định; xây dựng mẫu phiếu kiểm kê chuyên sâu, phiếu đồng thuận và những công cụ khảo sát khác; tổ chức tập huấn, thực hiện lấy phiếu kiểm kê chuyên sâu, phiếu đồng thuận của cộng đồng; tổ chức điền dã, khảo sát; tổ chức quay phim, chụp ảnh; xây dựng và hoàn thiện các sản phẩm của bộ hồ sơ; viết hồ sơ khoa học theo mẫu quy định; tọa đàm chuyên gia và chỉnh sửa hồ sơ; tổ chức hội thảo quốc tế.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Hoàn chỉnh sản phẩm của bộ hồ sơ; trình Thủ tướng Chính phủ cho phép nộp hồ sơ đến UNESCO; làm thủ tục và nộp UNESCO.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành liên quan, địa phương liên quan.
2.2. Truyền dạy di sản Hát bội Bình Định trong cộng đồng và trường học
2.2.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Khuyến khích thành lập mới các đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập và duy trì hoạt động các đoàn nghệ thuật đã được thành lập.
- Tổ chức tập huấn, biểu diễn mẫu cho các nghệ nhân ở cơ sở; tạo điều kiện truyền dạy Hát bội trong cộng đồng. Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Hát bội trong và ngoài nhà trường; tổ chức chương trình ngoại khóa về Hát bội cho học sinh; tổ chức câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống trong trường THCS, THPT phù hợp với tình hình nhà trường.
- Tổ chức biên soạn giáo trình, chương trình truyền dạy và đào tạo, tập huấn nghệ thuật Hát bội cho nghệ nhân, cộng tác viên, nâng cao công tác hướng dẫn, truyền dạy trong trường học và cộng đồng.
- Hỗ trợ Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú đang nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể Hát bội trong việc lưu truyền, truyền dạy những người kế cận, tham gia các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể; tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành, sáng tạo và truyền dạy nghệ thuật Hát bội trong gia đình, nhà trường, câu lạc bộ và cộng đồng nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân trên địa bàn.
2.2.2. Các dự án thành phần
a) Xây dựng các chương trình sân khấu truyền hình về di sản Hát bội Bình Định
- Nội dung: Tổ chức tập luyện, biểu diễn và phát sóng các vở diễn nghệ thuật Hát bội (trong đó có Tuồng Đào Tấn); xây dựng chuyên đề giới thiệu, truyền dạy, phát định kỳ trên kênh truyền hình về Hát bội, phản ánh giá trị nghệ thuật, kỹ năng biểu diễn, lời ca, nhạc cụ,… nhằm lan tỏa rộng rãi đến công chúng.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Báo và Phát thanh, truyền hình Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Mỗi năm thực hiện 02 số chuyên đề (06 tháng/số), phản ánh hoạt động bảo tồn, truyền dạy, biểu diễn sáng tạo nghệ thuật. Đồng thời, phát sóng 02 vở diễn/năm, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai.
b) Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Hát bội trong nhà trường
- Nội dung: Xây dựng mô hình Câu lạc bộ Em yêu nghệ thuật truyền thống trong nhà trường; tổ chức truyền dạy trực tiếp cho học sinh (được nhà trường tuyển chọn); tổ chức các buổi giao lưu về di sản trong nhà trường; thiết kế chương trình, in ấn phẩm giới thiệu về lịch sử hình thành và phát triển, đặc trưng của loại hình nghệ thuật truyền thống Hát bội.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Các trường học trên địa bàn tỉnh; Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn.
- Kết quả dự kiến: Xây dựng 02 mô hình Câu lạc bộ Em yêu nghệ thuật truyền thống trong nhà trường; học sinh, sinh viên tham gia trải nghiệm vẽ mặt nạ Hát bội và tìm hiểu về nghệ thuật Hát bội.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các xã, phường liên quan.
c) Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản Hát bội
- Nội dung: Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể
Hát bội Bình Định, bao gồm: Biên soạn nội dung truyền dạy, truyền dạy thực hành các vai diễn truyền dạy các vai diễn mẫu, kinh điển, vũ đạo, sử dụng trang phục, hóa trang… trong nghệ thuật Hát Bội nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời đào tạo lớp nghệ nhân kế cận.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Kết quả dự kiến: Học viên được truyền đạt kĩ năng về nghệ thuật biểu diễn, hát, vũ đạo, hóa trang nhân vật trong các vở Tuồng.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Phối hợp: Các địa phương liên quan; các Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ sĩ nghỉ hưu; Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú tham gia truyền dạy.
2.3. Phục hồi, bảo tồn các vở Tuồng cổ
2.3.1. Nhiệm vụ và giải pháp
Lựa chọn, khai thác dàn kịch mục hiện có để tổ chức dàn dựng phục hồi, nâng cao các vở Tuồng truyền thống tiêu biểu, ưu tiên các kịch bản do Đào Tấn tự soạn, Tuồng cổ khuyết danh về đề tài quân quốc, ghi hình lưu trữ làm tư liệu.
2.3.2. Dự án thành phần
Nội dung: Hàng năm, tổ chức phục hồi, nâng cao 01 vở diễn Tuồng truyền thống tiêu biểu, ưu tiên các kịch bản do Đào Tấn tự soạn, Tuồng cổ khuyết danh về đề tài quân quốc.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Dàn dựng phục hồi, nâng cao 01 vở diễn/năm.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
2.4. Triển khai các chính sách về bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định
2.4.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Khen thưởng tổ chức, cá nhân có thành tích trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Hát bội trên địa bàn tỉnh. Hướng dẫn nghệ sĩ, nghệ nhân tiêu biểu, xây dựng hồ sơ đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú.
- Hỗ trợ cơ sở vật chất, điều kiện hoạt động của các đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập; chế độ đãi ngộ, động viên, khuyến khích các nghệ sĩ, nghệ nhân truyền dạy nghệ thuật truyền thống trong cộng đồng.
- Tổ chức đặt hàng đào tạo 01 lớp trung cấp nghệ thuật Tuồng chính quy tập trung khoảng 20 học viên (15 diễn viên và 05 nhạc công) tại cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật trong tỉnh hoặc ngoài tỉnh.
2.4.2. Các dự án thành phần
a) Thực hiện chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ
- Nội dung: Hướng dẫn nghệ sĩ lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Nghệ sĩ Ưu tú”; hướng dẫn nghệ nhân lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể theo quy định; thực hiện chính sách hỗ trợ đối với nghệ nhân, Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, nghệ sĩ nghỉ hưu (di sản Hát bội Bình Định) trên địa bàn tỉnh theo quy định.
- Đối tượng: Các nghệ nhân, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, nghệ sĩ nghỉ hưu đang sinh sống và hoạt động gìn giữ, truyền dạy văn hóa phi vật thể Hát bội trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
- Thời gian thực hiện: Hàng năm (đối với nội dung hỗ trợ đối với Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân), theo Kế hoạch của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (đối với công tác xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Nghệ sĩ Ưu tú”; “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú”).
- Địa điểm: Trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Các nghệ nhân, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ sĩ nghỉ hưu đang sinh sống và hoạt động gìn giữ, truyền dạy văn hóa phi vật thể Hát bội trên địa bàn tỉnh Gia Lai được được hỗ trợ theo quy định của pháp luật.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND các xã, phường liên quan.
- Cơ quan phối hợp: các sở, ngành liên quan.
b) Hỗ trợ thành lập và hoạt động của các đoàn nghệ thuật Hát bội
ngoài công lập
- Nội dung: Hỗ trợ kinh phí mua sắm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, nhạc cụ, đạo cụ nhằm duy trì hoạt động, tập luyện, biểu diễn, truyền dạy; tham gia chương trình giao lưu, liên hoan trong và ngoài tỉnh cho các đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập theo quy định tại Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND ngày 24/4/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai.
- Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2026 - 2030, thực hiện định kỳ hàng năm.
- Địa điểm: Các địa phương có đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập.
- Kết quả dự kiến: Các đoàn nghệ thuật Hát bội ngoài công lập được hỗ trợ kinh phí duy trì hoạt động biểu diễn, thực hành, truyền dạy Hát bội.
- Cơ quan thực hiện: UBND các xã, phường liên quan.
- Cơ quan phối hợp: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; các sở, ngành liên quan.
c) Tạo nguồn nhân lực cho Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh
- Nội dung: Tổ chức tuyển chọn học viên có năng khiếu về nghệ thuật truyền thống và đặt hàng đào tạo nghề diễn viên, nhạc công Tuồng theo kế hoạch hoặc đề án được phê duyệt, gắn với nhu cầu thực tế của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
- Đối tượng: Học viên thường trú trên địa bàn tỉnh Gia Lai có năng khiếu nghệ thuật Tuồng.
- Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2026 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Mở 01 lớp đào tạo trung cấp chính quy diễn viên, nhạc công Tuồng theo hình thức đặt hàng đào tạo (gắn với chế độ hỗ trợ sinh hoạt phí cho học viên tham gia theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND ngày 24/4/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai); thực hiện tuyển dụng diễn viên, nhạc công theo quy định.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Nội vụ, Sở Tài chính, các cơ sở đào tạo công lập về văn hóa nghệ thuật có mã ngành nghệ thuật trình diễn (nghệ thuật biểu diễn dân ca; nghệ thuật biểu diễn Tuồng, biểu diễn nhạc cụ truyền thống, nhạc công kịch hát dân tộc).
c) Tổ chức tập huấn công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội
- Nội dung: Trang bị một số kiến thức, phương pháp thực hành trong công tác quản lý bảo tồn và phát huy giá trị di sản; hướng dẫn các quy định của pháp luật hiện hành về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; hướng dẫn quy trình điều tra, kiểm kê, lập hồ sơ di sản, hồ sơ nghệ nhân, kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tại cơ sở; hướng dẫn phương pháp tổ chức lớp truyền dạy, thành lập câu lạc bộ thực hành di sản; kỹ năng vận động cộng đồng, phối hợp giữa chính quyền - nghệ nhân - người dân trong bảo tồn di sản; thực hành xây dựng kế hoạch hoạt động bảo tồn tại địa bàn xã, phường.
- Đối tượng: Công chức, viên chức cấp xã; viên chức (nghệ sĩ), nghệ nhân di sản Hát bội, Bài chòi.
- Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2026 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Học viên nắm vững kiến thức, phương pháp thực hành trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản; các quy định của pháp luật hiện hành; quy trình điều tra, kiểm kê, lập hồ sơ di sản, hồ sơ nghệ nhân, kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tại cơ sở.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Nội vụ, Sở Tài chính, các địa phương liên quan.
2.5. Thông tin, tuyên truyền, quảng bá giá trị di sản Hát bội Bình Định
2.5.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Các cơ quan thông tin đại chúng, các tổ chức đoàn thể trong tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền về yêu cầu, ý nghĩa của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội đến các tầng lớp Nhân dân, trong lực lượng đoàn viên, hội viên của các tổ chức đoàn thể.
- Thông tin, tuyên truyền giới thiệu thông qua các tin, bài, ảnh, phóng sự, video clip, các ấn phẩm tờ rơi, tập gấp trên các phương tiện thông tin đại chúng, các nền tảng mạng xã hội, gắn mã QR có nội dung về di sản Hát bội tại các điểm diễn, nhà hát, điểm du lịch nhằm quảng bá giá trị di sản.
- Định kỳ tổ chức liên hoan về nghệ thuật Hát bội cấp tỉnh. Tham gia liên hoan di sản trong nước và quốc tế; tạo điều kiện để các nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia các hoạt động biểu diễn giao lưu trong nước và ở nước ngoài.
2.5.2. Dự án thành phần
a) Xuất bản, phát hành sách, ấn phẩm tuyên truyền quảng bá về di sản Hát bội Bình Định
- Nội dung: Biên tập, xuất bản sách về Hát bội Bình Định gắn với Danh nhân văn hóa Đào Tấn; biên tập, xuất bản ấn phẩm song ngữ giới thiệu, quảng bá về Hát bội Bình Định.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Kết quả dự kiến: Xuất bản và phát hành 01 đầu sách nghiên cứu về Hát bội Bình Định gắn với Danh nhân văn hóa Đào Tấn; tập gấp song ngữ (Việt - Anh) giới thiệu, quảng bá về Hát bội Bình Định.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, địa phương liên quan.
b) Tổ chức Liên hoan; đăng cai hoặc tham gia các liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực
- Nội dung: Tổ chức Liên hoan Tuồng không chuyên. Đăng cai hoặc tham gia các sự kiện liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực do Trung ương tổ chức.
- Thời gian thực hiện: Định kỳ 02 năm/lần, dự kiến tổ chức vào quý IV của năm tổ chức.
- Địa điểm: tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Các nghệ nhân, diễn viên có cơ hội giao lưu, trao đổi, đồng thời tôn vinh, quảng bá giá trị đặc sắc của nghệ thuật Hát bội. Liên hoan là dịp để đánh giá chất lượng hoạt động bảo tồn, phát huy di sản, phát hiện và bồi dưỡng lực lượng kế cận, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc dân tộc.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, địa phương liên quan.
2.6. Phát huy di sản Hát bội Bình Định gắn kết với phát triển du lịch
2.6.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Đầu tư Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn để trở thành điểm biểu diễn phục vụ du khách tham quan và thưởng lãm nghệ thuật. Duy trì lịch biểu diễn định kỳ và tăng cường kết nối các không gian biểu diễn truyền thống tại đình làng, các lễ hội truyền thống có Hát bội,...
- Tiếp tục xây dựng các chương trình biểu diễn nghệ thuật Hát bội phục vụ khách du lịch trên địa bàn tỉnh, đưa nghệ thuật Hát bội trở thành sản phẩm văn hóa truyền thống, phục vụ phát triển du lịch.
- Phối hợp với Hiệp hội du lịch tỉnh tổ chức tour, tuyến du lịch kết nối với các sự kiện văn hóa, lễ hội của tỉnh, các điểm du lịch lồng ghép phục vụ du khách tham quan; tổ chức các hoạt động trải nghiệm trình diễn nghệ thuật Hát bội như: tập hát Tuồng, các động tác múa Tuồng, vẽ mặt nạ Tuồng, mặc trang phục Tuồng...
- Duy trì và phát triển hoạt động trình diễn nghệ thuật Tuồng tại các địa phương, trong các dịp lễ, tết, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức của Nhân dân và du khách.
2.6.2. Các dự án thành phần
a) Đầu tư Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh
- Nội dung: Cải tạo, nâng cấp một số hạng mục công trình thuộc Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh; hoàn thiện hệ thống trang thiết bị, nhằm phục vụ biểu diễn, truyền dạy và quảng bá di sản.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Sửa chữa, nâng cấp nhà làm việc, phòng truyền thống, phòng thờ Tổ; trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, sân khấu, ghế, màn hình Led…tại rạp biểu diễn.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Xây dựng, Sở Tài chính, các ngành liên quan.
b) Đầu tư Đền thờ Danh nhân Văn hóa Đào Tấn
- Nội dung: Xây dựng không gian trưng bày trải nghiệm, cải tạo sân khấu biểu diễn hiện có, xử lý tán âm, mua sắm mới trang thiết bị âm thanh, ánh sáng phục vụ biểu diễn, truyền dạy, phục vụ nhà trưng bày và quảng bá di sản.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Địa điểm: Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn, xã Tuy Phước.
- Kết quả dự kiến: Xây dựng không gian trưng bày, trải nghiệm nghệ thuật Tuồng Đào Tấn và vẽ mặt nạ Hát bội; sửa chữa, nâng cấp sân khấu, xử lý vách phân tán sóng âm thanh, giảm tiếng vọng; lắp trang thiết bị âm thanh, ánh sáng chuyên dùng tại nhà biểu diễn.
- Cơ quan thực hiện: UBND xã Tuy Phước.
- Cơ quan phối hợp: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Xây dựng, Sở
Tài chính, các ngành liên quan.
c) Tổ chức chương trình quảng diễn “Võ - Tuồng” phục vụ du lịch
- Nội dung: Hình thành chương trình quảng diễn nghệ thuật định kỳ vào buổi tối hàng tuần tại không gian công cộng và các điểm di tích, khu du lịch trên địa bàn tỉnh. Tăng cường cơ hội thực hành, truyền dạy và lan tỏa các giá trị của Võ cổ truyền và nghệ thuật Tuồng. Tạo điểm nhấn phục vụ du lịch về đêm, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
- Thời gian: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Quy Nhơn.
- Kết quả dự kiến: Mỗi tuần tổ chức 01 buổi biểu diễn nghệ thuật kết hợp Võ - Tuồng.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Xây dựng, Hiệp hội Du lịch tỉnh.
d) Tăng cường hợp tác, lồng ghép hoạt động, xây dựng hành trình kết nối di sản gắn với phát triển du lịch
- Nội dung: Triển khai các hoạt động hợp tác, liên kết phát triển du lịch gắn với di sản Hát bội; xây dựng và quảng bá tour du lịch “Về miền Hát bội”, kết nối các điểm đến, không gian biểu diễn nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của tỉnh như Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Đền thờ Danh nhân văn hóa Đào Tấn. Đồng thời, lồng ghép và quảng bá nghệ thuật Hát bội trong các sự kiện văn hóa, du lịch trong và ngoài tỉnh nhằm thu hút khách du lịch, lan tỏa giá trị di sản.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Các sự kiện văn hóa, du lịch trong cả nước.
- Kết quả dự kiến: Hỗ trợ nội dung biểu diễn phục vụ khách du lịch; tham gia 01 sự kiện quảng bá/năm.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành liên quan; Hiệp hội Du lịch tỉnh và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch.
II. DI SẢN NGHỆ THUẬT BÀI CHÒI
1. Mục tiêu
- Số hóa tư liệu, hình ảnh, âm thanh, video về di sản nghệ thuật Bài chòi để xây dựng kho dữ liệu số phục vụ công tác nghiên cứu, quảng bá, giáo dục và bảo tồn lâu dài.
- 100% học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản về di sản nghệ thuật Bài chòi.
- Phấn đấu 100% công chức, viên chức văn hóa, nghệ nhân Bài chòi được tham gia tập huấn phương pháp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.
- Phấn đấu xây dựng 03 Câu lạc bộ Em yêu nghệ thuật truyền thống tại các Trường THCS, THPT trên địa bàn tỉnh.
- Tổ chức các hoạt động trình diễn, thực hành di sản Bài chòi từ cơ sở đến cấp tỉnh, tạo môi trường để các nghệ nhân diễn xướng, giao lưu và trao truyền di sản. Định kỳ 02 năm/lần, tổ chức Liên hoan các Câu lạc bộ Bài chòi trên địa bàn tỉnh.
- Phấn đấu 01 Nghệ sĩ Ưu tú được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, 01 Nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú; 01 Nghệ nhân Ưu tú được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, 05 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể Bài chòi.
- Kiện toàn và phát triển các câu lạc bộ Bài chòi trên địa bàn tỉnh.
2. Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu, các dự án thành phần
2.1. Nghiên cứu khoa học, sưu tầm, kiểm kê, số hóa cơ sở dữ liệu về di sản nghệ thuật Bài chòi
2.1.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Tiếp tục thực hiện công tác kiểm kê về phong tục tập quán, các nghi lễ gắn với di sản nghệ thuật Bài chòi; nghệ nhân (thực hành, truyền dạy); câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản tại các địa phương trong tỉnh.
- Thống kê, sưu tầm, ghi chép, ghi âm - ghi hình, số hóa các kịch bản, các câu thai đặc sắc, trích đoạn, vở diễn tiêu biểu của nghệ thuật Bài chòi; sưu tầm các tài liệu liên quan đến di sản nghệ thuật Bài chòi; biên soạn sách, tạo kho dữ liệu mở phục vụ trong công tác nghiên cứu và truyền dạy. Rà soát hồ sơ khoa học của các di sản để thống nhất phạm vi phân bố, lan tỏa của di sản để có cơ sở quản lý.
- Khuyến khích, hỗ trợ các nhà nghiên cứu, các cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện đề tài khoa học, tổ chức hội thảo, tọa đàm về di sản Bài chòi. Qua đó, xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học, đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản Bài chòi phù hợp với bối cảnh hiện nay.
2.1.2. Các dự án thành phần
a) Điều tra, khảo sát về di sản nghệ thuật Bài chòi
- Nội dung: Tổ chức điều tra, khảo sát và kiểm kê về nghệ nhân (thực hành, truyền dạy), câu lạc bộ Bài chòi trong tỉnh; nghiên cứu, sưu tầm các tư liệu, tài liệu về nguồn gốc, đặc trưng của nghệ thuật Bài chòi; tập huấn cho người tham gia kiểm kê; xây dựng và thu thập phiếu kiểm kê, phỏng vấn, quay phim, chụp ảnh các nghệ sĩ, nghệ nhân, các câu thai đặc sắc, trích đoạn, vở diễn tiêu biểu của nghệ thuật Bài chòi.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Địa điểm: Các xã, phường có di sản Bài chòi.
- Kết quả dự kiến: Bảng tổng hợp, phiếu điều tra, hình ảnh, video.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: UBND các xã, phường, các nghệ nhân, câu lạc bộ và cộng đồng nắm giữ di sản.
b) Số hóa di sản nghệ thuật Bài chòi
- Nội dung: Ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ số trong công tác bảo tồn, tư liệu hóa nghệ thuật Bài chòi; số hóa dữ liệu (câu thai, vở diễn, trích đoạn, chương trình, tư liệu) hiện đang lưu giữ tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Bảo tàng tỉnh Gia Lai, Trung tâm Văn hóa tỉnh, các câu lạc bộ Bài chòi, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Bảo tàng tỉnh, Trung tâm Văn hóa tỉnh, các câu lạc bộ Bài chòi, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Tạo cơ sở dữ liệu di sản số, sử dụng các nền tảng số để quảng bá di sản nghệ thuật Bài chòi.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, địa phương liên quan.
2.2. Truyền dạy di sản nghệ thuật Bài chòi trong cộng đồng và trường học
2.2.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Khuyến khích kiện toàn, thành lập mới các câu lạc bộ Bài chòi tại các xã, phường, các đơn vị trường học trên địa bàn tỉnh.
- Tổ chức tập huấn, tạo điều kiện truyền dạy Bài chòi trong cộng đồng; vận động các câu lạc bộ mở các lớp truyền dạy thực hành di sản Nghệ thuật Bài chòi tại địa phương.
- Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Bài chòi trong và ngoài nhà trường; tổ chức chương trình ngoại khóa về Bài chòi cho học sinh; tổ chức câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống trong trường THCS, THPT phù hợp với tình hình nhà trường.
- Tổ chức biên soạn giáo trình, chương trình truyền dạy và đào tạo, tập huấn nghệ thuật Bài chòi cho nghệ nhân, cộng tác viên, nâng cao công tác hướng dẫn, truyền dạy trong trường học và cộng đồng.
- Hỗ trợ Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú đang nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể Bài chòi trong việc lưu truyền, truyền dạy những người kế cận, tham gia các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể; tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hành, sáng tạo và truyền dạy nghệ thuật Bài chòi trong gia đình, nhà trường, câu lạc bộ và cộng đồng nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân trên địa bàn.
2.2.2. Các dự án thành phần
a) Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản nghệ thuật Bài chòi
- Nội dung: Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật Bài chòi, bao gồm: Biên soạn nội dung truyền dạy, truyền dạy trình thức tổ chức hội Bài chòi dân gian, hô thai,… nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời đào tạo lớp nghệ nhân kế cận.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Kết quả dự kiến: Học viên được truyền đạt kĩ năng về tổ chức hội Bài chòi dân gian, sáng tác câu thai, trình diễn Bài chòi kể, Bài chòi lớp,…
- Đơn vị thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND các xã, phường.
- Phối hợp: Các Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ sĩ nghỉ hưu; Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú tham gia truyền dạy.
b) Xây dựng các chương trình sân khấu truyền hình về di sản nghệ thuật Bài chòi
Nội dung: Tổ chức tập luyện, biểu diễn và phát sóng các vở diễn theo chương trình sân khấu nghệ thuật Ca kịch Bài chòi; xây dựng chuyên đề giới thiệu, truyền dạy, phát định kỳ trên kênh truyền hình về Bài chòi, phản ánh giá trị nghệ thuật, kỹ năng biểu diễn, lời ca, nhạc cụ,… nhằm lan tỏa rộng rãi đến công chúng.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Báo và Phát thanh, truyền hình Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Mỗi năm thực hiện 02 số chuyên đề (06 tháng/số), phản ánh hoạt động bảo tồn, truyền dạy, biểu diễn sáng tạo nghệ thuật. Đồng thời, phát sóng 02 vở diễn/năm, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông đại chúng.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai.
c) Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Bài chòi trong nhà trường
- Nội dung: Xây dựng mô hình Câu lạc bộ Em yêu nghệ thuật truyền thống trong nhà trường; tổ chức truyền dạy trực tiếp cho học sinh (được nhà trường tuyển chọn); tổ chức các buổi giao lưu về di sản trong nhà trường; thiết kế chương trình, in ấn phẩm giới thiệu về lịch sử hình thành và phát triển, đặc trưng của hai loại hình nghệ thuật truyền thống Ca kịch Bài chòi, Bài chòi dân gian.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Các trường học trên địa bàn tỉnh; Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Xây dựng 03 mô hình Câu lạc bộ Em yêu nghệ thuật truyền thống trong nhà trường; học sinh, sinh viên tham gia trải nghiệm nghệ thuật Bài chòi.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các xã, phường liên quan.
2.3. Phục hồi, bảo tồn các vở Bài chòi cổ, phát huy Hội Bài chòi dân gian
2.3.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Phục dựng, bảo tồn các trích đoạn, hình thức biểu diễn Bài chòi cổ gắn với không gian biểu diễn Bài chòi (Bài chòi chiếu, Bài chòi lớp, Bài chòi độc diễn…). Phát huy Hội Bài chòi dân gian ở địa phương.
- Tổ chức các cuộc thi sáng tác câu thai về Bài chòi nhằm khuyến khích phong trào sáng tác và làm phong phú thêm kho tư liệu câu thai Bài chòi.
2.3.2. Các dự án thành phần
a) Phục hồi, bảo tồn các vở Ca kịch Bài chòi tiêu biểu
- Nội dung: Hàng năm, tổ chức phục hồi, nâng cao 01 vở diễn Ca kịch Bài chòi tiêu biểu, ưu tiên các kịch bản về đề tài dân gian, lịch sử, ghi hình lưu trữ làm tư liệu.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
- Kết quả dự kiến: Dàn dựng nâng cao 01 vở diễn Ca kịch Bài chòi /năm.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
b) Tổ chức Cuộc thi sáng tác câu thai Bài chòi
- Nội dung: Tổ chức sáng tác câu thai mới sử dụng trong hô hát Bài chòi, tuyên truyền những chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, những phong tục tập quán tốt đẹp của Nhân dân.
- Thời gian thực hiện: 2027 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Khuyến khích phong trào sáng tác và làm phong phú kho tư liệu câu thai Bài chòi.
- Cơ quan thực hiện: Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
- Cơ quan phối hợp: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; UBND các xã, phường.
c) Tổ chức Hội Bài chòi dân gian
- Nội dung: Khảo sát, lựa chọn địa điểm, trang bị hệ thống chòi, thẻ bài chòi, trang phục, đạo cụ; mời nghệ nhân tham gia trình diễn và duy trì mô hình Hội Bài chòi dân gian phục vụ khách du lịch định kỳ vào buổi tối hàng tuần và các dịp lễ, tết.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Hình thành và duy trì ít nhất 03 mô hình Hội Bài chòi dân gian tại các xã, phường: Quy Nhơn, Quy Nhơn Đông, Tuy Phước.
- Cơ quan thực hiện: UBND các xã, phường.
- Cơ quan phối hợp: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh.
2.4. Triển khai các chính sách về bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi
2.4.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Khen thưởng tổ chức, cá nhân có thành tích trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Bài chòi trên địa bàn tỉnh. Hướng dẫn nghệ sĩ, nghệ nhân tiêu biểu, xây dựng hồ sơ đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú.
- Hỗ trợ cơ sở vật chất, điều kiện hoạt động của các câu lạc bộ Bài chòi; chế độ đãi ngộ, động viên, khuyến khích các nghệ sĩ, nghệ nhân truyền dạy nghệ thuật truyền thống trong cộng đồng.
2.4.2. Các dự án thành phần
a) Thực hiện chính sách đãi ngộ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ
- Nội dung: Hướng dẫn nghệ sĩ lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Nghệ sĩ Ưu tú”; hướng dẫn nghệ nhân lập hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể theo quy định; thực hiện chính sách hỗ trợ đối với nghệ nhân, Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, nghệ sĩ nghỉ hưu (di sản nghệ thuật Bài chòi) trên địa bàn tỉnh theo quy định.
- Đối tượng: Các nghệ nhân, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, nghệ sĩ nghỉ hưu đang sinh sống và hoạt động gìn giữ, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
- Thời gian thực hiện: Hàng năm (đối với nội dung hỗ trợ đối với Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân), theo Kế hoạch của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (đối với công tác xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ Nhân dân”, “Nghệ sĩ Ưu tú”; “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú”).
- Địa điểm: Trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Các nghệ nhân, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú, nghệ sĩ nghỉ hưu đang sinh sống và hoạt động gìn giữ, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai được hỗ trợ theo quy định của pháp luật.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND các xã, phường.
- Cơ quan phối hợp: các sở, ngành liên quan.
b) Hỗ trợ thành lập và hoạt động của các nhóm, câu lạc bộ Bài chòi
- Nội dung: Hỗ trợ kinh phí mua sắm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, nhạc cụ, đạo cụ, hệ thống chòi duy trì hoạt động, tập luyện, biểu diễn, truyền dạy, tham gia chương trình giao lưu, liên hoan trong và ngoài tỉnh cho các câu lạc bộ, nhóm nghệ nhân Bài chòi theo quy định tại Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28/11/2025 của Chính phủ.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030, thực hiện định kỳ hàng năm.
- Địa điểm: Các địa phương có nhóm, câu lạc bộ Bài chòi.
- Kết quả dự kiến: Các nhóm, câu lạc bộ Bài chòi được hỗ trợ kinh phí mua sắm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, nhạc cụ, đạo cụ, hệ thống chòi để duy trì hoạt động theo quy định.
- Cơ quan thực hiện: UBND các xã, phường.
- Cơ quan phối hợp: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; các sở, ngành liên quan.
c) Tổ chức tập huấn công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi
- Nội dung: Trang bị một số kiến thức, phương pháp thực hành trong công tác quản lý bảo tồn và phát huy giá trị di sản; hướng dẫn các quy định của pháp luật hiện hành về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; hướng dẫn quy trình điều tra, kiểm kê, lập hồ sơ di sản, hồ sơ nghệ nhân, kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tại cơ sở; hướng dẫn phương pháp tổ chức lớp truyền dạy, thành lập câu lạc bộ thực hành di sản; kỹ năng vận động cộng đồng, phối hợp giữa chính quyền - nghệ nhân- người dân trong bảo tồn di sản; thực hành xây dựng kế hoạch hoạt động bảo tồn tại địa bàn xã, phường.
- Đối tượng: Công chức, viên chức cấp xã; viên chức (nghệ sĩ), nghệ nhân di sản nghệ thuật Bài chòi.
- Thời gian thực hiện: Giai đoạn 2026 - 2030.
- Địa điểm: Tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Học viên nắm vững kiến thức, phương pháp thực hành trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản; các quy định của pháp luật hiện hành; quy trình điều tra, kiểm kê, lập hồ sơ di sản, hồ sơ nghệ nhân, kỹ năng thu thập và xử lý thông tin tại cơ sở.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Sở Nội vụ, Sở Tài chính, các địa phương liên quan.
2.5. Thông tin, tuyên truyền, quảng bá giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi
2.5.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Các cơ quan thông tin đại chúng, các tổ chức đoàn thể trong tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền về yêu cầu, ý nghĩa của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản Bài chòi đến các tầng lớp Nhân dân, trong lực lượng đoàn viên, hội viên của các tổ chức đoàn thể.
- Thông tin, tuyên truyền giới thiệu thông qua các tin, bài, ảnh, phóng sự, video clip, các ấn phẩm tờ rơi, tập gấp trên các phương tiện thông tin đại chúng, các nền tảng mạng xã hội, gắn mã QR có nội dung về di sản Bài chòi tại các điểm diễn, nhà hát, điểm du lịch nhằm quảng bá giá trị di sản.
- Định kỳ luân phiên tổ chức liên hoan về nghệ thuật Bài chòi cấp tỉnh. Tham gia liên hoan di sản trong nước và quốc tế; tạo điều kiện để các nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia các hoạt động biểu diễn giao lưu trong nước và ở nước ngoài.
2.5.2. Các dự án thành phần
a) Xuất bản, phát hành sách, ấn phẩm tuyên truyền quảng bá về di sản nghệ thuật Bài chòi
- Nội dung: Biên tập, xuất bản sách tư liệu về hệ thống câu thai Bài chòi dân gian; biên tập, xuất bản ấn phẩm song ngữ giới thiệu, quảng bá về nghệ thuật Bài chòi.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Kết quả dự kiến: Xuất bản và phát hành 01 đầu sách tư liệu về nghệ thuật Bài chòi; tập gấp song ngữ (Việt - Anh) giới thiệu, quảng bá về nghệ thuật Bài chòi.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; UBND các xã, phường.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, liên quan.
b) Tổ chức Liên hoan; đăng cai hoặc tham gia các liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực
- Nội dung: Tổ chức Liên hoan các Câu lạc bộ Bài chòi cấp tỉnh. Đăng cai hoặc tham gia các sự kiện liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực do Trung ương tổ chức.
- Thời gian thực hiện: Định kỳ 02 năm/lần, dự kiến tổ chức vào quý IV của năm tổ chức.
- Địa điểm: tỉnh Gia Lai.
- Kết quả dự kiến: Các nghệ nhân, diễn viên có cơ hội giao lưu, trao đổi, đồng thời tôn vinh, quảng bá giá trị đặc sắc của nghệ thuật Bài chòi. Liên hoan là dịp để đánh giá chất lượng hoạt động bảo tồn, phát huy di sản, phát hiện và bồi dưỡng lực lượng kế cận, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc dân tộc.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành, địa phương liên quan.
2.6. Phát huy di sản nghệ thuật Bài chòi gắn kết với phát triển du lịch
2.6.1. Nhiệm vụ và giải pháp
- Tiếp tục xây dựng các chương trình biểu diễn nghệ thuật Bài chòi phục vụ khách du lịch trên địa bàn tỉnh, đưa nghệ thuật Bài chòi trở thành sản phẩm văn hóa truyền thống, phục vụ phát triển du lịch.
- Phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh tổ chức tour, tuyến du lịch kết nối với các sự kiện văn hóa, lễ hội của tỉnh, các điểm du lịch lồng ghép phục vụ du khách tham quan; tổ chức các hoạt động trải nghiệm trình diễn nghệ thuật Bài chòi như: tập gõ nhịp, hô Bài chòi, tập làm Anh/Chị Hiệu...
- Duy trì và phát triển hoạt động trình diễn nghệ thuật truyền thống tại các câu lạc bộ, các địa phương, trong các dịp lễ, tết, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức của Nhân dân và du khách.
2.6.2. Dự án thành phần
- Tăng cường hợp tác, lồng ghép hoạt động, xây dựng hành trình kết nối di sản gắn với phát triển du lịch
- Nội dung: Triển khai các hoạt động hợp tác, liên kết phát triển du lịch gắn với di sản Bài chòi; xây dựng và quảng bá tour du lịch “Về miền Bài chòi”, kết nối các điểm đến, không gian biểu diễn nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của tỉnh như Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh, Hội Bài chòi dân gian. Đồng thời, lồng ghép và quảng bá nghệ thuật Bài chòi trong các sự kiện văn hóa, du lịch trong và ngoài tỉnh nhằm thu hút khách du lịch, lan tỏa giá trị di sản.
- Thời gian thực hiện: 2026 - 2030.
- Địa điểm: Các sự kiện văn hóa, du lịch trong cả nước.
- Kết quả dự kiến: Hỗ trợ nội dung biểu diễn phục vụ khách du lịch; tham gia 01 sự kiện quảng bá/năm.
- Cơ quan thực hiện: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Cơ quan phối hợp: Các sở, ngành liên quan; Hiệp hội Du lịch tỉnh và các doanh nghiệp kinh doanh du lịch.
III. KINH PHÍ
Việc bố trí kinh phí thực hiện Đề án theo phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành và khả năng cân đối ngân sách địa phương trong từng thời kỳ và theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công và các quy định pháp luật có liên quan; huy động nguồn vốn xã hội hóa và sử dụng các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định pháp luật. Thực hiện lồng ghép với các nhiệm vụ thường xuyên được giao trong năm nhằm bảo đảm hiệu quả, tránh trùng lắp trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước
(Dự kiến dự toán thực hiện kèm theo Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030).
IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
- Là cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức triển khai thực hiện các nội dung của Đề án; tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm chất lượng và tiến độ Đề án.
- Hướng dẫn các cơ quan báo chí, truyền thông trên địa bàn tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến về mục tiêu, nội dung và kết quả thực hiện Đề án.
- Phối hợp với các cơ quan liên quan dự toán kinh phí để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Đề án.
2. Sở Tài chính
- Bố trí nguồn ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Đề án.
- Hướng dẫn việc quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm đúng quy định hiện hành.
- Theo dõi, tổng hợp, đánh giá hiệu quả đầu tư của các nhiệm vụ thuộc Đề án.
3. Sở Giáo dục và Đào tạo
- Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa Hát bội, Bài chòi vào các hoạt động ngoại khóa; chương trình giáo dục địa phương và các trường có đào tạo văn hóa - nghệ thuật trên địa bàn tỉnh.
- Tuyên truyền, giáo dục học sinh, sinh viên nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống.
4. Sở Ngoại vụ
Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện các hoạt động hợp tác, giao lưu quốc tế; tuyên truyền, quảng bá di sản văn hóa Hát bội, Bài chòi ra nước ngoài.
5. Sở Nội vụ
Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các sở, ban ngành, địa phương có liên quan đề xuất hồ sơ khen thưởng, biểu dương tập thể và cá nhân có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nghệ thuật Hát bội và Bài chòi; công tác xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú loại hình di sản Hát bội, Bài chòi; công tác tuyển dụng diễn viên, nhạc công nghệ thuật Hát bội, Bài chòi trong đơn vị sự nghiệp công lập.
6. Sở Khoa học và Công nghệ
Chủ trì phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các đơn vị có liên quan triển khai các nhiệm vụ của Đề án đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ về di sản Hát bội, Bài chòi.
7. Tỉnh Đoàn Gia Lai
- Tổ chức tuyên truyền, phát động đến toàn thể đoàn viên, thanh thiếu niên về ý nghĩa, giá trị của di sản Nghệ thuật Hát bội và Bài chòi;
- Huy động lực lượng đoàn viên, thanh thiếu niên tích cực tham gia cổ vũ các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật Hát bội và Bài chòi.
8. Hội Văn học nghệ thuật tỉnh
Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai các hoạt động sáng tác, phổ biến về Nghệ thuật Hát bội và Bài chòi; vận động nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia trại sáng tác kịch bản sân khấu, câu thai Bài chòi.
9. Hiệp hội Du lịch tỉnh
Phối hợp khai thác, tổ chức tour, tuyến du lịch kết nối với các sự kiện văn hóa, lễ hội của tỉnh, các điểm du lịch lồng ghép phục vụ du khách tham quan, tổ chức các hoạt động trải nghiệm trình diễn nghệ thuật Hát bội, Bài chòi.
10. Báo và Phát thanh, Truyền hình Gia Lai
Tuyên truyền quảng bá về các hoạt động tổ chức chương trình Nghệ thuật Hát bội, Bài chòi; công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nghệ thuật Hát bội, Bài chòi của tỉnh Gia Lai.
11. Ủy ban nhân dân các xã, phường
- Căn cứ nội dung của Đề án, xây dựng kế hoạch cụ thể của địa phương; tổ chức triển khai thực hiện, lồng ghép với các chương trình, dự án phát triển văn hóa, du lịch. Thực hiện công tác hỗ trợ nghệ nhân theo quy định hiện hành; hỗ trợ trang thiết bị cho các thiết chế văn hóa (Nhà văn hóa xã, thôn), cơ sở vật chất sinh hoạt của các đoàn nghệ thuật, câu lạc bộ ngoài công lập hoạt động có hiệu quả, đội văn nghệ tại các thôn/tổ dân phố có sinh hoạt Nghệ thuật Hát bội, Bài chòi.
- Bố trí nguồn ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Đề án.
- Huy động nguồn xã hội hóa; phối hợp với các sở, ngành thực hiện bảo tồn, phát huy giá trị nghệ thuật Hát bội, Bài chòi tại địa phương. Yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên quan phối hợp thực hiện hiệu quả Đề án; báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh những vấn đề khó khăn, vướng mắc hoặc vượt thẩm quyền./.
Phụ lục 1: Dự kiến kinh phí thực hiện
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định
trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026 – 2030
(Kèm theo Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và
nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030)
Đơn vị tính: Triệu đồng
|
TT |
Nội dung nhiệm vụ |
TỔNG KINH PHÍ GIAI ĐOẠN 2026- 2030 |
THỜI GIAN THỰC HIỆN |
|||||||||
|
2026 |
2027 |
2028 |
2029 |
2030 |
||||||||
|
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
|||
|
1 |
Điều tra, khảo sát về di sản Hát bội |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
2 |
Số hóa di sản Hát bội |
1.000 |
100 |
|
300 |
|
200 |
|
200 |
|
200 |
|
|
3 |
Xây dựng hồ sơ khoa học Hát bội Bình Định đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại |
5.000 |
|
|
500 |
|
500 |
|
2.000 |
|
2.000 |
|
|
4 |
Xuất bản, phát hành sách; ấn phẩm tuyên truyền quảng bá về Hát bội |
350 |
|
|
50 |
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
|
5 |
Mua sắm trang thiết bị sân khấu tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh và Đền thờ Danh nhân Văn hóa Đào Tấn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
Mua sắm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng sân khấu, ghế, màn hình Led…tại rạp biểu diễn Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh |
1.000 |
|
|
100 |
|
900 |
|
|
|
|
|
|
b |
Mua sắm mới trang thiết bị âm thanh, ánh sáng phục vụ biểu diễn tại Đền thờ Danh nhân Văn hóa Đào Tấn |
500 |
|
|
300 |
|
200 |
|
|
|
|
|
|
6 |
Tạo nguồn nhân lực cho Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh |
5.000 |
1.300 |
|
1.450 |
|
1.000 |
|
1.250 |
|
|
|
|
7 |
Tổ chức tập huấn công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội |
200 |
|
|
50 |
|
50 |
|
50 |
|
50 |
|
|
8 |
Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản Hát bội |
400 |
|
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
|
9 |
Xây dựng các chương trình sân khấu truyền hình về Hát bội |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
10 |
Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Hát bội trong nhà trường |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
13 |
Tổ chức Liên hoan; đăng cai hoặc tham gia các liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực |
1.500 |
|
|
375 |
|
375 |
|
375 |
|
375 |
|
|
14 |
Tổ chức chương trình quảng diễn “Võ - Tuồng” phục vụ du lịch |
3.240 |
840 |
|
600 |
|
600 |
|
600 |
|
600 |
|
|
15 |
Tăng cường hợp tác, lồng ghép hoạt động, xây dựng hành trình kết nối di sản gắn với phát triển du lịch |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
|
TỔNG CỘNG |
22.190 |
2.240 |
|
4.825 |
|
5.025 |
|
5.675 |
|
4.425 |
|
Phụ lục 2: Dự kiến kinh phí thực hiện
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài
chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026 – 2030
(Kèm theo Tờ trình Ban hành Nghị quyết phê duyệt Đề án bảo tồn và phát
huy giá trị di sản Hát bội Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh
Gia Lai, giai đoạn 2026 - 2030)
Đơn vị tính: Triệu đồng
|
TT |
Nội dung nhiệm vụ |
TỔNG KINH PHÍ GIAI ĐOẠN 2026-2030 |
THỜI GIAN THỰC HIỆN |
|||||||||
|
2026 |
2027 |
2028 |
2029 |
2030 |
||||||||
|
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
NSNN |
XHH |
|||
|
1 |
Điều tra, khảo sát về di sản Bài chòi |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
2 |
Số hóa di sản nghệ thuật Bài chòi |
1.000 |
100 |
|
300 |
|
200 |
|
200 |
|
200 |
|
|
3 |
Tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy di sản nghệ thuật Bài chòi |
400 |
|
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
|
4 |
Xây dựng các chương trình sân khấu truyền hình về di sản nghệ thuật Bài chòi |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
5 |
Tổ chức các chương trình học tập, giáo dục nghệ thuật truyền thống Bài chòi trong nhà trường |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
6 |
Tổ chức Cuộc thi sáng tác câu thai Bài chòi |
400 |
|
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
|
7 |
Tổ chức Hội Bài chòi dân gian |
3.000 |
|
|
700 |
|
700 |
|
800 |
|
800 |
|
|
8 |
Tổ chức tập huấn công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản nghệ thuật Bài chòi |
200 |
|
|
50 |
|
50 |
|
50 |
|
50 |
|
|
9 |
Xuất bản, phát hành sách, ấn phẩm tuyên truyền quảng bá về di sản nghệ thuật Bài chòi |
500 |
50 |
|
150 |
|
100 |
|
100 |
|
100 |
|
|
10 |
Tổ chức Liên hoan; đăng cai hoặc tham gia các liên hoan trình diễn di sản toàn quốc hoặc khu vực |
1.500 |
|
|
375 |
|
375 |
|
375 |
|
375 |
|
|
11 |
Tăng cường hợp tác, lồng ghép hoạt động, xây dựng hành trình kết nối di sản gắn với phát triển du lịch |
1.000 |
|
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
250 |
|
|
|
TỔNG CỘNG |
11.000 |
150 |
|
2.775 |
|
2.625 |
|
2.725 |
|
2.725 |
|
Phụ lục 3 - DỰ KIẾN
DANH MỤC ĐẦU TƯ CÔNG GIAI ĐOẠN 2026 – 2030
(Kèm theo Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hát bội
Bình Định và nghệ thuật Bài chòi trên địa bàn tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2026 -
2030)
Đơn vị tính: Tỷ đồng
|
TT |
Nội dung |
Kinh phí |
Ghi chú |
|
1 |
Đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai |
20 |
|
|
2 |
Xây dựng không gian trưng bày, cải tạo, nâng cấp sân khấu biểu diễn Tuồng tại Đền thờ danh nhân văn hóa Đào Tấn |
5 |
Do xã Tuy Phước thực hiện |
|
|
Tổng |
25 |
|
Đăng xuất
Việc làm Hồ Chí Minh