Quyết định 2481/QĐ-BYT năm 2026 về Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2” do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành

QUYẾT ĐỊNH

VỀ VIỆC BAN HÀNH TÀI LIỆU CHUYÊN MÔN
“HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT VỀ THẦN KINH - TẬP 1.2”

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

Căn cứ Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023;

Căn cứ Nghị định số 42/2025/NĐ-CP ngày 27/02/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế;

Căn cứ Thông tư số 23/2024/TT-BYT ngày 18/10/2024 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh;

Căn cứ Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2013/TT-BYT hướng dẫn thực hiện quản lý chất lượng xét nghiệm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư số 32/2023/TT-BYT quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư số 23/2024/TT-BYT ban hành Danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh và Thông tư số 42/2025/TT-BYT quy định về tiêu chuẩn sức khỏe của người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt;

Căn cứ Biên bản họp ngày 26/01/2024; 30/7/2025 của Hội đồng chuyên môn nghiệm thu “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh” và Công văn số 2121/VĐ-KHTH ngày 09/04/2026 của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức gửi dự thảo quy trình kỹ thuật Chương Thần kinh;

Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh.

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2”, gồm 172 quy trình kỹ thuật.

Điều 2. Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2” được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành và thay thế một phần “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật ngoại khoa, chuyên ngành Thần kinh” đã được ban hành tại các Quyết định số 200/QĐ-BYT ngày 16 tháng 01 năm 2014, Quyết định số 4485/QĐ-BYT ngày 18 tháng 08 năm 2016, Quyết định số 5590/QĐ-BYT ngày 13 tháng 12 năm 2017, Quyết định số 11/QĐ-BYT ngày 04 tháng 01 năm 2022 (Danh sách kèm theo).

Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Cục trưởng, Vụ trưởng các Cục, Vụ thuộc Bộ Y tế; Giám đốc các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế; Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Thủ trưởng Y tế các ngành và các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

Danh sách Quy trình kỹ thuật đã ban hành được thay thế theo

Quyết định số: 2481/QĐ-BYT ngày 04/08/2026

Chỉ đạo biên soạn, thẩm định

Chủ biên

Tham gia biên soạn, thẩm định

Thư ký

QUYẾT ĐỊNH

VỀ VIỆC BAN HÀNH TÀI LIỆU CHUYÊN MÔN
“HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT VỀ THẦN KINH - TẬP 1.2”

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

Căn cứ Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023;

Căn cứ Nghị định số 42/2025/NĐ-CP ngày 27/02/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế;

Căn cứ Thông tư số 23/2024/TT-BYT ngày 18/10/2024 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh;

Căn cứ Thông tư số 25/2026/TT-BYT ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2013/TT-BYT hướng dẫn thực hiện quản lý chất lượng xét nghiệm tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư số 32/2023/TT-BYT quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư số 23/2024/TT-BYT ban hành Danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh và Thông tư số 42/2025/TT-BYT quy định về tiêu chuẩn sức khỏe của người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt;

Căn cứ Biên bản họp ngày 26/01/2024; 30/7/2025 của Hội đồng chuyên môn nghiệm thu “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh” và Công văn số 2121/VĐ-KHTH ngày 09/04/2026 của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức gửi dự thảo quy trình kỹ thuật Chương Thần kinh;

Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh.

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2”, gồm 172 quy trình kỹ thuật.

Điều 2. Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2” được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký, ban hành và thay thế một phần “Hướng dẫn quy trình kỹ thuật ngoại khoa, chuyên ngành Thần kinh” đã được ban hành tại các Quyết định số 200/QĐ-BYT ngày 16 tháng 01 năm 2014, Quyết định số 4485/QĐ-BYT ngày 18 tháng 08 năm 2016, Quyết định số 5590/QĐ-BYT ngày 13 tháng 12 năm 2017, Quyết định số 11/QĐ-BYT ngày 04 tháng 01 năm 2022 (Danh sách kèm theo).

Điều 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Cục trưởng, Vụ trưởng các Cục, Vụ thuộc Bộ Y tế; Giám đốc các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế; Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Thủ trưởng Y tế các ngành và các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

Danh sách Quy trình kỹ thuật đã ban hành được thay thế theo

Quyết định số: 2481/QĐ-BYT ngày 04/08/2026

Chỉ đạo biên soạn, thẩm định

Chủ biên

Tham gia biên soạn, thẩm định

Thư ký

LỜI NÓI ĐẦU

Hướng dẫn quy trình kỹ thuật ngoại khoa, chuyên ngành Thần kinh đã được Bộ trưởng Bộ Y tế ký, ban hành tại các Quyết định số 200/QĐ-BYT ngày 16 tháng 01 năm 2014, Quyết định số 4485/QĐ-BYT ngày 18 tháng 08 năm 2016, Quyết định số 5590/QĐ-BYT ngày 13 tháng 12 năm 2017, Quyết định số 11/QĐ-BYT ngày 04 tháng 01 năm 2022. Các hướng dẫn quy trình kỹ thuật này làm căn cứ để các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh và nhân viên y tế triển khai áp dụng thực hiện các quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh về Thần kinh (ngoại khoa).

Nhằm mục đích cập nhật, bổ sung tiến bộ khoa học kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh và tiếp tục chuẩn hóa quy trình thực hiện kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh về Thần kinh (ngoại khoa), Bộ Y tế đã giao Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức làm đầu mối xây dựng Hướng dẫn Quy trình kỹ thuật về Thần kinh (ngoại khoa). Bệnh viện đã huy động và phân công các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa Thần kinh (ngoại khoa) để biên soạn Hướng dẫn quy trình kỹ thuật; tổ chức họp Hội đồng khoa học trong Bệnh viện để nghiệm thu; thực hiện biên tập, hoàn thiện theo ý kiến của Hội đồng chuyên môn nghiệm thu do Bộ Y tế thành lập và chịu trách nhiệm về chuyên môn kỹ thuật quy định trong Hướng dẫn quy trình kỹ thuật. Hướng dẫn quy trình kỹ thuật được các thành viên biên soạn rà soát hướng dẫn hiện có, tham khảo các tài liệu trong nước và nước ngoài để cập nhật.

Bộ Y tế đã thành lập Hội đồng chuyên môn nghiệm thu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh (ngoại khoa) với sự tham gia của đại diện một số vụ, cục chức năng của Bộ Y tế, các thành viên chuyên môn là các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa hàng đầu về Thần kinh (ngoại khoa). Các thành viên chuyên môn đã làm việc với tinh thần trách nhiệm, đóng góp về thời gian, trí tuệ, kinh nghiệm để góp ý, nghiệm thu Hướng dẫn quy trình kỹ thuật. "Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về Thần kinh - Tập 1.2" được xây dựng cho các kỹ thuật có trong Phụ lục số 02 đồng thời có tên (trùng hoặc tên khác nhưng bản chất kỹ thuật và quy trình kỹ thuật thực hiện giống nhau) trong Phụ lục số 01 (của Thông tư số 23/2024/TT-BYT ngày

18/10/2024 của Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh) đã được Hội đồng chuyên môn nghiệm thu và Bộ Y tế ban hành với tổng số 172 quy trình kỹ thuật và được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kể từ ngày ký, ban hành.

Bộ Y tế xin trân trọng cảm ơn sự đóng góp tích cực và hiệu quả của các chuyên gia, đặc biệt là tập thể lãnh đạo và nhóm thư ký biên soạn và nghiệm thu của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Trong quá trình biên tập khó tránh được những sai sót, chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ quý độc giả đồng nghiệp để Tài liệu chuyên môn ngày một hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến góp ý xin gửi về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh- Bộ Y tế, 138A Giảng Võ, Thành phố Hà Nội.

Xin trân trọng cảm ơn!

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG, BAN HÀNH VÀ ÁP DỤNG HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRONG KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH

1. Nguyên tắc xây dựng và ban hành Hướng dẫn quy trình kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh:

a) Hướng dẫn quy trình kỹ thuật được xây dựng và ban hành theo từng chương, chuyên ngành bảo đảm đầy đủ các nội dung cơ bản về chỉ định, chống chỉ định, thận trọng, chuẩn bị đến các bước thực hiện kỹ thuật theo trình tự thực hiện từ khi bắt đầu đến khi kết thúc thực hiện kỹ thuật;

b) Thời gian thực hiện kỹ thuật, nhân lực, thuốc, thiết bị y tế… (danh mục và số lượng) được quy định trong Hướng dẫn quy trình kỹ thuật căn cứ trên yêu cầu chuyên môn, tính phổ biến, thường quy thực hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Trong thực tế triển khai, thời gian thực hiện kỹ thuật, nhân lực, thuốc, thiết bị y tế… (danh mục và số lượng) có thể thay đổi dựa trên cá thể người bệnh, tình trạng bệnh, diễn biến lâm sàng… và điều kiện thực tế hạ tầng, thiết bị, nhân lực của mỗi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;

c) Ngoài địa điểm thực hiện kỹ thuật như phòng phẫu thuật (phòng mổ), phòng thực hiện kỹ thuật (phòng thủ thuật), phòng bệnh... được quy định trong mỗi Hướng dẫn quy trình kỹ thuật, kỹ thuật có thể được thực hiện ở các địa điểm khác theo nguyên tắc:

- Kỹ thuật được quy định thực hiện ở phòng bệnh thì kỹ thuật đó được phép thực hiện tại phòng thủ thuật, phòng phẫu thuật; ngược lại kỹ thuật quy định thực hiện tại phòng phẫu thuật không được phép thực hiện tại phòng thủ thuật, phòng bệnh trừ trường hợp cấp cứu theo quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh;

- Kỹ thuật được quy định thực hiện ở phòng thủ thuật thì kỹ thuật đó được phép thực hiện tại phòng phẫu thuật; không được phép thực hiện tại phòng bệnh trừ trường hợp cấp cứu theo quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

2. Nguyên tắc áp dụng Hướng dẫn quy trình kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh:

a) Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép áp dụng toàn bộ Hướng dẫn quy trình kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành và phải có văn bản do người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phê duyệt việc triển khai áp dụng toàn bộ Hướng dẫn quy trình kỹ thuật do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành. Trường hợp cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng và ban hành Hướng dẫn quy trình kỹ thuật áp dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì việc xây dựng, ban hành Hướng dẫn quy trình kỹ thuật phải tuân thủ theo nguyên tắc quy định tại khoản 1

Điều này, căn cứ trên Hướng dẫn quy trình kỹ thuật tương ứng do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành và là căn cứ để cơ sở khám bệnh, chữa bệnh triển khai, áp dụng. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng và ban hành Hướng dẫn quy trình kỹ thuật áp dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chịu hoàn toàn trách nhiệm về việc xây dựng, ban hành và áp dụng.

b) Tài liệu chuyên môn Hướng dẫn quy trình kỹ thuật ban hành kèm theo Quyết định này được áp dụng cho các quy trình kỹ thuật quy định tại Phụ lục số 02 đồng thời có tên (trùng hoặc tên khác nhưng bản chất kỹ thuật và quy trình kỹ thuật thực hiện giống nhau) trong Phụ lục số 01 của Thông tư số 23/2024/TT-BYT ngày 18/10/2024 của Bộ Y tế ban hành danh mục kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh.

c) Quy trình kỹ thuật của kỹ thuật có tên trong cột số 3 được áp dụng đối với các kỹ thuật có tên trong cột số 5 của Phụ lục về Danh mục kỹ thuật được ban hành kèm theo Quyết định này.

d) Người thực hiện các kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh là người hành nghề có phạm vi hành nghề phù hợp với kỹ thuật thực hiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh mà không bị giới hạn bởi các chức danh nghề nghiệp được liệt kê trong từng quy trình kỹ thuật. Đồng thời các chức danh nghề nghiệp được quy định trong từng quy trình kỹ thuật cũng chỉ được thực hiện khi có phạm vi hành nghề theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

e) Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ được thực hiện kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cho phép và sử dụng thuốc, thiết bị y tế được cấp phép theo quy định hiện hành.

f) Trong quá trình triển khai áp dụng Hướng dẫn quy trình kỹ thuật, nếu có các bất cập hoặc nhu cầu cần sửa đổi, bổ sung, cập nhật…, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chủ động cập nhật và ban hành Hướng dẫn quy trình kỹ thuật áp dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đồng thời báo cáo, đề xuất Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh) để xem xét ban hành áp dụng trong cả nước.

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG, BAN HÀNH VÀ ÁP DỤNG HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRONG KHÁM BỆNH, CHỮA BỆNH

PHỤ LỤC DANH MỤC KỸ THUẬT

DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

1. PHẪU THUẬT XỬ LÝ VẾT THƯƠNG DA ĐẦU PHỨC TẠP

2. PHẪU THUẬT VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM PHỨC TẠP

3. PHẪU THUẬT VỠ LÚN XƯƠNG SỌ HỞ

4. PHẪU THUẬT VẾT THƯƠNG SỌ NÃO (CÓ RÁCH MÀNG NÃO)

5. PHẪU THUẬT XỬ LÝ LÚN SỌ KHÔNG CÓ VẾT THƯƠNG

6. PHẪU THUẬT XỬ LÝ VẾT THƯƠNG XOANG HƠI TRÁN

7. PHẪU THUẬT XỬ LÝ VẾT THƯƠNG XOANG TĨNH MẠCH SỌ

8. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ NGOÀI MÀNG CỨNG TRÊN LỀU TIỂU NÃO

9. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ NGOÀI MÀNG CỨNG DƯỚI LỀU TIỂU NÃO (HỐ SAU)

10. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ NGOÀI MÀNG CỨNG NHIỀU VỊ TRÍ TRÊN LỀU TIỂU NÃO VÀ/HOẶC DƯỚI LỀU TIỂU NÃO

11. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ DƯỚI MÀNG CỨNG CẤP TÍNH

12. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ DƯỚI MÀNG CỨNG MẠN TÍNH MỘT BÊN

13. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ DƯỚI MÀNG CỨNG MẠN TÍNH HAI BÊN

14. PHẪU THUẬT DẪN LƯU MÁU TỤ TRONG NÃO THẤT

15. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ TRONG NÃO THẤT

16. PHẪU THUẬT MỞ NẮP SỌ GIẢI ÉP TRONG TĂNG ÁP LỰC NỘI SỌ

17. PHẪU THUẬT DẪN LƯU NÃO THẤT RA NGOÀI TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

18. PHẪU THUẬT VÁ KHUYẾT SỌ SAU CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

19. PHẪU THUẬT ĐẶT CATHETER VÀO NÃO THẤT ĐỂ ĐO ÁP LỰC NỘI SỌ

20. PHẪU THUẬT ĐẶT CATHETER VÀO NHU MÔ ĐO ÁP LỰC NỘI SỌ

21. PHẪU THUẬT ĐẶT CATHETER VÀO ỐNG SỐNG THẮT LƯNG ĐO ÁP LỰC DỊCH NÃO TỦY

22. PHẪU THUẬT VÁ ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY SAU CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO (CTSN)

23. PHẪU THUẬT VÁ MÀNG CỨNG HOẶC TẠO HÌNH MÀNG CỨNG

24. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ QUANH Ổ MẮT SAU CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

25. PHẪU THUẬT GIẢI PHÓNG CHÈN ÉP THẦN KINH THỊ GIÁC

26. PHẪU THUẬT MÁU TỤ NGOÀI MÀNG CỨNG TỦY SỐNG

27. PHẪU THUẬT LẤY MÁU TỤ DƯỚI MÀNG CỨNG TỦY SỐNG

28. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY MÁU TỤ NGOÀI MÀNG CỨNG

29. PHẪU THUẬT NỘI SOI GIẢI PHÓNG CHÈN ÉP THẦN KINH THỊ GIÁC

30. PHẪU THUẬT NỘI SOI PHÁ NANG MÀNG NHỆN DỊCH NÃO TỦY

31. PHẪU THUẬT NỘI SOI TẠO HÌNH CỐNG NÃO

32. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U NÃO THẤT

33. PHẪU THUẬT NỘI SOI SINH THIẾT U NÃO THẤT

34. PHẪU THUẬT NỘI SOI PHÁ THÔNG SÀN NÃO THẤT III VÀ SINH THIẾT U NÃO THẤT

35. PHẪU THUẬT NỘI SOI HỖ TRỢ GIẢI ÉP THẦN KINH SỐ V

36. PHẪU THUẬT NỘI SOI PHÁ THÔNG SÀN NÃO THẤT III

37. PHẪU THUẬT CHỌC HÚT ÁP XE NÃO BÁN CẦU ĐẠI NÃO

38. PHẪU THUẬT CHỌC HÚT ÁP XE NÃO TIỂU NÃO

39. PHẪU THUẬT MỞ NẮP SỌ BÓC BAO ÁP XE NÃO BÁN CẦU ĐẠI NÃO

40. PHẪU THUẬT MỞ NẮP SỌ BÓC BAO ÁP XE NÃO BÁN CẦU TIỂU NÃO

41. PHẪU THUẬT TỤ MỦ DƯỚI MÀNG CỨNG

42. PHẪU THUẬT TỤ MỦ NGOÀI MÀNG CỨNG

43. PHẪU THUẬT NỘI SOI BÓC BAO ÁP XE NÃO

44. PHẪU THUẬT VIÊM XƯƠNG SỌ

45. PHẪU THUẬT XỬ LÝ NHIỄM KHUẨN PHẦN MỀM VẾT MỔ

46. PHẪU THUẬT ÁP XE NGOÀI MÀNG TỦY

47. PHẪU THUẬT ÁP XE DƯỚI MÀNG TỦY

48. PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ VIÊM XƯƠNG ĐỐT SỐNG

49. PHẪU THUẬT LÀM SẠCH VIÊM NGOÀI MÀNG TỦY VÀ VIÊM ĐĨA ĐỆM

50. PHẪU THUẬT LÀM SẠCH VIÊM NGOÀI MÀNG TỦY HOẶC VIÊM ĐĨA ĐỆM

51. PHẪU THUẬT LÀM SẠCH VIÊM NGOÀI MÀNG TỦY VÀ HOẶC VIÊM ĐĨA ĐỆM CÓ TÁI TẠO ĐỐT SỐNG BẰNG MẢNH GHÉP VÀ HOẶC CỐ ĐỊNH CỘT SỐNG BẰNG ĐƯỜNG TRỰC TIẾP

52. BƠM RỬA KHOANG NÃO THẤT

53. PHẪU THUẬT LẤY BỎ U MỠ (LIPOMA) Ở VÙNG ĐUÔI NGỰA + ĐÓNG THOÁT VỊ MÀNG TỦY HOẶC THOÁT VỊ TỦY – MÀNG TỦY BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

54. PHẪU THUẬT CẮT U MÁU TỦY SỐNG, PHẪU THUẬT DỊ DẠNG ĐỘNG TĨNH MẠCH TRONG TỦY

55. PHẪU THUẬT ĐÓNG DỊ TẬT NỨT ĐỐT SỐNG (SPINA BIFIDA) KÈM THEO THOÁT VỊ MÀNG TỦY BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

56. PHẪU THUẬT ĐÓNG DỊ TẬT NỨT ĐỐT SỐNG (SPINA BIFIDA) KÈM THEO THOÁT VỊ MÀNG TỦY BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

57. PHẪU THUẬT DỊ TẬT TỦY SỐNG CHẺ ĐÔI BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

58. PHẪU THUẬT CẮT BỎ ĐƯỜNG RÒ DƯỚI DA DƯỚI MÀNG TỦY

59. PHẪU THUẬT LẤY BỎ NANG MÀNG TỦY (MENINGEAL CYSTS) TRONG ỐNG SỐNG BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

60. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ TỦY SỐNG

61. PHẪU THUẬT U DƯỚI MÀNG TỦY, NGOÀI TỦY BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU HOẶC SAU NGOÀI

62. PHẪU THUẬT U DƯỚI MÀNG TỦY, NGOÀI TỦY KÈM THEO TÁI TẠO ĐỐT SỐNG BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA TRƯỚC HOẶC TRƯỚC NGOÀI

63. PHẪU THUẬT U NGOÀI MÀNG CỨNG TỦY SỐNG – RỄ THẦN KINH BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

64. PHẪU THUẬT U RỄ THẦN KINH NGOÀI MÀNG TỦY KÈM TÁI TẠO ĐỐT SỐNG BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU

65. PHẪU THUẬT U TRONG VÀ NGOÀI ỐNG SỐNG, KHÔNG TÁI TẠO ĐỐT SỐNG, BẰNG ĐƯỜNG VÀO PHÍA SAU HOẶC SAU – NGOÀI

66. PHẪU THUẬT U TRONG VÀ NGOÀI ỐNG SỐNG, KÈM TÁI TẠO ĐỐT SỐNG BẰNG ĐƯỜNG VÀO TRƯỚC HOẶC TRƯỚC – NGOÀI

67. PHẪU THUẬT MỞ NẮP SỌ SINH THIẾT TỔN THƯƠNG NỘI SỌ

68. PHẪU THUẬT SINH THIẾT TỔN THƯƠNG NỘI SỌ CÓ ĐỊNH VỊ DẪN ĐƯỜNG

69. PHẪU THUẬT SINH THIẾT TỔN THƯƠNG Ở NỀN SỌ QUA ĐƯỜNG MIỆNG HOẶC MŨI

70. PHẪU THUẬT MỞ CUNG SAU ĐỐT SỐNG ĐƠN THUẦN KẾT HỢP VỚI TẠO HÌNH MÀNG CỨNG TỦY

71. PHẪU THUẬT CỐ ĐỊNH CỘT SỐNG, LẤY U CÓ GHÉP XƯƠNG HOẶC LỒNG TITAN

72. DẪN LƯU DỊCH NÃO TỦY THẮT LƯNG

73. PHẪU THUẬT DẪN LƯU NÃO THẤT Ổ BỤNG TRONG GIÃN NÃO THẤT

74. PHẪU THUẬT DẪN LƯU NÃO THẤT - TÂM NHĨ TRONG DÃN NÃO THẤT

75. PHẪU THUẬT DẪN LƯU DỊCH NÃO TỦY THẮT LƯNG - Ổ BỤNG

76. PHẪU THUẬT DẪN LƯU NANG DƯỚI NHỆN NỘI SỌ - Ổ BỤNG

77. PHẪU THUẬT DẪN LƯU NANG DƯỚI NHỆN NỘI SỌ TÂM NHĨ

78. PHẪU THUẬT LẤY BỎ DẪN LƯU NÃO THẤT (Ổ BỤNG, TÂM NHĨ) HOẶC DẪN LƯU NANG DỊCH NÃO TỦY (Ổ BỤNG, NÃO THẤT

79. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY HOẶC THOÁT VỊ NÃO TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ bẰNG ĐƯỜNG QUA XOANG BƯỚM

80. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY QUA XOANG SÀNG

81. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY QUA XOANG TRÁN

82. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY TẦNG GIỮA NỀN SỌ QUA MỞ NẮP SỌ

83. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY Ở TẦNG GIỮA NỀN SỌ QUA ĐƯỜNG VÀO TRÊN XƯƠNG ĐÁ

84. PHẪU THUẬT THOÁT VỊ NÃO MÀNG NÃO VÒM SỌ

85. PHẪU THUẬT THOÁT VỊ NÃO - MÀNG NÃO NỀN SỌ

86. PHẪU THUẬT ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY SAU MỔ CÁC THƯƠNG TỔN NỀN SỌ

87. PHẪU THUẬT NỘI SOI ĐIỀU TRỊ RÒ DỊCH NÃO TỦY NỀN SỌ

88. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U NỀN SỌ

89. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U NÃO VÒM SỌ

90. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U NÃO DƯỚI LỀU

91. PHẪU THUẬT NỘI SOI LẤY U SỌ HẦU QUA XOANG BƯỚM

92. PHẪU THUẬT NỘI SOI HỖ TRỢ LẤY U NÃO

93. PHẪU THUẬT NỘI SOI ĐÓNG ĐƯỜNG RÒ DỊCH NÃO TỦY

94. PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT U THẦN KINH KHỨU GIÁC

95. PHẪU THUẬT TẠO HÌNH HỘP SỌ TRONG HẸP DỊ DẠNG HỘP SỌ

96. PHẪU THUẬT DỊ DẠNG CHẨM CỔ

97. PHẪU THUẬT U TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ BẰNG MỞ NẮP SỌ TRÁN MỘT BÊN

98. PHẪU THUẬT U TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ TRÁN HAI BÊN

99. PHẪU THUẬT U TẦNG TRƯỚC NỀN SỌ BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ TRÁN VÀ ĐƯỜNG QUA XOANG SÀNG

100. PHẪU THUẬT U VÙNG GIAO THOA THỊ GIÁC VÀ/HOẶC VÙNG DƯỚI ĐỒI BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

101. PHẪU THUẬT U VÙNG TẦNG GIỮA NỀN SỌ BẰNG MỞ NẮP SỌ

102. PHẪU THUẬT LẤY U 1/3 TRONG CÁNH NHỎ XƯƠNG BƯỚM BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

103. PHẪU THUẬT U ĐỈNH XƯƠNG ĐÁ BẰNG ĐƯỜNG QUA XƯƠNG ĐÁ

104. PHẪU THUẬT U VÙNG RÃNH TRƯỢT (PETROCLIVAN) BẰNG ĐƯỜNG QUA XƯƠNG ĐÁ

105. PHẪU THUẬT U RÃNH TRƯỢT BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

106. PHẪU THUẬT LẤY U VÙNG RÃNH TRƯỢT BẰNG ĐƯỜNG QUA MIỆNG HOẶC QUA XƯƠNG BƯỚM

107. PHẪU THUẬT U GÓC CẦU TIỂU NÃO VÀ/ HOẶC LỖ TAI TRONG BẰNG ĐƯỜNG QUA MÊ NHĨ TRƯỚC XOANG SIGMA

108. PHẪU THUẬT U GÓC CẦU TIỂU NÃO VÀ/ HOẶC LỖ TAI TRONG BẰNG ĐƯỜNG DƯỚI CHẨM SAU XOANG SIGMA

109. PHẪU THUẬT LẤY U GÓC CẦU TIỂU NÃO VÀ HOẶC LỖ TAI TRONG KẾT HỢP HAI ĐƯỜNG VÀO PHẪU THUẬT

110. PHẪU THUẬT U LỖ CHẨM BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

111. PHẪU THUẬT U NỘI SỌ, VÒM ĐẠI NÃO KHÔNG XÂM LẤN XOANG TĨNH MẠCH, BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

112. PHẪU THUẬT U NỘI SỌ, VÒM ĐẠI NÃO XÂM LẤN XOANG TĨNH MẠCH BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

113. PHẪU THUẬT U HỐ SAU KHÔNG XÂM LẤN XOANG TĨNH MẠCH BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

114. PHẪU THUẬT U HỐ SAU XÂM LẤN XOANG TĨNH MẠCH BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

115. PHẪU THUẬT U LIỀM NÃO, BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

117. PHẪU THUẬT U BỜ TỰ DO CỦA LỀU TIỂU NÃO BẰNG ĐƯỜNG VÀO TRÊN LỀU TIỂU NÃO (BAO GỒM CẢ TUYẾN TÙNG)

118. PHẪU THUẬT U NÃO THẤT BÊN BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

119. PHẪU THUẬT LẤY BỎ VÙNG GÂY ĐỘNG KINH BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

120. PHẪU THUẬT U NÃO THẤT III BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

121. PHẪU THUẬT U NÃO THẤT IV BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

122. PHẪU THUẬT U THỂ TRAI VÁCH TRONG SUỐT BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

123. PHẪU THUẬT U ĐẠI NÃO BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

124. PHẪU THUẬT U TRONG NHU MÔ TIỂU NÃO BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

125. PHẪU THUẬT U THÂN NÃO BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

126. PHẪU THUẬT U XƯƠNG VÒM SỌ

127. PHẪU THUẬT U DA ĐẦU THÂM NHIỄM XƯƠNG - MÀNG CỨNG SỌ

128. PHẪU THUẬT U THẦN KINH SỌ ĐOẠN DƯỚI NỀN SỌ

129. PHẪU THUẬT GIẢI PHÓNG CHÈN ÉP DÂY THẦN KINH TAM THOA (DÂY V) TRONG ĐAU NỬA MẶT BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

130. PHẪU THUẬT GIẢI ÉP DÂY THẦN KINH MẶT (DÂY VII) TRONG CO GIẬT NỬA MẶT BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

131. PHẪU THUẬT CẮT BỎ DÂY CHẰNG VÀNG

132. PHẪU THUẬT MỞ CUNG SAU VÀ CẮT BỎ MỎM KHỚP DƯỚI

133. PHẪU THUẬT MỞ RỘNG LỖ LIÊN HỢP ĐỂ GIẢI PHÓNG CHÈN ÉP RỄ

134. PHẪU THUẬT GIẢI PHÓNG THẦN KINH NGOẠI BIÊN

135. PHẪU THUẬT PHONG BẾ HẠCH THẦN KINH TAM THOA (HẠCH GASSER) BẰNG NHIỆT QUA DA DƯỚI HƯỚNG DẪN HUỲNH QUANG

136. PHẪU THUẬT ĐIỀU TRỊ GIẢM ĐAU TRONG UNG THƯ

137. PHẪU THUẬT ĐẶT ĐIỆN CỰC VỎ NÃO, QUA ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

138. PHẪU THUẬT ĐẶT ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG QUA DA

139. PHẪU THUẬT ĐẶT BỘ PHÁT KÍCH ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG THÌ 1

140. PHẪU THUẬT ĐẶT ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG BẰNG ĐƯỜNG MỞ CUNG SAU

141. PHẪU THUẬT ĐẶT ĐIỆN CỰC SÂU ĐIỀU TRỊ BỆNH LÝ THẦN KINH

142. PHẪU THUẬT ĐẶT ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG QUA DA KÈM THEO BỘ PHÁT KÍCH THÍCH DƯỚI DA THÌ 1

143. PHẪU THUẬT THAY BỘ PHÁT KÍCH THÍCH ĐIỆN CỰC THẦN KINH ĐẶT DƯỚI DA

144. PHẪU THUẬT ĐẶT DƯỚI DA BỘ PHÁT KÍCH THÍCH ĐIỆN CỰC THẦN KINH THÌ 1

145. PHẪU THUẬT LẤY BỎ ĐIỆN CỰC VỎ NÃO BẰNG ĐƯỜNG MỞ NẮP SỌ

146. PHẪU THUẬT LẤY BỎ BỘ PHÁT KÍCH THÍCH ĐIỆN CỰC THẦN KINH

147. PHẪU THUẬT LẤY BỎ ĐIỆN CỰC TRONG NÃO BẰNG ĐƯỜNG QUA DA

148. PHẪU THUẬT LẤY BỎ ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG BẰNG ĐƯỜNG MỞ CUNG SAU

149. LẤY BỎ ĐIỆN CỰC TỦY SỐNG QUA DA

150. PHẪU THUẬT U THẦN KINH NGOẠI BIÊN

151. PHẪU THUẬT GIẢI PHÓNG CHÈN ÉP DÂY THẦN KINH NGOẠI BIÊN

152. PHẪU THUẬT MỞ NẮP SỌ GIẢI ÉP TRONG TĂNG ÁP LỰC NỘI SỌ (DO MÁU TỤ, THIẾU MÁU NÃO, PHÙ NÃO)

153. PHẪU THUẬT GIẢI ÉP THẦN KINH ỐNG CỔ TAY

154. PHẪU THUẬT NỐI THẦN KINH (1 DÂY)

155. PHẪU THUẬT CHUYỂN GIƯỜNG THẦN KINH TRỤ

156. PHẪU THUẬT U THẦN KINH TRÊN DA DƯỚI 5 CM

157. PHẪU THUẬT U THẦN KINH TRÊN DA 5-10 CM

158. PHẪU THUẬT U THẦN KINH TRÊN DA TRÊN 10 CM

159. PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT - ĐỐT HẠCH GIAO CẢM NGỰC

160. PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT - ĐỐT HẠCH GIAO CẢM CỔ

161. PHẪU THUẬT NỘI SOI CẮT ĐỐT HẠCH GIAO CẢM THẮT LƯNG

162. PHẪU THUẬT VẾT THƯƠNG TỦY SỐNG

163. PHẪU THUẬT DỊ VẬT TỦY SỐNG, ỐNG SỐNG

164. PHẪU THUẬT CẮT RỄ THẦN KINH CHỌN LỌC

165. PHẪU THUẬT CẮT CỘT TỦY SỐNG ĐIỀU TRỊ CHỨNG ĐAU THẦN KINH

166. PHẪU THUẬT THẦN KINH CHỨC NĂNG ĐIỀU TRỊ ĐAU DO CO CỨNG

167. PHẪU THUẬT CỘT SỐNG ĐIỀU TRỊ CÁC BỆNH LÝ CỘT SỐNG TÁI PHÁT

168. PHẪU THUẬT NANG MÀNG NHỆN TỦY

169. PHẪU THUẬT TẠO HÌNH MAI CHẨM

170. PHẪU THUẬT GIẢM ÁP TOÀN BỘ DÂY VII (ĐOẠN I, II, III)

171. PHẪU THUẬT PHỤC HỒI TÁI TẠO DÂY THẦN KINH VII ĐOẠN NGOÀI SỌ

172. THỦ THUẬT THĂM DÒ THẦN KINH BẰNG MÁY TRONG MỔ

PHỤ LỤC

DANH MỤC KỸ THUẬT

DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

1. PHẪU THUẬT XỬ LÝ VẾT THƯƠNG DA ĐẦU PHỨC TẠP

1. ĐẠI CƯƠNG

1.1. Định nghĩa kỹ thuật

Phẫu thuật xử lý vết thương da đầu phức tạp là phẫu thuật ngoại khoa nhằm làm sạch, cắt lọc, sửa chữa và phục hồi tổ chức da đầu bị tổn thương do các chấn thương phức tạp, bao gồm rách lớn, mất da, đụng dập nặng, kèm theo lộ hoặc tổn thương xương sọ, màng não, mô mềm sâu hoặc nhiễm trùng. Đây là các vết thương không thể xử lý bằng phương pháp đơn giản như khâu da thông thường.

1.2. Nguyên lý kỹ thuật

- Cắt lọc triệt để da đầu hoại tử, dị vật: Đảm bảo loại bỏ toàn bộ da đầu chết, hoại tử và các dị vật có thể gây nhiễm trùng hoặc phản ứng viêm kéo dài.

- Cầm máu hoàn toàn: Giảm thiểu mất máu, ngăn chảy máu sau mổ.

- Phục hồi giải phẫu từng lớp: Khâu từng lớp mô đúng giải phẫu để đảm bảo liền thương tối ưu, giảm nguy cơ hoại tử da hoặc tụ dịch.

- Bảo tồn tối đa tổ chức lành: Hạn chế làm tổn thương thêm các cấu trúc thần kinh, mạch máu và mô da lành.

- Xử lý phối hợp tổn thương xương sọ hoặc não (nếu có): Trong các trường hợp có tổn thương phối hợp, cần thực hiện phẫu thuật xử lý tổn thương sọ não cùng lúc.

1.3. Mục đích kỹ thuật

- Làm sạch và kiểm soát nhiễm trùng: Loại bỏ mô da hoại tử và dị vật nhằm ngăn ngừa viêm mô da tế bào, nhiễm trùng vết mổ sau này.

- Phục hồi chức năng và hình thể da đầu: Giúp da đầu liền thương tốt, hạn chế sẹo xấu, đảm bảo chức năng che phủ bảo vệ hộp sọ.

- Ngăn ngừa và xử lý biến chứng: Tránh các biến chứng như hoại tử da đầu, nhiễm trùng vết mổ, tụ máu dưới da hoặc tổn thương thần kinh/mạch máu.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các can thiệp sau: Nếu cần tạo hình da đầu, vá sọ hoặc xử lý tổn thương thần kinh sau này, thì nền mô lành mạnh là yếu tố tiên quyết.

2. CHỈ ĐỊNH

Vết thương da đầu có đặc điểm phức tạp, bao gồm:

- Rách lớn, sâu, hình dạng không đều, khó khâu kín đơn giản.

- Mất da một phần hoặc toàn bộ lớp da đầu.

- Có dị vật lẫn trong vết thương (mảnh kính, đất cát, kim loại...).

- Tổn thương đụng dập nghiêm trọng tổ chức dưới da hoặc nhiễm bẩn nặng.

- Vết thương da đầu có nguy cơ cao nhiễm trùng nếu không được xử lý triệt để.

- Vết thương da đầu lóc da đầu còn cuống mạch nuôi

- Vết thương da đầu phối hợp với chảy máu khó cầm, tụ máu dưới da, hoặc thiếu máu da đầu khu trú, cần cắt lọc và phục hồi lưu thông máu.

- Vết thương lột da đầu, vết thương khuyết hổng, đứt rời da đầu.

- Vết thương da đầu kèm tụ máu da đầu lớn (đặc biệt ở trẻ em).

- Vết thương phối hợp với tổn thương thần kinh (như thần kinh trán, chẩm...) cần thăm dò và xử lý nếu có chỉ định.

- Các vết thương da đầu đã xử lý ban đầu nhưng tiến triển xấu, như nhiễm trùng, hoại tử, bung chỉ, rò dịch, cần phẫu thuật lại để sửa chữa và làm sạch.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh nhân chưa được hồi sức ổn định (sốc mất máu, rối loạn huyết động nghiêm trọng, suy hô hấp...).

- Rối loạn đông máu chưa kiểm soát hoặc đang dùng thuốc chống đông mà chưa có phác đồ an toàn.

4. THẬN TRỌNG

- Vết thương nhỏ, sạch, không phức tạp, có thể xử lý bằng phương pháp khâu da thông thường dưới gây tê tại chỗ.

- Bệnh nhân có bệnh nội khoa nặng chưa kiểm soát tốt (có bệnh lý về đông máu, suy tim, suy gan, đái tháo đường không ổn định...) làm tăng nguy cơ biến chứng sau mổ.

- Thiếu trang thiết bị, điều kiện vô trùng hoặc đội ngũ chưa sẵn sàng, nên hoãn mổ hoặc chuyển viện chuyên khoa nếu có thể.

- Đánh giá toàn trạng bệnh nhân trước mổ: Cần đảm bảo bệnh nhân đã được hồi sức ổn định nếu có mất máu nhiều hoặc đa chấn thương; loại trừ các chấn thương phối hợp nguy hiểm (chấn thương sọ não, cột sống cổ, ngực – bụng...).

- Kiểm tra kỹ vùng tổn thương trước mổ: Cần đánh giá mức độ đụng dập, mất tổ chức, tình trạng tưới máu da đầu và mức độ nhiễm bẩn. Tránh bỏ sót dị vật nhỏ hoặc tổn thương sâu dưới da.

- Thận trọng khi cắt lọc da đầu: Chỉ cắt lọc mô da hoại tử rõ ràng, tránh làm tổn thương thêm mô lành, đặc biệt là các mạch máu lớn hoặc nhánh thần kinh nông vùng trán – thái dương.

- Lưu ý tuần hoàn vùng da đầu: Da đầu có hệ thống mạch máu phong phú nhưng tổn thương lan rộng hoặc vết thương do xé rách có thể làm hoại tử mảng da. Cần đảm bảo còn đủ nuôi để tránh hoại tử sau mổ.

- Không khâu đóng da đầu sau cắt lọc quá căng: Tránh khâu da quá căng gây thiếu máu vùng rìa, tăng nguy cơ hoại tử hoặc bung vết mổ. Trường hợp mất da nhiều, cần cân nhắc tạo hình chuyển vạt da đầu hoặc ghép da.

- Theo dõi và kiểm soát nhiễm trùng sau mổ: Bệnh nhân có vết thương bẩn, hoại tử mô hoặc đến muộn cần được điều trị kháng sinh sớm, theo dõi sát dấu hiệu nhiễm trùng vết mổ hoặc viêm màng não.

- Cẩn trọng với bệnh nhân có rối loạn đông máu hoặc dùng thuốc chống đông: Cần tạm ngừng thuốc chống đông nếu có thể, đánh giá chức năng đông máu và sử dụng chế phẩm máu khi cần thiết để hạn chế chảy máu trong và sau mổ.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- 01 bác sĩ - phẫu thuật viên chính.

- 02 bác sĩ - phẫu thuật viên phụ.

- 02 điều dưỡng.

5.2. Thuốc:

- Thuốc sát khuẩn.

- Thuốc gây tê, co mạch tại chỗ: lidocain, adrenalin.

5.3. Thiết bị y tế

- Bộ dụng cụ mổ sọ não cơ bản, kèm theo thìa nạo viêm (curette), oxy già, dẫn lưu kín.

- Dụng cụ cầm máu: dao điện đơn cực, lưỡng cực.

- Kính vi phẫu trong trường hợp cần nối mạch máu, thần kinh.

- Kim, chỉ khâu chuyên dụng.

- Bơm tiêm các loại.

- Mũ, khẩu trang phẫu thuật.

- Găng tay vô khuẩn, găng tay sạch.

- Bông gạc vô khuẩn.

5.4. Người bệnh:

- Bệnh án: Xét nghiệm cơ bản, xét nghiệm máu, các thăm dò hình ảnh và các cuộc kiểm tra đảm bảo cho phẫu thuật.

- Người bệnh nhịn ăn uống trước mổ ít nhất 8 tiếng.

- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, về những khả năng phẫu thuật sẽ thực hiện, về những tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do phẫu thuật, do gây mê, tê, giảm đau, do cơ địa của người bệnh.

5.5. Hồ sơ bệnh án: Đầy đủ phần hành chính, phần chuyên môn cụ thể, đủ triệu chứng, diễn biến bệnh, tiền sử, các xét nghiệm, chụp cắt lớp vi tính sọ não. Thủ tục ký mổ.

5.6. Thời gian phẫu thuật: khoảng 60 phút.

5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: Phòng phẫu thuật.

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh

a) Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện...

b) Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật.

c) Đặt tư thế bệnh nhân: Tùy thuộc vào vị trí tổn thương, tư thế người bệnh cần đảm bảo phẫu trường thuận lợi. Đảm bảo tư thế bộc lộ vết mổ rõ nhất, thuận lợi cho bác sĩ gây mê và phẫu thuật viên

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

Vô cảm: Tùy vào vị trí tổn thương, thông thường gây tê tại chỗ hoặc gây mê nội khí quản.

6.1. Bước 1: Bộc lộ vết mổ

Mở vết mổ, cần thiết rạch rộng hơn phù hợp.

6.2. Bước 2: Đánh giá tổn thương

- Đánh giá toàn bộ, kiểm soát đáy vết thương, tránh bỏ sót tổn thương.

- Đánh giá thương tổn: vị trí, mức độ, bề rộng, độ sâu, các tổn thương thần kinh - mạch máu kèm theo, vỡ xương sọ, dấu hiệu chảy dịch não tủy...

6.3. Bước 3: Xử lý thương tổn

- Làm sạch: sử dụng oxy già, thuốc sát trùng và dung dịch natri clorua 0,9%.

- Cắt lọc tổ chức hoại tử mủn nát: cắt lọc đến tổ chức lành.

- Lấy bỏ dị vật: đất cát, kim loại...

- Mở rộng rãi, mở hết tổn thương.

- Nếu tổn thương lột da đầu cần ghép da hoặc nối lại da đầu bằng kỹ thuật vi phẫu.

- Nếu tổn thương khuyết hổng che phủ bằng vạt tự do, ghép da hoặc đục bỏ bản ngoài xương sọ đến lớp xương xốp chờ lên tổ chức hạt, sau đó tạo hình.

- Bơm rửa lại nhiều nước, oxy già, nước sát khuẩn.

6.4. Bước 4

- Đóng vết mổ: khâu mép vết thương với nhau, đóng da 2 lớp, rạch da kiểu quân cờ, tùy trường hợp.

- Dẫn lưu rộng rãi.

- Có thể dẫn lưu hút liên tục.

6.5. Kết thúc quy trình

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện phẫu thuật.

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Tai biến trong khi thực hiện kỹ thuật

7.1.1. Chảy máu

- Da đầu có hệ thống mạch máu phong phú (đặc biệt các nhánh của động mạch thái dương nông, chẩm, trán trên…), dễ gây chảy máu nhiều nếu tổn thương hoặc thao tác không chính xác.

- Nguy cơ tăng cao khi bệnh nhân có rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc kháng đông, kháng kết tập tiểu cầu.

- Cần kiểm soát bằng kỹ thuật đốt điện, kẹp – buộc mạch, sử dụng vật liệu cầm máu tại chỗ.

7.1.2. Tổn thương các cấu trúc giải phẫu quan trọng

- Tổn thương nhánh thần kinh nông (như thần kinh trán, chẩm lớn…) có thể gây tê bì hoặc đau mạn tính sau mổ.

- Tổn thương mạch máu lớn có thể gây mất máu nặng hoặc tụ máu sau mổ.

- Khi vết thương lan sâu đến xương sọ hoặc màng cứng, có nguy cơ gây lộ não, rò dịch não tủy nếu thao tác không chính xác.

7.1.3. Rò dịch não tủy

- Trong trường hợp tổn thương xuyên qua xương sọ, màng cứng, đặc biệt ở các vùng trán - đỉnh hoặc tổn thương mở hộp sọ.

- Cần phát hiện sớm và xử trí bằng khâu kín màng cứng, đặt dẫn lưu nếu cần.

7.1.4. Hô hấp tim mạch trong mổ (hiếm gặp)

- Do phản xạ thần kinh khi kích thích các vùng nhạy cảm hoặc do mất máu nhiều.

- Cần phối hợp chặt chẽ với ê-kíp gây mê hồi sức để xử trí kịp thời.

7.2. Tai biến sau khi thực hiện kỹ thuật

7.2.1. Nhiễm trùng vết mổ

- Là biến chứng thường gặp nếu vết thương bẩn, xử trí muộn, hoặc không đảm bảo vô khuẩn trong mổ.

- Biểu hiện: sưng, nóng, đỏ, đau tại vùng mổ, có thể rò dịch, mủ hoặc hoại tử da.

- Cần điều trị bằng kháng sinh, mở vết mổ dẫn lưu, thậm chí phẫu thuật cắt lọc lại nếu nhiễm trùng nặng.

7.2.2. Tụ máu dưới da

- Có thể do cầm máu không triệt để trong mổ hoặc chấn thương sau mổ.

- Gây sưng đau, căng tức tại vùng mổ, đôi khi kèm theo bầm tím lan rộng.

- Nếu tụ máu nhỏ: băng ép. Nếu tụ máu lớn: cần mở lại vết mổ để lấy máu tụ, cầm máu lại và đặt dẫn lưu.

7.2.3. Hoại tử da đầu

- Thường xảy ra khi khâu da dưới căng, mất tổ chức nuôi dưỡng hoặc do nhiễm trùng thứ phát.

- Hoại tử có thể từng phần hoặc toàn bộ vạt da khâu kín.

- Xử trí:

+ Thay băng bằng gạc chuyên dụng.

+ Lập kế hoạch tạo hình khuyết hổng da đầu do hoại tử.

+ Phẫu thuật: cắt lọc mô hoại tử, chăm sóc vết thương hở, ghép da hoặc tạo hình sau đó.

7.2.4. Rò dịch não tủy

- Nếu có tổn thương màng cứng trong lúc mổ nhưng không phát hiện và xử lý triệt để.

- Rò dịch làm tăng nguy cơ viêm màng não, viêm mô mềm lan rộng.

- Điều trị: nghỉ ngơi tuyệt đối, dùng kháng sinh, khâu vá lại màng cứng, dẫn lưu dịch não tủy nếu cần.

7.2.5. Tái nhiễm trùng hoặc viêm mô tế bào da lan rộng

- Xảy ra nếu người bệnh không tuân thủ chăm sóc sau mổ, hoặc có bệnh lý nền như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch.

- Có thể dẫn đến hoại tử rộng, áp xe, hoặc thậm chí nhiễm trùng nội sọ.

- Cần thay băng định kỳ, cắt chỉ cách quãng, dùng kháng sinh đồ. Nếu không đỡ sẽ phải mổ xử lý lại vết thương da đầu đã khâu.

7.3. Biến chứng muộn.

7.3.1. Sẹo xấu, sẹo lồi, sẹo co kéo

- Thường gặp nếu khâu da dưới căng, nhiễm trùng sau mổ, hoặc người bệnh có cơ địa sẹo lồi.

- Có thể gây mất thẩm mỹ, đau tại sẹo hoặc hạn chế vận động da đầu.

- Điều trị: bôi thuốc chống sẹo, tiêm corticoid tại chỗ, phẫu thuật chỉnh hình nếu sẹo gây co kéo nặng.

7.3.2. Mất cảm giác kéo dài hoặc dị cảm vùng da đầu

- Do tổn thương các nhánh thần kinh cảm giác (thần kinh trán, chẩm...) trong quá trình mổ.

- Biểu hiện: tê bì, rát bỏng, cảm giác kim châm vùng da đầu kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng.

- Thường cải thiện theo thời gian, có thể hỗ trợ bằng thuốc giảm đau thần kinh (gabapentin, pregabalin...).

7.3.3. Mỏng da đầu hoặc teo mô dưới da tại vùng mổ

- Do tổn thương mô sâu hoặc nhiều lần phẫu thuật tại cùng một vị trí.

- Làm tăng nguy cơ tổn thương thứ phát, tụ dịch hoặc khó khăn trong các phẫu thuật sau này (như vá sọ).

- Cần bảo vệ kỹ vùng mỏng da, cân nhắc ghép mô hoặc tạo hình nếu cần.

7.3.4. Rò dịch não tủy

- Trường hợp hiếm, xảy ra nếu có tổn thương màng cứng không phát hiện hoặc xử trí triệt để từ ban đầu.

- Gây chảy dịch não tủy dai dẳng, tăng nguy cơ viêm màng não tái diễn.

- Xử trí: khâu vá kín màng cứng lại kết hợp dẫn lưu và điều trị nội khoa hỗ trợ.

7.3.5. Viêm xương sọ

- Có thể xảy ra sau nhiễm trùng nặng vùng mổ, đặc biệt nếu xương sọ lộ kéo dài.

- Biểu hiện: đau âm ỉ, sưng đỏ tái diễn, có thể rò dịch hoặc mủ.

- Điều trị thường khó khăn, cần kết hợp kháng sinh kéo dài và can thiệp ngoại khoa cắt bỏ vùng xương nhiễm trùng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế (2017). Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Ngoại khoa chuyên khoa phẫu thuật thần kinh.

2. Đồng Văn Hệ (2018). Điều trị Phẫu thuật chấn thương sọ não. Nhà xuất bản Y học.

2. PHẪU THUẬT VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM PHỨC TẠP

1. ĐẠI CƯƠNG

1.1. Định nghĩa

Phẫu thuật vết thương phần mềm phức tạp là một thủ thuật ngoại khoa nhằm xử lý các tổn thương sâu, rộng, hoặc có đặc điểm bất thường tại mô mềm (bao gồm da, tổ chức dưới da, cơ, cân cơ, mạch máu nông...). Những vết thương này thường có hình dạng không đều, mất mô, lộ cấu trúc giải phẫu quan trọng, hoặc đi kèm với nhiễm trùng, dị vật, chảy máu kéo dài, khiến không thể xử lý bằng các phương pháp đơn giản như khâu da thông thường.

1.2. Nguyên lý

- Đảm bảo nguyên tắc vô khuẩn tuyệt đối nhằm tránh làm lan rộng nhiễm trùng và biến chứng.

- Cắt lọc triệt để tổ chức hoại tử, mô bầm dập, dị vật để làm sạch hoàn toàn vùng tổn thương.

- Kiểm soát chảy máu hiệu quả bằng các phương pháp cơ học, đốt điện, hoặc vật liệu cầm máu.

- Bảo tồn tối đa các mô lành và các cấu trúc giải phẫu quan trọng như mạch máu, thần kinh, gân cơ.

- Phục hồi cấu trúc giải phẫu theo từng lớp, đảm bảo phục hồi chức năng và thẩm mỹ.

- Dẫn lưu thích hợp để hạn chế tụ dịch, tụ máu sau mổ.

- Kết hợp điều trị nội khoa: kháng sinh, giảm đau, nâng cao thể trạng nếu có nhiễm trùng hoặc tổn thương phối hợp.

1.3. Mục đích

- Làm sạch hoàn toàn vết thương, loại bỏ yếu tố nguy cơ gây nhiễm trùng, hoại tử.

- Phục hồi hình dạng, chức năng của mô mềm vùng tổn thương, giúp vết thương liền tốt và hạn chế sẹo xấu.

- Cầm máu hiệu quả, ngăn ngừa mất máu cấp và biến chứng chảy máu sau mổ.

- Ngăn ngừa biến chứng muộn như nhiễm trùng lan rộng, rò dịch, hoại tử da, viêm mô mềm mạn tính.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các can thiệp phẫu thuật tiếp theo, nếu cần tạo hình hoặc vá phủ.

2. CHỈ ĐỊNH

- Vết thương phần mềm phức tạp, sâu, rộng hoặc có hình dạng không đều, không thể khâu kín đơn giản.

- Tổn thương phần mềm có dị vật (mảnh kim loại, thủy tinh, gỗ, đất cát...) cần thám sát và lấy bỏ.

- Vết thương phần mềm mất da hoặc tổ chức mô mềm, cần cắt lọc và tạo hình phục hồi.

- Vết thương phần mềm có mô bầm dập, hoại tử nặng, dễ nhiễm trùng nếu không xử lý triệt để.

- Vết thương phần mềm gây chảy máu không cầm được bằng băng ép thông thường.

- Tổn thương phối hợp với lộ gân, cơ, thần kinh, mạch máu, cần can thiệp phẫu thuật để bảo tồn chức năng.

- Vết thương phần mềm nhiễm trùng, rò mủ kéo dài sau xử trí ban đầu không hiệu quả.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh nhân trong tình trạng chưa ổn định huyết động, hô hấp, sốc mất máu chưa được hồi sức đầy đủ.

- Rối loạn đông máu chưa kiểm soát, hoặc đang dùng thuốc chống đông mà không có biện pháp thay thế phù hợp.

4. THẬN TRỌNG

- Bệnh lý nội khoa nặng chưa được điều trị ổn định (suy tim, suy gan, đái tháo đường mất bù…).

- Thiếu điều kiện vô trùng, dụng cụ và nhân lực phù hợp, không đảm bảo an toàn khi phẫu thuật.

- Vết thương nhỏ, đơn giản, có thể xử lý hiệu quả bằng khâu da hoặc chăm sóc bảo tồn.

- Đánh giá kỹ lâm sàng và hình ảnh học (nếu cần) để xác định độ sâu, mức độ tổn thương và các cấu trúc giải phẫu liên quan.

- Cân nhắc nguy cơ – lợi ích đối với bệnh nhân có bệnh lý nền nặng hoặc người già yếu.

- Cắt lọc mô tổn thương đúng mức: cần loại bỏ hoàn toàn mô hoại tử nhưng không

nên quá rộng gây mất mô lành và khó phục hồi.

- Tránh khâu đóng vết thương dưới căng: nếu mất tổ chức nhiều, nên xem xét để hở có kiểm soát, ghép da hoặc tạo hình thì 2.

- Chú ý kiểm soát nhiễm trùng: đặc biệt trong các vết thương đến muộn hoặc đã bị nhiễm trùng, cần phối hợp điều trị kháng sinh, nuôi cấy mủ trước mổ nếu có thể.

- Đảm bảo vô khuẩn nghiêm ngặt trong phẫu thuật, đặc biệt nếu vết thương ở các vị trí nguy cơ cao như gần khớp, vùng tầng sinh môn, nách, cổ...

- Cẩn trọng khi thám sát vùng gần thần kinh hoặc mạch máu lớn, tránh làm tổn thương thêm trong quá trình cắt lọc.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- 01 bác sĩ - phẫu thuật viên chính.

- 02 bác sĩ - phẫu thuật viên phụ.

- 02 điều dưỡng.

5.2. Thuốc:

- Thuốc sát khuẩn.

- Thuốc gây tê, co mạch tại chỗ: lidocain, adrenalin.

5.3. Thiết bị y tế

- Bộ dụng cụ mổ sọ não cơ bản, kèm theo thìa nạo viêm (curette), oxy già, dẫn lưu kín.

- Dụng cụ cầm máu: dao điện đơn cực, lưỡng cực.

- Kính vi phẫu trong trường hợp cần nối mạch máu, thần kinh.

- Kim, chỉ khâu chuyên dụng.

- Bơm tiêm các loại.

- Mũ, khẩu trang phẫu thuật.

- Găng tay vô khuẩn, găng tay sạch.

- Bông gạc vô khuẩn.

5.4. Người bệnh:

- Bệnh án: Xét nghiệm cơ bản, xét nghiệm máu, các thăm dò hình ảnh và các cuộc kiểm tra đảm bảo cho phẫu thuật.

- Người bệnh nhịn ăn uống trước mổ ít nhất 8 tiếng.

- Người bệnh và gia đình được giải thích rõ trước mổ về tình trạng bệnh và tình trạng chung, về những khả năng phẫu thuật sẽ thực hiện, về những tai biến, biến chứng, di chứng có thể gặp do bệnh, do phẫu thuật, do gây mê, tê, giảm đau, do cơ địa của người bệnh.

5.5. Hồ sơ bệnh án: Đầy đủ phần hành chính, phần chuyên môn cụ thể, đủ triệu chứng, diễn biến bệnh, tiền sử, các xét nghiệm, chụp cắt lớp vi tính sọ não. Thủ tục ký mổ.

5.6. Thời gian phẫu thuật: khoảng 120 phút.

5.7. Địa điểm thực hiện kỹ thuật: Phòng phẫu thuật.

5.8. Kiểm tra hồ sơ và người bệnh

a. Kiểm tra người bệnh: Đánh giá tính chính xác của người bệnh: đúng người bệnh, đúng chẩn đoán, đúng vị trí cần thực hiện...

b. Thực hiện bảng kiểm an toàn phẫu thuật, thủ thuật.

c. Đặt tư thế bệnh nhân: Tùy thuộc vào vị trí tổn thương, tư thế người bệnh cần đảm bảo phẫu trường thuận lợi. Đảm bảo tư thế bộc lộ vết mổ rõ nhất, thuận lợi cho bác sĩ gây mê và phẫu thuật viên

6. TIẾN HÀNH QUY TRÌNH KỸ THUẬT

Vô cảm: Tùy vào vị trí tổn thương, thông thường gây tê tủy sống, tê đám rối, gây mê nội khí quản.

6.1. Bước 1: Bộc lộ vết mổ

- Bộc lộ rộng rãi vùng tổn thương.

- Nếu có thể nên garo gốc chi.

6.2. Bước 2: Đánh giá tổn thương

- Đánh giá toàn bộ, kiểm soát đáy vết thương, tránh bỏ sót tổn thương.

- Đánh giá thương tổn: vị trí, mức độ, bề rộng, độ sâu, các tổn thương thần kinh - mạch máu kèm theo, vỡ xương sọ, dấu hiệu chảy dịch não tủy...

6.3. Bước 3: Xử lý thương tổn

- Làm sạch nhiều lần bằng oxy già, povidone-iodine, nước với những vết thương nguy cơ nhiễm khuẩn cao.

- Lấy bỏ hết dị vật.

- Cắt lọc mép da, cần cắt lọc tiết kiệm tại những vị trí nguy cơ khuyết da nhiều.

- Cắt lọc tổ chức dập nát hoại tử như tổ chức dưới da, cơ dựa vào các dấu hiệu như màu sắc cơ, trương lực, vi tuần hoàn, đáp ứng kích thích.

- Lập lại cấu trúc giải phẫu các tổn thương nếu điều kiện cho phép như khâu nối gân, nối mạch máu, khâu bao thần kinh.

6.4. Bước 4: Đóng vết mổ

- Đóng da thưa.

- Kháng sinh liều cao, phổ rộng.

6.5. Kết thúc quy trình

- Đánh giá tình trạng người bệnh sau thực hiện phẫu thuật.

- Hoàn thiện ghi chép hồ sơ bệnh án, lưu hồ sơ.

- Bàn giao người bệnh cho bộ phận tiếp theo.

7. THEO DÕI VÀ XỬ TRÍ TAI BIẾN

7.1. Tai biến trong khi thực hiện kỹ thuật

7.1.1. Chảy máu trong mổ

- Thường gặp ở các vết thương sâu, rách cơ, tổn thương mạch máu lớn.

- Nguy cơ tăng cao nếu bệnh nhân có rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc kháng đông.

- Xử trí: Cần kiểm soát tốt bằng thắt mạch máu, đốt điện, sử dụng vật liệu cầm máu tại chỗ.

7.1.2. Tổn thương thần kinh hoặc mạch máu

- Do cắt lọc không đúng lớp giải phẫu hoặc thám sát không đầy đủ.

- Có thể gây tê bì, liệt vận động, thiếu máu tổ chức hoặc chảy máu dữ dội.

7.1.3. Tổn thương gân, cơ không được phát hiện

- Gây suy giảm chức năng vận động sau mổ nếu không được xử lý kịp thời.

- Cần kiểm tra đầy đủ chức năng trước và sau khi thám sát.

7.2. Tai biến sau khi thực hiện kỹ thuật

7.2.1. Nhiễm trùng vết mổ

- Biểu hiện: sưng, đỏ, đau, tiết dịch, sốt, vết mổ không liền.

- Thường xảy ra nếu vệ sinh không đảm bảo, vết thương bẩn, hoặc người bệnh có bệnh nền (đái tháo đường...).

- Xử trí: Thay băng hàng ngày, cắt chỉ khi tụ dịch, nguy cơ nhiễm trùng sâu, lấy dịch cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ, thay kháng sinh khi có kháng sinh đồ. Nếu không đỡ thì phải phẫu thuật cắt lọc lại, rửa vết thương, dẫn lưu.

7.2.2. Tụ máu hoặc tụ dịch vết mổ

- Do cầm máu không triệt để hoặc không đặt dẫn lưu khi cần thiết.

- Có thể gây sưng đau, bầm tím, chậm liền vết mổ.

- Xử trí: băng ép, chọc hút, dẫn lưu, hoặc mổ lại nếu tụ dịch lớn.

7.2.3. Hoại tử da hoặc mô mềm

- Do thiếu máu nuôi tại vùng rìa vết mổ, nhiễm trùng, hoặc đụng dập mô quá nặng.

- Điều trị: chăm sóc vết thương, cắt lọc mô hoại tử, ghép da nếu cần.

7.2.4. Toác vết mổ

- Do khâu không đúng kỹ thuật, nhiễm trùng hoặc bệnh nhân vận động sớm, không đúng chỉ dẫn.

- Xử trí: đánh giá mức độ, chăm sóc bảo tồn hoặc khâu lại.

7.3. Biến chứng muộn

7.3.1. Sẹo xấu, sẹo lồi, sẹo co kéo

- Gây mất thẩm mỹ, hạn chế vận động nếu ở vùng gập duỗi như cổ, khuỷu, bàn tay…

- Điều trị: tiêm corticoid tại chỗ, bôi thuốc chống sẹo, tạo hình lại nếu cần.

7.3.2. Mất cảm giác hoặc đau kéo dài

- Do tổn thương thần kinh cảm giác trong mổ.

- Có thể gây tê bì, dị cảm, đau kiểu thần kinh tại vùng mổ, ảnh hưởng chất lượng sống.

- Điều trị triệu chứng bằng thuốc giảm đau thần kinh.

7.3.3. Rò dịch, rò mủ mạn tính

- Thường do dị vật sót, nhiễm trùng mạn hoặc đường rò sâu.

- Cần chẩn đoán hình ảnh để đánh giá, xử trí triệt để bằng phẫu thuật rò và kháng sinh kéo dài.

7.3.4. Mỏng mô, mất thể tích mô mềm tại vùng mổ

- Gây lộ gân, xương hoặc khó khăn cho tạo hình thì sau.

- Điều trị bằng ghép da, vạt che phủ hoặc tạo hình bổ sung.

7.3.5. Suy giảm chức năng vận động vùng tổn thương

- Do sẹo co kéo, mất mô, tổn thương gân cơ không được phục hồi đúng cách.

- Cần phục hồi chức năng tích cực, can thiệp phẫu thuật chỉnh sửa nếu cần.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế (2017). Quy trình kỹ thuật ngoại khoa chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.

2. Đồng Văn Hệ (2018). Điều trị Phẫu thuật chấn thương sọ não. Nhà xuất bản Y học.

3. PHẪU THUẬT VỠ LÚN XƯƠNG SỌ HỞ

1. ĐẠI CƯƠNG

1.1. Định nghĩa kỹ thuật

Phẫu thuật vỡ lún xương sọ hở là phẫu thuật ngoại thần kinh nhằm xử lý tổn thương sọ não do chấn thương, trong đó có hiện tượng lún xương sọ kèm theo vết thương hở da đầu, làm lộ xương sọ, màng cứng hoặc nhu mô não. Đây là cấp cứu ngoại khoa vì có nguy cơ cao nhiễm trùng nội sọ, chèn ép não và các biến chứng thần kinh nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời.

1.2. Nguyên lý kỹ thuật

- Loại bỏ xương lún, dị vật, mô hoại tử và máu tụ để giải phóng chèn ép lên mô não.

- Cắt lọc mô tổn thương và làm sạch vết thương nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng.

- Khâu phục hồi màng cứng nếu rách, để tránh rò dịch não tủy và viêm màng não.

- Dẫn lưu và đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối, giảm áp lực nội sọ và ngăn nhiễm trùng.

- Đóng vết thương da đầu đúng lớp giải phẫu, đảm bảo liền thương và thẩm mỹ.

1.3. Mục đích kỹ thuật

- Loại bỏ xương sọ lún, ngăn chèn ép não và tổn thương nhu mô não sâu hơn.

- Làm sạch tổ chức hoại tử, dị vật, ngăn ngừa viêm mô não và áp xe nội sọ.

- Phục hồi toàn vẹn màng cứng, giảm nguy cơ rò dịch não tủy và viêm màng não.

- Giảm nguy cơ tử vong và di chứng thần kinh, cải thiện tiên lượng sống còn và chất lượng cuộc sống.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho phục hồi thần kinh và tái tạo hộp sọ thì hai nếu cần.

2. CHỈ ĐỊNH

- Vỡ lún xương sọ có vết thương da đầu hở, làm lộ xương, màng cứng hoặc não.

- Xương lún sâu ≥ 1/2 độ dày bản xương, đặc biệt nếu kèm triệu chứng thần kinh khu trú hoặc dấu hiệu tăng áp lực nội sọ.

- Có dị vật nội sọ hoặc máu tụ dưới xương lún trên hình ảnh cắt lớp vi tính.

- Tổn thương màng cứng rách, rò dịch não tủy qua vết thương hở.

- Có nguy cơ nhiễm trùng nội sọ cao (vết thương bẩn, đến muộn...).

- Tổn thương thần kinh tiến triển hoặc có dấu hiệu chèn ép não.

3. CHỐNG CHỈ ĐỊNH

- Bệnh nhân đa chấn thương nguy kịch chưa hồi sức ổn định (sốc mất máu, suy hô hấp nặng…).

- Rối loạn đông máu chưa được kiểm soát hoặc không thể điều chỉnh kịp thời.

4. THẬN TRỌNG

- Vết thương sach, ít gây nguy cơ nhiễm trùng, xa nơi lún sọ.

- Không có bằng chứng rách màng cứng, rò dịch não tuỳ.

- Diện lún nhỏ hơn 1 cm.

- Không liên quan đến xoang trán.

- Không có tụ máu lớn trong sọ.

- Không ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

- Đánh giá kỹ toàn trạng và tổn thương phối hợp (chấn thương ngực, bụng, cột sống…).

- Chụp CT sọ não trước mổ để xác định vị trí, mức độ lún, dị vật, rách màng cứng, máu tụ đi kèm.

- Dự phòng nhiễm trùng: kháng sinh phổ rộng, sát khuẩn da đầu triệt để.

- Thao tác nhẹ nhàng khi nâng xương lún, tránh gây tổn thương thêm cho mô não.

- Khâu màng cứng kín, không để rò dịch não tủy.

- Không khâu kín vết thương dưới căng hoặc còn nhiễm bẩn, nên đặt dẫn lưu và để hở có kiểm soát khi cần thiết.

- Cân nhắc tạo hình sọ thì hai nếu xương bị cắt bỏ không thể phục hồi ngay.

5. CHUẨN BỊ

5.1. Người thực hiện:

- 01 bác sĩ - phẫu thuật viên chính.

- 02 bác sĩ - phẫu thuật viên phụ.

- 02 điều dưỡng.

5.2. Thuốc:

- Thuốc sát khuẩn.

- Thuốc gây tê, co mạch tại chỗ: lidocain, adrenalin.

5.3. Thiết bị y tế

- Bộ dụng cụ mổ sọ não cơ bản, kèm theo thìa nạo (curette).

- Thuốc sát khuẩn: oxy già, povidone-iodine, cồn y tế.

- Khoan sọ não: khoan tay hoặc khoan máy.

- Dụng cụ cầm máu: dao điện đơn cực, lưỡng cực

- Vật liệu cầm máu sọ não: sáp sọ, bông sọ não, surgicel, spongel.

- Dụng cụ cố định xương sọ: nẹp sọ kim loại, vít sọ não.

- Màng cứng nhân tạo.

- Hệ thống máy hút

- Móng ngựa hoặc gá đầu

- Kính vi phẫu trong trường hợp cần nối mạch máu, thần kinh

- Kim, chỉ khâu chuyên dụng

- Bơm tiêm các loại

- Mũ, khẩu trang phẫu thuật

- Găng tay vô khuẩn, găng tay sạch

- Bông sọ, gạc vô khuẩn

- Vật tư tiêu hao khác: toan mổ, áo mổ, opsite, dao mổ, syringe, chỉ khâu, dẫn lưu áp lực âm, băng cuộn, băng chun.

5.4. Người bệnh:

- Bệnh án: Xét nghiệm cơ bản, xét nghiệm máu, các thăm dò hình ảnh và các cuộc kiểm tra đảm bảo cho phẫu thuật

- Người bệnh nhịn ăn uống trước mổ ít nhất 8 tiếng