Quyết định 1061/QĐ-UBND năm 2026 phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”

QUYẾT ĐỊNH

PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN “PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC STEM/STEAM TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON VÀ PHỔ THÔNG TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2026-2030, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2035”

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH

Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15;

Căn cứ Luật Giáo dục số 43/2019/QH14;

Căn cứ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung, cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06 tháng 6 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức sinh hoạt hè cho trẻ em, học sinh;

Căn cứ Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25 tháng 01 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”;

Căn cứ Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục phổ thông; Căn cứ Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25 tháng 7 năm 2025 của Tỉnh uỷ Bắc Ninh về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ Kế hoạch số 17/KH-UBND ngày 11 tháng 8 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh thực hiện Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ và Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25 tháng 7 năm 2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Chương trình số 06-CTr/TU ngày 05 tháng 11 năm 2025 của Tỉnh ủy Bắc Ninh về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 18 tháng 12 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ và Chương trình hành động số 06- CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ Thông báo số 92-TB/ĐU ngày 21 tháng 7 năm 2026 của Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ ý kiến nhất trí của các Thành viên UBND tỉnh;

Theo đề nghị của Sở Giáo dục và Đào tạo tại Tờ trình số 79/TTr-SGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2026.

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1. Phê duyệt kèm theo Quyết định này Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”.

Điều 2. Tổ chức thực hiện:

1. Giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện Đề án; định kỳ kiểm tra, tổng hợp và báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh theo quy định.

2. Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính và các cơ quan, đơn vị liên quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao phối hợp tổ chức thực hiện Đề án, bảo đảm thiết thực, hiệu quả và đúng quy định của pháp luật.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. Quyết định này thay thế Quyết định số 388/QĐ-UBND ngày 31 tháng 10 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc Phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2035”.

Điều 4. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh; Giám đốc các Sở: Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có liên quan; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

QUYẾT ĐỊNH

PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN “PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC STEM/STEAM TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON VÀ PHỔ THÔNG TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2026-2030, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2035”

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC NINH

Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15;

Căn cứ Luật Giáo dục số 43/2019/QH14;

Căn cứ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung, cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06 tháng 6 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức sinh hoạt hè cho trẻ em, học sinh;

Căn cứ Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25 tháng 01 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”;

Căn cứ Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục phổ thông; Căn cứ Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25 tháng 7 năm 2025 của Tỉnh uỷ Bắc Ninh về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ Kế hoạch số 17/KH-UBND ngày 11 tháng 8 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh thực hiện Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ và Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25 tháng 7 năm 2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

Căn cứ Chương trình số 06-CTr/TU ngày 05 tháng 11 năm 2025 của Tỉnh ủy Bắc Ninh về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

Căn cứ Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 18 tháng 12 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ và Chương trình hành động số 06- CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22 tháng 8 năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ Thông báo số 92-TB/ĐU ngày 21 tháng 7 năm 2026 của Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh Bắc Ninh;

Căn cứ ý kiến nhất trí của các Thành viên UBND tỉnh;

Theo đề nghị của Sở Giáo dục và Đào tạo tại Tờ trình số 79/TTr-SGDĐT ngày 10 tháng 7 năm 2026.

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1. Phê duyệt kèm theo Quyết định này Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”.

Điều 2. Tổ chức thực hiện:

1. Giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện Đề án; định kỳ kiểm tra, tổng hợp và báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh theo quy định.

2. Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính và các cơ quan, đơn vị liên quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao phối hợp tổ chức thực hiện Đề án, bảo đảm thiết thực, hiệu quả và đúng quy định của pháp luật.

Điều 3. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký. Quyết định này thay thế Quyết định số 388/QĐ-UBND ngày 31 tháng 10 năm 2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc Phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2035”.

Điều 4. Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh; Giám đốc các Sở: Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có liên quan; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

ĐỀ ÁN

PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC STEM/STEAM TRONG CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON VÀ PHỔ THÔNG TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2026-2030, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2035
(Kèm theo Quyết định số: 1061/QĐ-UBND ngày 31/7/2026 của UBND tỉnh Bắc Ninh)

Phần I

MỞ ĐẦU

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ

1. Các văn bản của Trung ương

1.1. Văn bản của Trung ương Đảng và Chính phủ

- Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư;

- Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

- Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

- Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

- Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ Sửa đổi, bổ sung cập nhật Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57- NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

- Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

- Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4;

- Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 06/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và tổ chức sinh hoạt hè cho trẻ em, học sinh;

- Quyết định số 208/QĐ-TTg ngày 17/02/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao đến năm 2030;

- Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”.

1.2. Văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) ban hành Chương trình giáo dục phổ thông;

- Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tối thiểu đối với cơ sở giáo dục phổ thông; Thông tư số 23/2024/TT-BGDĐT ngày 16/12/2024 của Bộ trưởng Bộ GDĐT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tư số 13/2020/TT- BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT;

- Thông tư số 14/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT ban hành Quy định phòng học bộ môn của cơ sở giáo dục phổ thông; Thông tư số 14/2025/TT-BGDĐT ngày 18/7/2025 của Bộ trưởng Bộ GDĐT Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định phòng học bộ môn của cơ sở giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 14/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ trưởng Bộ GDĐT;

- Thông tư số 19/2019/TT-BGDĐT ngày 12/11/2019 của Bộ trưởng Bộ GDĐT ban hành Quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông và giáo viên trung tâm giáo dục thường xuyên; Thông tư số 17/2022/TT-BGDĐT ngày 05/12/2022 của Bộ trưởng Bộ GDĐT Sửa đổi bổ sung một số điều của Thông tư số 19/2019/TT-BGDĐT;

- Công văn số 3089/BGDĐT-GDTrH ngày 14/8/2020 của Bộ GDĐT về việc triển khai thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học;

- Công văn số 909/BGDĐT-GDTH ngày 08/3/2023 của Bộ GDĐT về việc hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục Tiểu học;

- Công văn số 4567/BGDĐT-GDPT ngày 05/8/2025 của Bộ GDĐT về việc hướng dẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày đối với giáo dục phổ thông năm học 2025-2026;

- Kế hoạch số 526/KH-BGDĐT ngày 17/8/2022 của Bộ GDĐT về việc triển khai thực hiện giáo dục STEM cấp Tiểu học;

- Kế hoạch số 578/KH-BGDĐT ngày 15/5/2025 của Bộ GDĐT về thực hiện nhiệm vụ triển khai giáo dục STEM trong cấp học mầm non;

- Kế hoạch số 2148/KH-BGDĐT ngày 28/11/2025 của Bộ GDĐT về Kế hoạch triển khai giáo dục STEM trong Giáo dục Mầm non.

2. Các văn bản của địa phương

- Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25/7/2025 của Tỉnh ủy Bắc Ninh về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

- Nghị quyết số 113/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 của HĐND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quy định chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn 2025-2030;

- Kế hoạch số 17/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh thực hiện Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ và Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25/7/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;

- Chương trình số 06-CTr/TU ngày 05/11/2025 của Tỉnh ủy Bắc Ninh về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo;

- Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 18/12/2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ và Chương trình hành động số 06-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh;

- Kế hoạch số 74/KH-UBND ngày 19/3/2026 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc Thực hiện Quyết định số 2711/QĐ-TTg ngày 12/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

II. SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG ĐỀ ÁN

1. Một số chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục STEM/STEAM

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng cho việc triển khai giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục.

- Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0), trong giải pháp có nêu: “Thay đổi mạnh mẽ các chính sách, nội dung, phương pháp giáo dục và dạy nghề nhằm tạo ra nguồn nhân lực có khả năng  tiếp nhận các xu thế công nghệ sản xuất mới, trong đó cần tập trung vào thúc đẩy đào tạo về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM),…”, trong nhiệm vụ có giao Bộ GDĐT thúc đẩy triển khai giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông (GDPT).

- Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 25/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”, Thủ tướng đã chỉ đạo: “Triển khai mô hình giáo dục tích hợp khoa học - công nghệ - kỹ thuật - toán học và nghệ thuật (giáo dục STEM/STEAM), phát triển tư duy lập trình,…”.

- Nghị quyết số 03/NQ-CP ngày 09/01/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, nhiệm vụ cụ thể có nêu: “Thực hiện đồng bộ các giải pháp tăng cường giáo dục và hướng nghiệp STEM, thu hút học sinh giỏi theo học các ngành STEM; xây dựng và triển khai các chính sách phát hiện và bồi dưỡng tài năng STEM từ sớm,…; quy định về chính sách cấp học bổng, miễn giảm học phí cho sinh viên, học viên các ngành STEM phục vụ phát triển công nghệ chiến lược,…”.

- Quyết định số 1002/QĐ-TTg ngày 24/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035 và định hướng tới năm 2045, mục tiêu tổng quát có nêu: “Chuẩn bị nguồn nhân lực STEM có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao đáp ứng nhu cầu mở rộng đầu tư phát triển các lĩnh vực công nghệ cao, trọng tâm là đội ngũ nhân lực tài năng có khả năng tham gia sâu vào công đoạn nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ cao được ưu tiên; tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia trong thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới, góp phần chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế và phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh”.

- Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong nhiệm vụ, giải pháp có nêu: “Tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng kiên cố hoá, hiện đại hoá trường, lớp học; bảo đảm đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị đạt chuẩn, đặc biệt chú trọng đầu tư các phòng học thực hành, trải nghiệm STEM/STEAM, không gian vui chơi,...”.

- Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15/9/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị, nhiệm vụ cụ thể có nêu: “Xây dựng Chương trình giáo dục mầm non mới, tăng cường phương pháp giáo dục thực hành, trải nghiệm STEM/STEAM; mở rộng các lớp chuyên khối STEM/STEAM”.

- Kế hoạch số 07-KH/TU ngày 25/7/2025 của Tỉnh ủy Bắc Ninh về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, Tỉnh ủy đã chỉ đạo: “Phát triển giáo dục ngành STEM, tổ chức các cuộc thi STEM trong các trường từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông;…”.

Những chủ trương, chính sách nêu trên là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để tỉnh Bắc Ninh xây dựng và triển khai Đề án phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông.

2. Đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của tỉnh Bắc Ninh

Sau khi hợp nhất tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên 4.718,6 km², dân số trên 3,6 triệu người, là một trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn và tốc độ phát triển công nghiệp hàng đầu cả nước. Tỉnh hiện là trung tâm công nghiệp quan trọng của vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, với hệ thống khu công nghiệp tập trung quy mô lớn, thu hút nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới và hàng nghìn doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển.

Ngày 20/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 52-KL/TW về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh. Kết luận xác định mục tiêu xây dựng thành phố Bắc Ninh trở thành hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh; phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao; hình thành trung tâm công nghiệp điện tử, công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo hàng đầu cả nước và khu vực.

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035, tỉnh Bắc Ninh phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh của khu vực phía Bắc và trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030. Những mục tiêu này đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ khoa học, công nghệ, kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng nghiên cứu, thiết kế, làm chủ và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Giáo dục STEM/STEAM có vai trò quan trọng trong việc hình thành sớm cho trẻ em, học sinh tư duy khoa học, năng lực công nghệ, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn; góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.

3. Đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, cơ cấu việc làm và yêu cầu đối với nguồn nhân lực. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, robot, tự động hóa, công nghệ bán dẫn và công nghệ số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Nguồn nhân lực trong tương lai không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải được trang bị tư duy logic, tư duy số, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, kỹ năng hợp tác, giao tiếp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu. Đây cũng là những năng lực cốt lõi được xác định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và là yêu cầu tất yếu đối với công dân trong thời đại số.

Giáo dục STEM/STEAM là phương thức giáo dục hiệu quả giúp người học tiếp cận kiến thức liên môn thông qua các hoạt động trải nghiệm, thực hành, nghiên cứu, thiết kế và chế tạo sản phẩm; từ đó hình thành tư duy khoa học, năng lực công nghệ, kỹ năng sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc triển khai giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục và chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.

4. Mối liên hệ giữa giáo dục STEM/STEAM với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nguồn nhân lực của tỉnh Bắc Ninh

Giáo dục STEM/STEAM có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược phát triển nguồn nhân lực và các định hướng lớn được xác định tại Kết luận số 52-KL/TW của Bộ Chính trị về xây dựng thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.

Thông qua các hoạt động STEM/STEAM, trẻ em, học sinh được rèn luyện tư duy khoa học, kỹ năng nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, lập trình, ứng dụng công nghệ số, làm việc nhóm và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đây là những năng lực cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp điện tử, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, đô thị thông minh và các ngành dịch vụ chất lượng cao mà tỉnh Bắc Ninh đang ưu tiên phát triển.

5. Lợi ích chiến lược của việc phát triển giáo dục STEM/STEAM

Việc phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Giáo dục STEM/STEAM giúp hình thành cho trẻ em, học sinh tư duy khoa học, năng lực công nghệ, khả năng sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp và khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động.

Đồng thời, giáo dục STEM/STEAM góp phần tăng cường gắn kết giữa giáo dục với thực tiễn sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Bảng: Mối liên hệ giữa giáo dục STEM/STEAM và chiến lược phát triển Bắc Ninh

Từ những yêu cầu nêu trên, việc xây dựng và triển khai thực hiện Đề án “Phát triển giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035” là hết sức cần thiết. Đề án sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới; góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương theo định hướng xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển.

III. CẤU TRÚC ĐỀ ÁN

Đề án gồm các phần:

- Phần I: Mở đầu

- Phần II: Kết quả triển khai giáo dục STEM/STEAM tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2020-2025

- Phần III: Nội dung đề án

- Phần IV: Tổ chức thực hiện

- Phần V: Kết luận

- Phần: Phụ lục

Phần II

KẾT QUẢ TRIỂN KHAI GIÁO DỤC STEM/STEAM TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2020-2025

I. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI GIÁO DỤC TẠI BẮC NINH

1. Quy mô, mạng lưới trường lớp

2. Cơ sở vật chất và đồ dùng thiết bị

- Phòng lớp học:

+ Đối với giáo dục mầm non: Tổng số phòng học hiện có là 8.607 phòng học, trong đó phòng học kiên cố 8.235 phòng (đạt tỷ lệ 96,7%).

+ Đối với giáo dục tiểu học: Tổng số phòng học là 10.098.

+ Đối với giáo dục trung học: Cấp trung học hiện có 8.117 phòng học và 3.360 phòng học bộ môn (cấp THCS có 6.025 phòng học, trong đó 2.718 phòng học bộ môn; cấp THPT có 2.092 phòng học và 642 phòng học bộ môn).

- Các nhà trường trung học được cung cấp trang thiết bị đồ dùng tối thiểu để thực hiện Chương trình GDPT 2018. Tuy nhiên số lượng còn hạn chế, chưa đồng bộ, chủ yếu sử dụng tại phòng thực hành bộ môn.

3. Đội ngũ giáo viên

- Toàn tỉnh hiện có tổng số giáo viên là 51.374 người (cấp mầm non: 17.045; cấp Tiểu học 15.425 giáo viên; cấp THCS có 12.962 giáo viên; cấp THPT có 5.942 giáo viên).

- Số giáo viên dạy học ở các môn có liên quan đến việc phát triển giáo dục STEM cho học sinh là 17.400 người bao gồm:

+ Cấp tiểu học có 10.653 giáo viên các môn: Văn hóa (10.177), Tin học (476).

+ Cấp THCS có 4.310 giáo viên ở các môn: Toán (2.113), Khoa học tự nhiên (1.695; trong đó Vật lí: 551, Hoá học: 545, Sinh học: 599), Công nghệ (125), Tin học (377).

+ Cấp THPT có 2.437 giáo viên ở các môn: Toán (864), Vật lí (471), Hoá học (428), Sinh học (321), Công nghệ (105), Tin học (248).

Đa số giáo viên đã được bồi dưỡng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Đặc biệt, một bộ phận giáo viên đã được tập huấn và triển khai các chủ đề STEM, bước đầu hình thành đội ngũ nòng cốt trong tổ chức các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và dạy học tích hợp liên môn, góp phần phát triển năng lực sáng tạo và tư duy khoa học cho học sinh.

II. THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC STEM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

1. Đối với giáo dục trung học

Giáo dục STEM cấp trung học tại Bắc Ninh đã được triển khai mạnh mẽ và đồng bộ trong những năm qua. Sở GDĐT đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo[2], tổ chức tập huấn giáo viên, xây dựng kế hoạch cụ thể và giao chỉ tiêu thực hiện cho các cơ sở giáo dục.

Đặc biệt, Sở GDĐT đã phối hợp với tổ chức Kenan Foundation Asia triển khai dự án “Tăng cường Giáo dục Khoa học tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025”, với 10 trường THCS tham gia nhằm thúc đẩy giáo dục STEM trong nhà trường.

Trong 5 năm học gần đây, toàn tỉnh đã tổ chức được: 12.029 bài học STEM, 2.415 hoạt động trải nghiệm STEM và 3.690 dự án KHKT học sinh thực hiện. Tổ chức, tham gia cuộc thi nghiên cứu KHKT: 602 dự án thi cấp tỉnh, 21 dự án thi cấp quốc gia (03 giải Nhất, 02 giải Nhì, 06 giải Ba, 06 giải Khuyến khích), 02 dự án thi quốc tế (ISEF) đoạt 01 giải Ba, 01 Giấy chứng nhận.

Những kết quả trên không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn góp phần phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng thế kỷ XXI và đam mê nghiên cứu khoa học cho học sinh.

2. Đối với giáo dục tiểu học

Trong thời gian qua, việc triển khai giáo dục STEM ở cấp tiểu học trên địa bàn tỉnh đã được các cấp quản lý giáo dục quan tâm chỉ đạo, các cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện tương đối đồng bộ và đạt được một số kết quả bước đầu, cụ thể:

- Công tác bồi dưỡng đội ngũ được triển khai bài bản. Toàn tỉnh đã tổ chức 04 lớp tập huấn và 02 hội thảo chuyên đề về giáo dục STEM cho 100% cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán; qua đó nâng cao nhận thức, từng bước hình thành năng lực tổ chức dạy học STEM, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

- Việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch được triển khai thống nhất. 100% các trường tiểu học đã ban hành và thực hiện kế hoạch giáo dục STEM phù hợp với điều kiện thực tế.

- Các cơ sở giáo dục đã chủ động sử dụng nguồn học liệu từ website https://stemtieuhoc.edu.vn trong thiết kế và tổ chức bài học, góp phần nâng cao chất lượng triển khai giáo dục STEM.

- Các trường tiểu học đã chủ động tham mưu với cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí, bổ sung trang thiết bị phục vụ dạy học STEM, cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức hoạt động giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

- Năm học 2025-2026, ngành Giáo dục đã lựa chọn 36 trường tiểu học tham gia thí điểm mô hình giáo dục STEM, làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng trong giai đoạn tiếp theo.

- Trong 5 năm học gần đây, toàn tỉnh đã tổ chức 49.618 bài học STEM, 8.251 hoạt động trải nghiệm STEM và 2.165 dự án khoa học, kỹ thuật do học sinh thực hiện; đồng thời có 174 dự án tham gia cấp tỉnh và 05 dự án tham gia cấp quốc gia.

- Việc triển khai giáo dục STEM đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; học sinh được rèn luyện năng lực tư duy, sáng tạo, vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề thực tiễn, đồng thời hình thành các phẩm chất cần thiết theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

3. Đối với giáo dục mầm non

Trong thời gian qua, nhiều cơ sở Giáo dục mầm non (GDMN) đã bước đầu tiếp cận và triển khai giáo dục STEM, thể hiện ở một số hoạt động cụ thể:

- Tổ chức các hoạt động STEM trong các hoạt động giáo dục như: Hoạt động khám phá khoa học, trải nghiệm, tạo hình, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc,… Nhiều giáo viên đã xây dựng các tình huống có vấn đề để khuyến khích trẻ đặt câu hỏi và suy nghĩ cách giải quyết vấn đề.

- Một số trường mầm non đã mạnh dạn đầu tư không gian học tập STEM, trang bị các thiết bị chuyên biệt phục vụ giáo dục STEM như: Bảng tương tác, robot lập trình đơn giản, bộ thí nghiệm khoa học cho trẻ mẫu giáo lớn,…

- Nhiều đơn vị đã tổ chức mời chuyên gia về giáo dục STEM để tập huấn, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên, từ đó lan tỏa mô hình và chia sẻ kinh nghiệm triển khai giáo dục STEM trong cơ sở GDMN.

III. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC DẠY HỌC STEM

1. Ưu điểm

- Việc tổ chức dạy học STEM đã góp phần khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật trong đội ngũ giáo viên và học sinh. Giáo viên có cơ hội phát huy chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy, cách thức đánh giá, đồng thời tạo ra môi trường học tập mang tính trải nghiệm và gắn kết thực tiễn.

- Học sinh được rèn luyện năng lực sáng tạo, hình thành ý tưởng khoa học mới và đề xuất giải pháp thiết thực, từ đó mạnh dạn tham gia các dự án nghiên cứu KHKT. Nhiều học sinh đã biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức sách vở với thực tiễn, vận dụng liên môn để giải quyết vấn đề thực tế.

- Các hình thức giáo dục STEM đa dạng đã mang đến cho học sinh những trải nghiệm phong phú, đồng thời góp phần định hướng nghề nghiệp và phân luồng sau trung học. Qua đó, năng lực chủ động, sáng tạo, tự tin thể hiện hiểu biết của học sinh ngày càng được khẳng định.

2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

2.1. Tồn tại, hạn chế

Trong quá trình triển khai, giáo dục STEM trên địa bàn tỉnh đã đạt được một số kết quả bước đầu. Tuy nhiên, việc thực hiện còn tồn tại những hạn chế sau:

- Nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên về vai trò của giáo dục STEM chưa đầy đủ; việc triển khai ở một số đơn vị còn mang tính hình thức, chưa gắn với mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh.

- Hoạt động giáo dục STEM chưa toàn diện, còn thiên về xây dựng đề tài, dự án tham gia các cuộc thi; việc triển khai bài học STEM trong dạy học chính khóa, tổ chức hoạt động trải nghiệm, gắn kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu còn hạn chế; một số cơ sở giáo dục chưa thực hiện đúng bản chất giáo dục STEM.

- Chất lượng một số đề tài, dự án còn hạn chế; nghiên cứu tổng quan còn sơ sài; câu hỏi, vấn đề nghiên cứu chưa rõ ràng; điểm mới chưa được xác định cụ thể; nhiều sản phẩm chỉ dừng lại ở mức cải tiến; phương pháp luận còn thiếu, giải pháp đưa ra chưa khả thi hoặc thiếu minh chứng khoa học; chưa thể hiện được sự đột phá hay sáng tạo về KHKT.

- Năng lực tổ chức dạy học STEM của đội ngũ giáo viên còn hạn chế; phần lớn giáo viên được đào tạo đơn môn, thiếu kỹ năng dạy học liên môn, chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp tổ chức hoạt động STEM và nghiên cứu khoa học; áp lực công việc lớn ảnh hưởng đến việc đổi mới.

- Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, phòng thí nghiệm ở nhiều cơ sở giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu, chưa được trang bị thiết bị phòng học STEM/STEAM chuyên dụng (trừ 04 nhà trường được Petrovietnam tặng); việc huy động nguồn lực và phối hợp giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức xã hội còn rời rạc, thiếu cơ chế phối hợp ổn định, bền vững.

- Trong thời gian qua các cơ sở giáo dục mới chủ yếu tập trung vào tổ chức các hoạt động liên quan đến giáo dục STEM, chưa quan tâm triển khai giáo dục STEAM.

- Số học sinh đăng ký các môn thi lựa chọn dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) liên quan đến lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, ngành nghề liên quan đến STEM còn hạn chế (chiếm khoảng 30%).

2.2. Nguyên nhân tồn tại, hạn chế

- Công tác quán triệt, nâng cao nhận thức cho CBQL, giáo viên và xã hội chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong chỉ đạo và triển khai; việc tuyên truyền đến cha mẹ học sinh về giáo dục STEM chưa sâu rộng nên họ chưa hiểu được tầm quan trọng, ý nghĩa của hoạt động này.

- Hoạt động giáo dục STEM tại một số đơn vị chỉ dừng lại ở mức phát động phong trào, thiếu kế hoạch triển khai bài bản và chưa thu hút được đông đảo giáo viên, học sinh tham gia.

- Đội ngũ giáo viên chưa được bồi dưỡng một cách hệ thống và chuyên sâu về dạy học liên môn, tổ chức hoạt động STEM và nghiên cứu khoa học cho nên năng lực triển khai còn hạn chế. Năng lực tổ chức và triển khai giáo dục STEM của giáo viên còn hạn chế, chưa tạo nhiều cơ hội cho học sinh phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo.

- Nguồn lực đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị dạy học STEM còn hạn chế; các trường chưa được đầu tư các phòng học thực hành, trải nghiệm STEM/STEAM chuyên dụng. Cơ chế phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức xã hội chưa rõ ràng, thiếu tính ràng buộc.

- Việc thiếu chương trình, tài liệu chuẩn và tiêu chí đánh giá thống nhất ở cấp quốc gia và địa phương đã gây khó khăn cho các cơ sở giáo dục trong triển khai, làm giảm tính hệ thống và bền vững. Chương trình dạy học STEM chưa có tính liên thông giữa các cấp học, còn rời rạc, triển khai theo nhóm, độ tuổi; thiếu sự kế thừa và phát triển mạch kiến thức, khiến học sinh khó phát triển liên tục và toàn diện. Khả năng khai thác tài liệu tham khảo, nhất là nguồn quốc tế bằng tiếng Anh còn yếu, dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng các bài học STEM, nghiên cứu đề tài, dự án.

- Chưa có cơ chế, chính sách cụ thể của địa phương để định hướng, hỗ trợ và khuyến khích triển khai giáo dục STEM. Văn bản hướng dẫn còn thiếu đồng bộ, cơ chế tài chính và xã hội hóa chưa rõ ràng, chưa tạo được hành lang pháp lý và nguồn lực ổn định cho các cơ sở giáo dục.

Phần III

NỘI DUNG ĐỀ ÁN

I. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG ĐỀ ÁN

1. Giáo dục STEM/STEAM là nội dung trong chương trình GDPT gắn với yêu cầu chuyển đổi số

Giáo dục STEM/STEAM là phương thức tổ chức dạy học liên môn có vai trò quan trọng trong triển khai Chương trình GDPT 2018, góp phần phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, đặc biệt là năng lực tư duy số, tư duy thiết kế kỹ thuật và giải quyết vấn đề trong bối cảnh thực tiễn.

Việc triển khai giáo dục STEM/STEAM trong nhà trường cần được thực hiện gắn với yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục, bảo đảm tích hợp linh hoạt vào các hoạt động dạy học chính khóa, hoạt động giáo dục, hoạt động ngoại khóa và tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; qua đó tạo điều kiện để học sinh được trải nghiệm, thực hành và vận dụng kiến thức một cách thường xuyên, liên tục.

2. Triển khai đồng bộ, liên thông từ mầm non đến THPT

Giáo dục STEM/STEAM được triển khai theo hướng đồng bộ, bảo đảm tính liên thông, kế thừa và phát triển giữa các cấp học từ mầm non đến trung học phổ thông.

Nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục STEM/STEAM cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và mục tiêu giáo dục của từng cấp học, đồng thời bảo đảm tính kết nối, liên tục trong quá trình hình thành và phát triển năng lực của học sinh.

Nhờ sự liên thông này, học sinh không chỉ học tập hiệu quả ở từng cấp học mà còn được chuẩn bị toàn diện cho nghề nghiệp STEM trong tương lai, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và xu thế phát triển khoa học - công nghệ hiện đại.

3. Huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác với doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức khoa học - công nghệ

Để khắc phục hạn chế về cơ sở vật chất và đội ngũ, ngoài ngân sách tỉnh, Đề án xác định huy động nguồn lực xã hội hóa là giải pháp then chốt. Các cơ sở giáo dục cần:

- Kết nối với doanh nghiệp công nghệ, khu công nghiệp, trung tâm nghiên cứu để triển khai các hoạt động trải nghiệm, tham quan, thực tập.

- Hợp tác với trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu để tổ chức hội thảo, chuyên đề, các cuộc thi STEM/STEAM.

- Mời chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học tham gia giảng dạy, hướng dẫn dự án, đưa tri thức khoa học - công nghệ hiện đại vào nhà trường.

4. Gắn giáo dục STEM/STEAM với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và nhân lực công nghệ cao của tỉnh

Đề án được xây dựng dựa trên định hướng Bắc Ninh trở thành trung tâm công nghiệp - công nghệ cao, đô thị thông minh và dịch vụ chất lượng cao. Do vậy, phát triển giáo dục STEM/STEAM từ bậc phổ thông sẽ:

- Chủ động đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm chủ AI, IoT, robot, tự động hóa, công nghệ bán dẫn và công nghệ số.

- Nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

- Gắn kết chặt chẽ mục tiêu đổi mới giáo dục với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động giai đoạn 2026-2030.

5. Bảo đảm tính khả thi, bền vững và thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ

- Đề án được xây dựng khoa học, có lộ trình rõ ràng, cơ chế giám sát và đánh giá định kỳ.

- Việc triển khai cần linh hoạt, thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học và công nghệ.

- Đề án tạo cơ sở pháp lý, hành lang chính sách, nguồn lực đầu tư đồng bộ, đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành để triển khai thống nhất, hiệu quả và bền vững.

II. MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI CỦA ĐỀ ÁN

1. Mục tiêu của Đề án

1.1. Mục tiêu chung

Giáo dục STEM/STEAM trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ là một định hướng đổi mới phương pháp dạy học mà còn là chiến lược phát triển nguồn nhân lực gắn liền với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức. Đề án hướng tới các mục tiêu chủ yếu sau:

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phát triển cho học sinh các năng lực cốt lõi của công dân thế kỷ XXI như: tư duy logic, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, giao tiếp và thuyết trình.

- Hình thành thế hệ công dân số có năng lực làm chủ công nghệ, thành thạo kỹ năng số, tư duy lập trình, có khả năng thích ứng nhanh với bối cảnh CMCN 4.0, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, robot, IoT, dữ liệu lớn, tự động hóa và công nghệ bán dẫn.

- Xây dựng hệ sinh thái giáo dục STEM/STEAM đồng bộ, hiện đại và bền vững, kết nối giữa nhà trường - doanh nghiệp - đại học - trung tâm nghiên cứu, bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng cho mọi học sinh, kể cả ở vùng khó khăn.

- Góp phần trực tiếp vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và nhân lực công nghệ cao của tỉnh Bắc Ninh, chuẩn bị nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các khu công nghiệp, khu công nghệ cao và trung tâm dịch vụ chất lượng cao.

- Từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giáo dục STEM/STEAM tại các cơ sở giáo dục; phấn đấu mỗi cơ sở giáo dục có ít nhất 01 phòng học STEM/STEAM được trang bị các thiết bị cơ bản, phù hợp với cấp học, bảo đảm phục vụ hiệu quả hoạt động dạy học và trải nghiệm của học sinh.

1.2. Mục tiêu cụ thể

1.2.1. Mục tiêu đến năm 2030

1.2.1.1. Đối với giáo dục mầm non

- 100% trường mầm non trong tỉnh có phòng học STEM/STEAM được trang bị đầy đủ các thiết bị cơ bản cần thiết; 100% cơ sở GDMN độc lập tư thục được hỗ trợ thiết bị, đồ dùng tổ chức hoạt động STEM; 70% cơ sở GDMN trong tỉnh triển khai hoạt động giáo dục STEM/STEAM dưới các hình thức đa dạng, phong phú.

- 70% CBQL và giáo viên mầm non được bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về phương pháp và kỹ năng tổ chức hoạt động STEM/STEAM.

- Xây dựng và phát triển mô hình điểm cơ sở GDMN về phòng học/không gian trải nghiệm STEM/STEAM để lan tỏa và nhân rộng.

- Từng bước chuẩn hóa, bổ sung trang thiết bị và học liệu phục vụ hoạt động STEM/STEAM tại các cơ sở GDMN.

1.2.1.2. Đối với giáo dục tiểu học

- 100% trường tiểu học trong tỉnh có phòng học STEM/STEAM được trang bị các thiết bị cơ bản, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học và hoạt động trải nghiệm.

- 100% cán bộ quản lý, giáo viên tiểu học được tập huấn, bồi dưỡng về thiết kế, tổ chức và triển khai giáo dục STEM/STEAM; chủ động tích hợp, lồng ghép nội dung STEM/STEAM trong các môn học và hoạt động giáo dục.

- 100% trường tiểu học triển khai giáo dục STEM/STEAM thông qua các hình thức phù hợp như bài học STEM, hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ STEM/STEAM, ngày hội STEM và các hoạt động giáo dục khác.

- Xây dựng và đưa vào sử dụng kho học liệu số dùng chung cấp tỉnh về giáo dục STEM/STEAM, bảo đảm tính mở, khả năng chia sẻ và khả năng khai thác hiệu quả.

- Xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán về giáo dục STEM/STEAM; hình thành mạng lưới hỗ trợ chuyên môn, chia sẻ học liệu và kinh nghiệm triển khai giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục tiểu học.

- Xây dựng một số mô hình điểm về giáo dục STEM/STEAM cấp tiểu học để hỗ trợ chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

- Hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường huy động các nguồn lực để triển khai giáo dục STEM/STEAM đồng bộ, hiệu quả; khuyến khích học sinh tham gia các cuộc thi, hội thi, sân chơi sáng tạo STEM/STEAM phù hợp với cấp học.

1.2.1.3. Đối với giáo dục trung học

- 100% trường trung học, trung tâm có phòng học STEM/STEAM được trang bị đầy đủ các thiết bị cơ bản cần thiết, hiện đại cho việc tổ chức các hoạt động.

- 80% đội ngũ giáo viên được đào tạo, bồi dưỡng quản lý, sử dụng và vận hành phòng học STEM/STEAM.

- 70% đội ngũ giáo viên được tập huấn, bồi dưỡng về phương pháp và kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM.

- 100% các trường triển khai giáo dục STEM/STEAM dưới các hình thức đa dạng, bao gồm bài học STEM, trải nghiệm STEM và đề tài/dự án nghiên cứu khoa học. Ít nhất 80% học sinh tham gia tối thiểu 02 hoạt động hoặc chủ đề STEM mỗi năm học.

- 70% trường tổ chức Ngày hội STEM/STEAM cấp trường ít nhất một lần/năm học.

- 80% trường THPT triển khai ít nhất 01 dự án STEM/năm học gắn với AI/IoT/robot/năng lượng tái tạo,…

- Ít nhất 20% dự án STEM của học sinh tham gia dự thi KHKT cấp tỉnh/năm học phải gắn với giải pháp công nghệ số hoặc công nghệ cao.

- Xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên cốt cán về giáo dục STEM/STEAM; hình thành mạng lưới hỗ trợ chuyên môn, chia sẻ học liệu và kinh nghiệm triển khai giáo dục STEM/STEAM trong các cơ sở giáo dục trung học.

- Xây dựng kho học liệu số dùng chung cho toàn tỉnh về giáo dục STEM/STEAM.

- Hoàn thiện cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực để triển khai giáo dục STEM/STEAM đồng bộ, hiệu quả; phấn đấu có học sinh tham gia dự thi và đạt giải tại các cuộc thi, kỳ thi, hội thi sáng tạo STEM trong nước, khu vực và quốc tế.

- Học sinh đăng ký thi tốt nghiệp THPT các môn học lựa chọn liên quan đến lĩnh vực khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ chiếm khoảng 50%.

1.2.2. Mục tiêu đến năm 2035

1.2.2.1. Đối với giáo dục mầm non

- 100% cơ sở GDMN trên địa bàn tỉnh tổ chức thường xuyên hoạt động giáo dục STEM/STEAM, bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp điều kiện từng vùng miền.

- 100% CBQL, giáo viên mầm non được bồi dưỡng, nâng cao năng lực về tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM, trong đó có đội ngũ cốt cán có khả năng hỗ trợ, tập huấn tại chỗ cho cơ sở GDMN.

- Hoàn thiện và chuẩn hóa bộ học liệu, thiết bị STEM cho trẻ mầm non, phù hợp điều kiện thực tế của tỉnh.

- Hình thành mạng lưới điểm về giáo dục STEM/STEAM trong GDMN, có khả năng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ chuyên môn.

- Đưa giáo dục STEM/STEAM trở thành một nội dung trọng tâm trong đổi mới GDMN của tỉnh, góp phần phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề cho trẻ mầm non.

1.2.2.2. Đối với giáo dục tiểu học

- 100% trường tiểu học có phòng học STEM/STEAM được khai thác, sử dụng theo kế hoạch giáo dục của nhà trường; từng bước nâng cấp, bổ sung thiết bị đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, chuyển đổi số và phát triển giáo dục STEM/STEAM.

- 100% cán bộ quản lý, giáo viên tiểu học được bồi dưỡng, nâng cao năng lực thiết kế, tổ chức các bài học, chủ đề và hoạt động giáo dục STEM/STEAM; chủ động vận dụng công nghệ số, học liệu số và các phương pháp dạy học tích cực trong tổ chức dạy học.

- 100% trường tiểu học tổ chức giáo dục STEM/STEAM trong các môn học, hoạt động trải nghiệm và hoạt động giáo dục theo kế hoạch giáo dục của nhà trường; từng bước nâng cao chất lượng và hiệu quả triển khai giáo dục STEM/STEAM.

- Hoàn thiện và khai thác hiệu quả kho học liệu số dùng chung cấp tỉnh; tăng cường kết nối, chia sẻ học liệu STEM/STEAM giữa các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và tổ chức khoa học, công nghệ.

- Hoàn thiện và phát huy hiệu quả mạng lưới giáo viên cốt cán về giáo dục STEM/STEAM; nâng cao năng lực hỗ trợ chuyên môn, tập huấn, tư vấn và lan tỏa các mô hình giáo dục STEM/STEAM hiệu quả.

- Xây dựng một số trường tiểu học điểm triển khai giáo dục STEM/STEAM theo hướng tăng cường tiếng Anh, ứng dụng công nghệ số và hội nhập quốc tế; làm cơ sở nghiên cứu, đánh giá và nhân rộng mô hình trên địa bàn tỉnh.

- Bảo đảm cơ chế, chính sách và huy động hiệu quả các nguồn lực để triển khai giáo dục STEM/STEAM bền vững; nâng cao chất lượng tham gia các cuộc thi, hội thi, sân chơi sáng tạo STEM/STEAM phù hợp với cấp học.

1.2.2.3. Đối với giáo dục trung học

- 100% đội ngũ giáo viên liên quan đến giáo dục STEM/STEAM được đào tạo, bồi dưỡng quản lý, sử dụng, vận hành phòng học STEM/STEAM.

- 100% cơ sở giáo dục trung học triển khai hiệu quả hoạt động STEM/STEAM, kết nối với doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu.

- Học sinh đăng ký thi tốt nghiệp THPT các môn học lựa chọn liên quan đến lĩnh vực khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ chiếm khoảng 55%.

- 80% giáo viên có khả năng thiết kế bài học, chủ động thiết kế các chủ đề STEM/STEAM tích hợp liên môn gắn với thực tiễn, thành thạo dạy học theo phương pháp STEM/STEAM.

- 100% trường THPT triển khai ít nhất 01 dự án STEM/năm học gắn với AI/IoT/robot/năng lượng tái tạo,…

- Ít nhất 30% dự án STEM của học sinh tham gia dự thi KHKT cấp tỉnh/năm học phải gắn với giải pháp công nghệ số hoặc công nghệ cao.

- Học sinh tích cực tham gia dự thi và đạt giải tại các cuộc thi, kỳ thi, hội thi sáng tạo STEM trong nước, khu vực và quốc tế.

- Phấn đấu có học sinh tham gia hoạt động giáo dục STEM/STEAM ứng dụng khoa học công nghệ có sản phẩm thương mại hoá hoặc được doanh nghiệp áp dụng.

- Phấn đấu triển khai giáo dục STEM/STEAM song ngữ Anh - Việt tại một số trường trung học; 20% trường triển khai giáo dục STREAM (có thêm R: Reading - Đọc).

2. Phạm vi Đề án

Đề án được triển khai cho các cơ sở giáo dục trong tỉnh Bắc Ninh từ năm 2026 đến năm 2030, định hướng đến năm 2035, gồm:

+ Số trường THPT: 90 (công lập: 60; tư thục: 30);

+ Số trường THCS: 292 (công lập);

+ Số trường TH&THCS: 73 (công lập: 71; tư thục: 02);

+ Số trường tiểu học: 318 (công lập: 317; tư thục: 01 MN&TH);

+ Số trung tâm GDTX, GDNN công lập: 17;

+ Số trường trung cấp công lập: 01;

+ Số trường mầm non: 425 (công lập: 382; tư thục: 43);

+ Số cơ sở GDMN độc lập tư thục: 524.

Tổng cộng: 1.740 (cơ sở giáo dục, trong đó: 1.216 trường, trung tâm, trung cấp và 524 cơ sở GDMN ĐLTT).

III. NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP

1. Nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục STEM/STEAM ở giáo dục mầm non và phổ thông cho xã hội, đội ngũ quản lý giáo dục, nhà giáo, phụ huynh và học sinh

Tổ chức tuyên truyền trong cán bộ, giáo viên, học sinh và toàn xã hội, nhất là các bậc phụ huynh về vai trò và tầm quan trọng của giáo dục STEM/STEAM trong thời kỳ CMCN 4.0, trong quá trình hội nhập, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thực hiện các mục tiêu của Trung ương, của tỉnh và của Ngành Giáo dục; sự cần thiết và những lợi ích thiết thực trong việc học tập theo định hướng giáo dục STEM/STEAM, các ngành nghề liên quan tới lĩnh vực này. Từ đó, tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội, các tầng lớp Nhân dân về chủ trương đẩy mạnh giáo dục theo định hướng STEM/STEAM ở bậc mầm non và phổ thông.

2. Tăng cường nâng cấp cơ sở vật chất, trang bị đồ dùng thiết bị

Tập trung đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị và học liệu phục vụ triển khai giáo dục STEM/STEAM theo lộ trình của Đề án, bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Tổ chức triển khai thí điểm, đánh giá tại các cơ sở giáo dục được lựa chọn; trên cơ sở đó hoàn thiện mô hình và nhân rộng, phấn đấu mỗi cơ sở giáo dục có ít nhất 01 phòng học STEM/STEAM được trang bị các thiết bị cơ bản, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học theo chủ đề, dự án và hoạt động trải nghiệm.

Trang bị hệ thống học liệu số, phần mềm hỗ trợ dạy học STEM/STEAM, thiết bị công nghệ thông tin và các bộ dụng cụ học tập phù hợp với từng cấp học; bảo đảm an toàn, dễ sử dụng, hỗ trợ hiệu quả việc tổ chức dạy học tích hợp liên môn và đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Tăng cường công tác quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị và học liệu; thực hiện kiểm tra, đánh giá định kỳ, kịp thời bổ sung, nâng cấp nhằm bảo đảm điều kiện triển khai giáo dục STEM/STEAM một cách bền vững.

3. Đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng giáo viên

Xây dựng lộ trình bồi dưỡng đội ngũ theo từng giai đoạn, bảo đảm đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực của giáo viên theo các cấp độ từ cơ bản đến nâng cao, chuyên sâu, phù hợp với yêu cầu triển khai giáo dục STEM/STEAM.

Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng đa dạng như tập huấn trực tiếp, trực tuyến, hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường; đồng thời tổ chức tham quan, học tập kinh nghiệm các mô hình triển khai hiệu quả trong và ngoài tỉnh. Phát triển đội ngũ báo cáo viên, giảng viên, giáo viên cốt cán có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục STEM/STEAM.

Chú trọng bồi dưỡng năng lực thực hành cho giáo viên, đặc biệt là kỹ năng thiết kế bài học, chủ đề, dự án STEM/STEAM và tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giúp giáo viên có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn giảng dạy.

Thiết lập cơ chế bồi dưỡng thường xuyên, liên tục thông qua sinh hoạt chuyên môn, tự học và chia sẻ kinh nghiệm trong đội ngũ; tăng cường giao lưu, kết nối giữa các cơ sở giáo dục trong và ngoài tỉnh. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ phù hợp về thời gian, kinh phí để khuyến khích giáo viên tham gia các hoạt động bồi dưỡng.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong công tác đào tạo, bồi dưỡng; xây dựng các khóa học trực tuyến, diễn đàn chuyên môn và kho học liệu số về giáo dục STEM/STEAM, tạo điều kiện cho giáo viên tự học, tự cập nhật kiến thức.

Tổ chức đánh giá hiệu quả các chương trình bồi dưỡng thông qua phản hồi của giáo viên và kết quả triển khai thực tế tại các cơ sở giáo dục; kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng.

Tăng cường bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới, tập huấn nâng cao cho giáo viên về giáo dục STEM/STEAM và các lĩnh vực công nghệ như lập trình, robot, tự động hóa, an toàn, an ninh mạng, công nghệ sinh học; hỗ trợ giáo viên xây dựng và triển khai các dự án thực hành phù hợp với học sinh.

4. Tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM cho học sinh

Tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM tại các cơ sở giáo dục thông qua bài học tích hợp liên môn, dự án, trải nghiệm thực hành và câu lạc bộ STEM/STEAM, bảo đảm học sinh tham gia đầy đủ và phát triển năng lực tư duy phản biện, sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Xây dựng và triển khai mô-đun chủ đề hoặc dự án thực tiễn, phù hợp với từng lớp, nhóm học sinh và lứa tuổi, nhằm để học sinh vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Tổ chức các ngày hội STEM/STEAM cấp trường, cấp địa phương với các hoạt động phong phú như trình bày dự án, thí nghiệm khoa học, hoạt động trải nghiệm, workshop, tọa đàm với chuyên gia, nhằm lan tỏa tinh thần học tập sáng tạo, thu hút sự tham gia của học sinh, giáo viên, phụ huynh và cộng đồng.

Tổ chức các cuộc thi như: Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng; nghiên cứu KHKT, sáng tạo STEM/STEAM, Robocon,… ở các cấp học, khuyến khích học sinh nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kỹ thuật, ứng dụng khoa học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Hỗ trợ các cơ sở giáo dục thành lập và duy trì các câu lạc bộ STEM/STEAM trong nhà trường.

Phối hợp với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu để tổ chức các buổi tham quan, trải nghiệm thực tế cho học sinh và giáo viên tại các cơ sở sản xuất, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu. Kết nối giáo viên và học sinh với các dự án nghiên cứu khoa học của trường đại học, viện nghiên cứu, tạo điều kiện để họ tham gia và học hỏi. Cung cấp thông tin về các ngành nghề STEM tiềm năng, cơ hội việc làm và yêu cầu kỹ năng, giúp học sinh có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Định kỳ đánh giá kết quả học tập và sản phẩm STEM/STEAM của học sinh, làm cơ sở điều chỉnh nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động để nâng cao hiệu quả giáo dục STEM/STEAM.

5. Tăng cường hợp tác, huy động nguồn lực xã hội hóa

Huy động nguồn lực xã hội hóa để bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị và học liệu STEM/STEAM tại các cơ sở giáo dục. Xây dựng cơ chế hợp tác với doanh nghiệp, tổ chức xã hội, các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu,… để tiếp cận công nghệ mới, hỗ trợ giáo viên và học sinh trong triển khai các hoạt động giáo dục STEM/STEAM, đồng thời giới thiệu và nhân rộng các mô hình, sản phẩm STEM/STEAM đạt hiệu quả.

Tổ chức sự kiện, hội thảo, hội nghị, ngày hội STEM/STEAM để tăng cường sự tham gia, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa hoạt động giáo dục STEM/STEAM trong cộng đồng.

Thường xuyên đánh giá, tổng kết và công khai kết quả huy động nguồn lực, làm cơ sở điều chỉnh cơ chế hợp tác và các hoạt động xã hội hóa, bảo đảm bền vững và hiệu quả.

6. Cơ chế, chính sách và quản lý thực hiện Đề án

Xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về việc triển khai Đề án.

Đưa việc triển khai giáo dục STEM/STEAM vào các tiêu chí thi đua, đánh giá chất lượng hàng năm của các trường học và giáo viên.

Thiết lập cơ chế quản lý, điều hành rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp quản lý và từng đơn vị; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Đề án, bảo đảm triển khai đúng mục tiêu, tiến độ và hiệu quả.

Xây dựng và thực hiện các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phù hợp nhằm tạo động lực cho các cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý, giáo viên tích cực tham gia triển khai giáo dục STEM/STEAM; kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu, có sáng kiến, giải pháp hiệu quả và mô hình triển khai sáng tạo.

7. Tăng cường về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, thực tế ảo, thực tế tăng cường, in 3D trong dạy học STEM/STEAM

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số hiện đại như robot và AI, Internet vạn vật (IoT), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và công nghệ in 3D nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy STEM/STEAM theo hướng trải nghiệm, thực hành và sáng tạo.

Xây dựng hệ sinh thái học tập số với các nền tảng học tập trực tuyến, thư viện học liệu số, phần mềm mô phỏng thí nghiệm và môi trường học tập ảo. Tăng cường tập huấn cho giáo viên về năng lực số và kỹ năng khai thác các công nghệ tiên tiến trong tổ chức dạy học tích hợp liên môn.

Khuyến khích các cơ sở giáo dục triển khai mô hình lớp học thông minh, thí điểm các dự án học tập ứng dụng AI, IoT, VR/AR vào giải quyết vấn đề thực tiễn. Đảm bảo hạ tầng công nghệ và chính sách hỗ trợ phù hợp để triển khai hiệu quả các giải pháp chuyển đổi số trong giáo dục STEM/STEAM.

IV. LỘ TRÌNH VÀ QUY MÔ TRIỂN KHAI ĐỀ ÁN

1. Giai đoạn 1 (2026-2027): Triển khai thí điểm

Triển khai thí điểm mô hình giáo dục STEM/STEAM tại 112 cơ sở giáo dục, gồm: 26 trường THPT, 24 trường THCS, 24 trường tiểu học, 24 trường mầm non, 12 trường TH&THCS và 02 trung tâm GDNN-GDTX. Các nội dung triển khai chủ yếu:

- Trang bị cơ sở vật chất: Đầu tư phòng học STEM/STEAM với các thiết bị cơ bản, nâng cao phù hợp từng cấp học, bảo đảm khả năng khai thác hiệu quả.

- Bồi dưỡng đội ngũ:

+ Tổ chức bồi dưỡng giáo viên về quản lý, sử dụng và vận hành phòng học STEM/STEAM.

+ Bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên về phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM.

- Thiết lập hệ thống quản lý: Xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá, báo cáo và quản lý việc triển khai.

- Đánh giá, rút kinh nghiệm: Tổ chức rà soát, đánh giá kết quả thí điểm; rút kinh nghiệm và đề xuất phương án triển khai trên diện rộng toàn tỉnh.

2. Giai đoạn 2 (2028-2029): Triển khai giáo dục STEM/STEAM diện rộng trong toàn tỉnh

Triển khai giáo dục STEM/STEAM cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh theo lộ trình cụ thể:

+ Năm 2028: Triển khai khoảng 561 trường, gồm: 34 trường THPT công lập, 268 trường THCS công lập, 59 trường TH&THCS công lập, 100 trường tiểu học công lập và 100 trường mầm non công lập.

+ Năm 2029: Triển khai mô hình giáo dục STEM/STEAM cho 1.067 cơ sở giáo dục, gồm: 193 trường tiểu học công lập, 258 trường mầm non công lập; 15 trung tâm, 01 trường trung cấp, 30 trường có cấp THPT tư thục, 02 trường TH&THCS tư thục, 01 trường TH&MN tư thục, 43 trường mầm non tư thục và mua sắm thiết bị giáo dục STEM cho khoảng 524 cơ sở GDMN ĐLTT.

Các nhiệm vụ trọng tâm:

- Tiếp tục bồi dưỡng giáo viên về quản lý, vận hành phòng học STEM/STEAM; nâng cao năng lực thiết kế và tổ chức dạy học STEM/STEAM.

- Tổ chức đánh giá kết quả học tập và sản phẩm STEM/STEAM của học sinh; điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học phù hợp.

- Đẩy mạnh phối hợp giữa các cấp học (mầm non, tiểu học, THCS, THPT) trong triển khai các hoạt động và dự án STEM/STEAM.

- Tổ chức các cuộc thi, ngày hội STEM/STEAM cấp xã, phường và cấp tỉnh hằng năm nhằm tạo môi trường trải nghiệm, lan tỏa phong trào.

3. Giai đoạn 3 (2030): Triển khai trang bị bộ thiết bị dạy học STEM gắn bảng cho cấp trung học

- Trang bị bộ thiết bị dạy học STEM gắn bảng đối với cấp trung học cho 473 trường, gồm: 90 trường có cấp THPT, 292 trường THCS, 73 trường TH&THCS, 17 trung tâm và 01 trường trung cấp.

- Tổ chức tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Đề án giai đoạn 2026-2030.

4. Giai đoạn 4 (2031-2035): Nâng cao chất lượng và phát triển bền vững

- Rà soát nhu cầu, điều kiện của các cơ sở giáo dục để đầu tư bổ sung, từng bước triển khai phòng học STEM/STEAM thứ 2 tại các đơn vị đủ điều kiện.

- Hoàn thiện và nâng cao chất lượng giáo dục STEM/STEAM tại tất cả các cơ sở giáo dục; bảo đảm hiệu quả thực chất.

- Tổ chức đánh giá tổng thể; lựa chọn, nhân rộng các mô hình triển khai hiệu quả.

- Hoàn thiện cơ chế liên thông giữa các cấp học từ mầm non đến THPT, bảo đảm tính kế thừa và phát triển liên tục.

- Tăng cường liên kết với các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu, doanh nghiệp để tổ chức hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và hướng nghiệp cho học sinh.

- Xây dựng và phát triển các mô hình giáo dục STEM/STEAM tiên tiến, có chất lượng và uy tín, làm nền tảng cho sự phát triển bền vững của giáo dục tỉnh.

V. MÔ HÌNH PHÒNG HỌC STEM/STEAM

Trong bối cảnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh và dịch vụ chất lượng cao, việc xây dựng mô hình STEM/STEAM Lab và bộ thiết bị giảng dạy thực hành trên lớp là định hướng công nghệ số trong nhà trường phổ thông trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn là bước đi chiến lược để hình thành nguồn nhân lực số, đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp FDI, tập đoàn công nghệ cao, khu công nghệ và dịch vụ toàn cầu đang đầu tư mạnh mẽ tại tỉnh.

Mô hình này tạo ra một hệ sinh thái học tập liên ngành, tích hợp công nghệ số và các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật, toán học, đồng thời kết nối trực tiếp với AI, robot, IoT, in 3D, VR/AR - những công nghệ cốt lõi của CMCN 4.0. Từ đó học sinh có môi trường học tập và môi trường trải nghiệm thực tế ngay tại doanh nghiệp. Để tạo nên sự đột phá, cần xây dựng mô hình giáo dục STEM/STEAM Lab theo định hướng công nghệ số.

1. Phòng học STEM/STEAM

Phòng học STEM/STEAM là một không gian học tập, nghiên cứu và thực hành dành cho hoạt động giáo dục STEM/STEAM. Đây là nơi học sinh có thể trực tiếp trải nghiệm, khám phá, thiết kế, chế tạo và giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua các dự án tích hợp kiến thức liên môn.

2. Vai trò của phòng học STEM/STEAM

- Là trung tâm đổi mới sáng tạo trong nhà trường, thúc đẩy học sinh hình thành tư duy khoa học và năng lực số - nền tảng của nhân lực công nghệ cao.

- Tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh nghiên cứu, sáng chế, khởi nghiệp, gắn lý thuyết với thực hành.

- Góp phần đồng bộ hóa giáo dục phổ thông với chiến lược phát triển nhân lực công nghệ cao của tỉnh, nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút FDI và phát triển doanh nghiệp công nghệ số.

- Áp dụng các công nghệ mới trong giáo dục để nâng cao hiệu quả học tập, kích thích trí tưởng tượng và sự sáng tạo của học sinh.

3. Cấu trúc mô hình phòng học STEM/STEAM

Mô hình phòng học STEM/STEAM được thiết kế và triển khai theo hướng đồng bộ, phù hợp với từng cấp học (mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông), bảo đảm tính liên thông, kế thừa và phát triển.

Việc xây dựng và tổ chức hoạt động trong phòng học STEM/STEAM phải gắn với định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của tỉnh Bắc Ninh; đồng thời linh hoạt điều chỉnh theo điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục, nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về chuẩn tối thiểu và tính thống nhất chung của mô hình.

Phòng học STEM/STEAM được bố trí trên cơ sở tận dụng cơ sở vật chất hiện có hoặc đầu tư xây dựng mới, với các yêu cầu khuyến nghị như sau:

- Diện tích phòng:

+ Đối với các trường tận dụng phòng hiện có: Cấp học mầm non, cấp tiểu học diện tích phòng tối thiểu là 45 m², cấp trung học diện tích phòng tối thiểu là 60 m².

+ Đối với các trường xây mới: Bảo đảm từ 1,5 m² - 1,8 m²/trẻ đối với trẻ mầm non; 1,85 m²/học sinh đối với tiểu học và THCS, diện tích phòng học không nhỏ hơn 60 m². Đối với THPT đảm bảo 2 m²/học sinh, diện tích phòng học không nhỏ hơn 70 m².

- Yêu cầu kỹ thuật: Đáp ứng tiêu chuẩn phòng học theo quy định hiện hành về ánh sáng, thông gió, cấp điện, an toàn phòng cháy, chữa cháy, lối thoát hiểm và các điều kiện an toàn khác.

- Trang thiết bị bao gồm:

Lưu ý: Căn cứ điều kiện thực tế của từng bậc học, cấp học và từng cơ sở giáo dục, việc lựa chọn, trang bị thiết bị bảo đảm phù hợp, hiệu quả, tránh dàn trải; ưu tiên các thiết bị thiết yếu, có khả năng khai thác, sử dụng thường xuyên trong dạy học và hoạt động trải nghiệm.

VI. KINH PHÍ THỰC HIỆN ĐỀ ÁN

1. Nguồn kinh phí

Từ nguồn ngân sách tỉnh, cụ thể:

- Kinh phí mua sắm trang thiết bị phòng học STEM/STEAM, bộ thiết bị dạy học STEM gắn bảng từ nguồn chi đầu tư phát triển.

- Kinh phí đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng giáo viên từ nguồn chi thường xuyên.

2. Kinh phí thực hiện

Ưu tiên bố trí kinh phí mua sắm trang thiết bị; đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng giáo viên phục vụ tổ chức dạy học STEM/STEAM.

2.1. Kinh phí mua sắm trang thiết bị

2.1.1. Giai đoạn 1: Trang bị phòng học STEM/STEAM (thí điểm)

Dự kiến mỗi cơ sở giáo dục được lựa chọn thí điểm được đầu tư 01 phòng học STEM/STEAM với các thiết bị cơ bản, phù hợp với cấp học. Mức kinh phí dự kiến như sau:

+ Đối với trường THPT: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường THCS&THPT: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường THCS: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường TH&THCS: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trung tâm GDNN-GDTX: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường tiểu học: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường mầm non: khoảng 500 triệu đồng/phòng.

Tổng kinh phí dự kiến: 100.000 triệu đồng.

(Chi tiết theo phụ lục 1)

2.1.2. Giai đoạn 2: Trang bị phòng học STEM/STEAM và hỗ trợ thiết bị cho cơ sở GDMN độc lập tư thục

Trong giai đoạn triển khai diện rộng, Đề án thực hiện đầu tư trang bị phòng học STEM/STEAM cho các cơ sở giáo dục và hỗ trợ thiết bị, đồ dùng phục vụ hoạt động giáo dục STEM cho các cơ sở giáo dục mầm non độc lập tư thục. Mức kinh phí dự kiến như sau:

+ Đối với trường THPT: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường THCS&THPT: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường THCS: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường TH&THCS: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trung tâm GDNN-GDTX: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường trung cấp: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường tiểu học: khoảng 1.000 triệu đồng/phòng.

+ Đối với trường mầm non: khoảng 500 triệu đồng/phòng.

+ Đối với cơ sở GDMN ĐLTT: khoảng 50 triệu đồng/cơ sở.

Tổng kinh phí dự kiến: 929.700 triệu đồng.

(Chi tiết theo phụ lục 2)

2.1.3. Giai đoạn 3: Kinh phí mua sắm bộ thiết bị dạy học STEM gắn bảng đối với cấp trung học

+ Đối với trường THPT, trung tâm, trung cấp: trang bị mỗi đơn vị 04 bộ, mỗi bộ khoảng 128 triệu đồng.

+ Đối với trường THCS, TH&THCS: trang bị mỗi đơn vị 04 bộ, mỗi bộ khoảng 98 triệu đồng.

Tổng kinh phí dự kiến: 198.376 triệu đồng.

(Chi tiết theo phụ lục 3)

2.2. Kinh phí đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng giáo viên

Tổng kinh phí dự kiến: khoảng 6.462 triệu đồng.

(Chi tiết theo phụ lục 4)

2.3. Tổng kinh phí thực hiện Đề án

2.3.1. Tổng kinh phí

Bằng số: 1.234.538 triệu đồng.

(Bằng chữ: Một nghìn hai trăm ba mươi tư tỷ, năm trăm ba mươi tám triệu đồng)

2.3.2. Sử dụng kinh phí cụ thể và phân kỳ thực hiện theo từng năm

2.3.2.1. Kinh phí mua sắm trang thiết bị phòng học STEM/STEAM, bộ thiết bị dạy học STEM gắn bảng

- Nguồn kinh phí: từ nguồn chi đầu tư phát triển.

- Năm 2026-2027: 100.000 triệu đồng;

- Năm 2028: 511.000 triệu đồng;

- Năm 2029: 418.700 triệu đồng;

- Năm 2030: 198.376 triệu đồng. Tổng cộng: 1.228.076 triệu đồng.

2.3.2.2. Kinh phí đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng giáo viên

- Nguồn kinh phí: từ nguồn chi thường xuyên.

- Năm 2027: 866.875.000 đồng;

- Năm 2028: 1.040.000.000 đồng;

- Năm 2029: 1.920.000.000 đồng;

- Năm 2030: 2.635.300.000 đồng. Tổng cộng: 6.462.175.000 đồng.

Phần IV

TỔ CHỨC THỰC HIỆN

I. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Đề án.

2. Tổ chức thực hiện đầu tư mua sắm trang bị thiết bị phòng học STEM/STEAM cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh. Trong giai đoạn thí điểm thực hiện mua sắm theo danh mục thiết bị phòng học STEM/STEAM tại Phụ lục 5. Trong quán trình lập dự án mua sắm Giám đốc Sở GDĐT có thể điều chỉnh danh mục cho sát với thực tế, phù hợp với sự chỉ đạo của Bộ GDĐT. Sau giai đoạn thí điểm, giao cho Giám đốc Sở GDĐT chủ trì tổ chức đánh giá, điều chỉnh, xây dựng danh mục thiết bị phòng học STEM/STEAM cho giai đoạn 2028-2030, định hướng đến năm 2035 để thực hiện việc đầu tư mua sắm đảm bảo phù hợp, hiệu quả.

3. Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và đánh giá việc triển khai Đề án tại các cơ sở giáo dục; kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc để điều chỉnh, hỗ trợ các đơn vị trong quá trình thực hiện.

4. Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ giáo viên, CBQL, hội thảo tham vấn các bên liên quan về giáo dục STEM/STEAM.

5. Tổ chức các hoạt động truyền thông giáo dục STEM/STEAM, xây dựng, quản lý trang thông tin điện tử của Sở GDĐT.

6. Hằng năm tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm, phân tích hiệu quả, từ đó đề xuất chương trình giáo dục nhà trường theo mô hình giáo dục STEM/STEAM; báo cáo kết quả thực hiện Đề án về UBND tỉnh. Tổ chức đánh giá giai đoạn triển khai thí điểm xong trước tháng 12/2027, trên cơ sở đó đề xuất phương án triển khai cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh giai đoạn 2028-2030. Quý III năm 2030 tổ chức tổng kết, đồng thời đề xuất khen thưởng những địa phương, đơn vị và cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện Đề án.

II. SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

1. Chủ trì, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo và các cơ quan, đơn vị liên quan hỗ trợ kết nối các cơ sở giáo dục với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khoa học và công nghệ; tham gia xây dựng mạng lưới chuyên gia hỗ trợ triển khai giáo dục STEM/STEAM trên địa bàn tỉnh.

2. Phối hợp triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong giáo dục; hỗ trợ xây dựng, nhân rộng các mô hình giáo dục STEM/STEAM gắn với hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và định hướng phát triển khoa học, công nghệ của tỉnh.

III. SỞ TÀI CHÍNH

1. Chủ trì, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, tham mưu UBND tỉnh cơ chế huy động, lồng ghép và bố trí nguồn lực thực hiện Đề án theo quy định.

2. Tham mưu bố trí kinh phí theo khả năng cân đối ngân sách và quy định hiện hành; ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học STEM, phòng học STEM/STEAM, học liệu số và công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, tránh trùng lặp, lãng phí.

IV. SỞ NỘI VỤ

1. Tham mưu cấp có thẩm quyền bổ sung biên chế viên chức cho ngành giáo dục, bảo đảm tuyển đúng, đủ chỉ tiêu được giao.

2. Phối hợp với Sở GDĐT tổ chức bồi dưỡng, quản lý và đánh giá đội ngũ CBQL, giáo viên tham gia Đề án.

V. LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH

Hướng dẫn, tư vấn chuyên môn, tổ chức các cuộc thi, hội thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng, Robocon,… liên quan đến giáo dục STEM/STEAM. Tham gia đánh giá sản phẩm STEM/STEAM, đề xuất công nhận và hỗ trợ phát triển các sản phẩm có tính ứng dụng. Hỗ trợ kết nối nhà trường với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

VI. TỈNH ĐOÀN THANH NIÊN

Chỉ đạo các cơ sở Đoàn, Đội trong trường học phối hợp tổ chức các hoạt động ngoại khóa, cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng gắn với nội dung giáo dục STEM. Phối hợp phát hiện, bồi dưỡng học sinh, đoàn viên, thanh niên có năng khiếu, đam mê nghiên cứu khoa học và sáng tạo kỹ thuật. Huy động nguồn lực xã hội hóa và kết nối doanh nghiệp trẻ hỗ trợ triển khai các mô hình STEM/STEAM sáng tạo trong nhà trường.

VII. ỦY BAN NHÂN DÂN CÁC XÃ, PHƯỜNG

1. Chỉ đạo và tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn quản lý trong việc tổ chức hoạt động giáo dục STEM/STEAM, bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

2. Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động giáo dục STEM/STEAM hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của địa phương.

3. Chủ động phối hợp với Sở GDĐT trong việc triển khai thực hiện Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án theo lộ trình. Tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện về Sở GDĐT theo yêu cầu.

VIII. CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC

1. Xây dựng kế hoạch triển khai giáo dục STEM/STEAM phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị. Chủ động tổ chức các hoạt động giáo dục STEM/STEAM, ngoại khóa, câu lạc bộ STEM/STEAM cho học sinh. Tích cực tham gia các hoạt động do ngành giáo dục và các cơ quan liên quan tổ chức như: tập huấn, bồi dưỡng, ngày hội STEM, cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật; sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng; Robocon, sáng tạo STEM/STEAM,…

2. Quản lý, sử dụng và vận hành hiệu quả phòng học STEM/STEAM và các trang thiết bị, học liệu liên quan.

3. Bố trí kinh phí để bảo trì, mua sắm bổ sung đồ dùng thiết bị phục vụ dạy học STEM/STEAM.

4. Phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ theo Đề án.

5. Huy động sự tham gia của cha mẹ học sinh, cựu học sinh, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trên địa bàn để phát triển các mô hình giáo dục STEM/STEAM.

6. Tổ chức đánh giá hiệu quả triển khai, định kỳ báo cáo kết quả triển khai về UBND xã, phường đối với trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và về Sở GDĐT đối với các đơn vị trực thuộc.

Phần V

KẾT LUẬN

I. VAI TRÒ CHIẾN LƯỢC CỦA GIÁO DỤC STEM/STEAM

Giáo dục STEM/STEAM được xác định là giải pháp then chốt làm tiền đề để tỉnh Bắc Ninh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và các ngành công nghiệp công nghệ cao trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0. Việc tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như Robotics, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ sinh học không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững, đưa Bắc Ninh trở thành một điểm sáng trong khu vực miền Bắc và cả nước, hướng đến trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

II. TÍNH ĐỘT PHÁ VÀ KHẢ THI CỦA ĐỀ ÁN

Đề án này mang tính đột phá khi kết hợp giữa giáo dục phổ thông và các xu hướng công nghệ tiên tiến, đồng thời đảm bảo tính khả thi thông qua lộ trình thực hiện rõ ràng và sự gắn kết chặt chẽ với thực tiễn địa phương. Chương trình giáo dục STEM/STEAM được thiết kế phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của Bắc Ninh, đồng thời bắt kịp các xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và phát triển bền vững. Với sự tham gia của các bên liên quan (chính quyền, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế), Đề án dự kiến góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nhân lực và tăng cường gắn kết giáo dục với yêu cầu phát triển của tỉnh.

III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ ÁN

Việc đầu tư dự án triển khai mô hình giáo dục STEM/STEAM cho tỉnh Bắc Ninh sẽ đem lại một số hiệu quả thiết thực như sau:

1. Đối với sự nghiệp giáo dục của Bắc Ninh

- Góp phần triển khai có hiệu quả Chương trình đổi mới giáo dục của Bộ GDĐT thông qua đầu tư mô hình giáo dục STEM/STEAM giúp các học sinh phát huy tối đa tiềm năng cũng như năng lực học tập và sáng tạo.

- Chuẩn hóa quốc tế về chương trình đào tạo, trang thiết bị đào tạo để có đủ điều kiện cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao và bồi dưỡng nhân tài khoa học, công nghệ phục vụ cho đất nước.

- Nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên giảng dạy trong việc lĩnh hội các giải pháp công nghệ, kiến thức, kỹ năng mới để ngày càng nâng cao hiệu quả công tác đào tạo.

- Phát triển nguồn nhân lực STEM/STEAM theo định hướng chuyển đổi số đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm học sinh có đủ năng lực và kiến thức để tiếp tục theo học các chương trình đào tạo trong khu vực và quốc tế một cách thuận lợi; cũng như đủ năng lực tiếp cận với yêu cầu phát triển nghề nghiệp đáp ứng được nhu cầu phát triển các ngành trong thời đại kỷ nguyên số.

- Nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng, tiếp thu, làm chủ và sáng tạo của học sinh, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật và sáng tạo;

Ngoài ra, Giáo dục STEM/STEAM sẽ mang lại những lợi ích nhất định theo cả hai hướng trực tiếp và gián tiếp cho học sinh.

- Các học sinh theo học các chuyên ngành STEM sau này sẽ trở thành người làm việc trong các ngành liên quan trực tiếp đến STEM như kỹ sư, bác sỹ, chuyên viên công nghệ thông tin, nhà toán học và nhà khoa học,…

- Đây là những ngành nghề có sự hiện diện của khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong xã hội hiện đại. Điều quan trọng là học sinh học STEM, khi làm việc trong các lĩnh vực nói trên có nhiều khả năng trở thành nhân lực bậc cao, những lao động chủ chốt khi mà ngay từ nhỏ các em đã được huấn luyện cả về lý thuyết và thực hành, cùng những kỹ năng mềm cần thiết trong môi trường làm việc chuyên nghiệp.

- Những học sinh còn lại, khi không theo chuyên ngành liên quan đến STEM cũng có những ưu thế nhất định so với những học sinh khác như: có kiến thức nền tảng về khoa học tự nhiên, có tư duy logic, tính sáng tạo, tính chủ động, hiệu suất làm việc cao,... Giáo dục STEM/STEAM qua đó cũng đã gián tiếp tiếp sức cho công cuộc phát triển nguồn nhân lực của các tỉnh, thành phố và của nước nhà.

2. Đối với giáo viên, học sinh

Khi tiếp xúc với giáo dục STEM/STEAM, giáo viên và học sinh có cơ hội tiếp cận với những công nghệ tiên tiến, tìm hiểu và khám phá những hiện tượng khoa học, toán học và sáng tạo những sản phẩm công nghệ nổi bật. Điều này đặc biệt trở nên quan trọng khi xã hội ngày một hiện đại, những phát minh về công nghệ nói riêng và những thành tựu khoa học nói chung luôn hiện hữu xung quanh con người, phục vụ lợi ích của con người. Ngoài ra, còn có được những lợi ích thiết thực như sau:

- Đối với giáo viên: Góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ khi tham gia các khóa đào tạo,bồi dưỡng, hội thảo về STEM/STEAM; cải thiện phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực, hiện đại; có được môi trường học tập phong phú hơn nhờ sự kết nối, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm.

- Đối với học sinh: Giáo dục STEM/STEAM mang lại cho học sinh phát triển kỹ năng sáng tạo, kích thích trí tưởng tượng, tập tính kiên nhẫn, khả năng làm việc nhóm, khả năng lãnh đạo, thuyết trình trước đám đông, tự giải quyết vấn đề, tư duy máy tính, phát triển ngôn ngữ (tiếng Anh),... Giáo dục STEM/STEAM là sự kết hợp giữa học, chơi và thực hành cũng như chương trình học khám phá khoa học. Chính điều này sẽ kích thích niềm đam mê khoa học. Học sinh thấy được nhu cầu học tập là quan trọng. Học sinh sẽ luôn tự tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu để lấp đầy khoảng trống kiến thức của mình.

Với phương pháp “Học đi đôi với hành”: Từ các tình huống thực tế cho phép học sinh hiểu được liên quan giữa công việc với đời sống và thế giới xung quanh. Tạo môi trường học sinh động, cởi mở, rút ngắn khoảng cách giữa thầy và trò. STEM/STEAM mang đến sự thú vị, tươi mới trong phương pháp giảng dạy thông qua các câu chuyện, nhiệm vụ, ngày càng kích thích sự sáng tạo vô hạn vốn đã có sẵn trong mỗi học sinh. Từ đó, học sinh có thể ứng dụng những nguyên lý đã học trong những sản phẩm thật ngoài đời sống. Nhờ đó kiến thức được lưu lại lâu hơn và có ý nghĩa hơn đối với tất cả học sinh. Học sinh có thể thỏa chí thể hiện suy nghĩ, sự tưởng tượng phong phú của bản thân.

3. Đối với doanh nghiệp

- Việc đưa vào áp dụng mô hình đào tạo STEM/STEAM sẽ tạo cơ hội mới cho nhiều cơ sở đào tạo, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đào tạo có cơ hội phát triển và cùng tham gia đóng góp cho sự phát triển lớn mạnh của giáo dục STEM/STEAM tại Việt Nam nói chung, tỉnh Bắc Ninh nói riêng.

- Trên cơ sở tận dụng những lợi thế về nguồn nhân lực dồi dào về công nghệ thông tin của Việt Nam, các cơ sở đào tạo, các doanh nghiệp nhờ đó tiết kiệm được các chi phí đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên, do vậy giá thành dịch vụ đào tạo sẽ rẻ hơn, thu hút được nhiều học sinh theo học hơn, tạo được uy tín và lợi thế cạnh tranh trong việc mở rộng thị trường, nhất là trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

- Đặc biệt, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ cao có cơ hội tìm tòi, sáng tạo ra các sản phẩm phục vụ cho đào tạo, góp phần tăng cường năng lực cho các cơ sở đào tạo trong nước, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, góp phần trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

4. Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh

Với những ảnh hưởng tích cực của giáo dục STEM/STEAM đối với bản thân người học và với nền giáo dục nước nhà, giáo dục STEM/STEAM có thể mang lại những lợi ích không nhỏ với sự phát triển kinh tế - xã hội của các xã, phường nói riêng và của tỉnh Bắc Ninh nói chung, cụ thể:

- Giáo dục STEM/STEAM giúp nâng cao chất lượng học sinh THPT, từ đó giúp học sinh có đủ năng lực để tiếp tục vào đại học. Đối với các học sinh không tiếp tục theo học đại học thì những kiến thức và kỹ năng học được qua giáo dục STEM/STEAM có thể giúp các em tìm được một công việc phù hợp trong các ngành như lập trình phần mềm, công nghiệp làm games,… từ đó giảm đáng kể công sức và ngân sách dành cho việc đào tạo của doanh nghiệp.

- Từ việc áp dụng mô hình giáo dục STEM/STEAM tiên tiến song song với các nước tiên tiến trên thế giới, những học sinh trong tương lai sẽ phát huy tốt vai trò chủ động, sáng tạo trong học tập và nghiên cứu khoa học công nghệ của các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới, góp phần cho sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

- Giáo dục STEM/STEAM không chỉ nâng cao chất lượng ở mặt bằng chung, mà còn giúp tăng tỷ lệ lao động bậc cao, là nguồn lao động luôn ở mức thiếu hụt nghiêm trọng của hầu hết các lĩnh vực hoạt động của nền kinh tế của các tỉnh, thành phố. Nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo sẵn trong nước không chỉ bù đắp sự thiếu hụt này mà còn giúp kinh tế Việt Nam bớt bị phụ thuộc vào nước ngoài. Lợi ích lâu dài của việc này sẽ giúp kinh tế Bắc Ninh phát triển hơn, cũng là lợi ích hai chiều khi những công ty, tổ chức trong nước không còn bị “chảy máu chất xám” ra nước ngoài và người lao động cũng được đãi ngộ và làm việc trong điều kiện lý tưởng hơn.

(Cơ sở lý luận xây dựng Đề án theo Phụ lục 6)

PHỤ LỤC 1

KINH PHÍ MUA SẮM THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM GIAI ĐOẠN THÍ ĐIỂM NĂM 2026-2027

PHỤ LỤC 2

KINH PHÍ MUA SẮM THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM VÀ ĐỒ DÙNG THIẾT BỊ STEM CHO CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON ĐỘC LẬP TƯ THỤC

PHỤ LỤC 3

KINH PHÍ MUA SẮM BỘ THIẾT BỊ DẠY HỌC STEM GẮN BẢNG

PHỤ LỤC 4

KINH PHÍ ĐÀO TẠO, TẬP HUẤN VÀ BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN

PHỤ LỤC 5

DANH MỤC THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM

I. DANH MỤC THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM – CẤP THPT, GDTX

II. DANH MỤC THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM – CẤP THCS

III. DANH MỤC THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM – CẤP TIỂU HỌC

1. DANH MỤC THIẾT BỊ NỘI THẤT

2. PHẦN THIẾT BỊ CÔNG NGHỆ (NỀN TẢNG SỐ)

3. NHÓM KHÁM PHÁ, ĐO LƯỜNG VÀ THIẾT KẾ CHẾ TẠO

4. NHÓM THIẾT BỊ AI, ROBOTIC, THỰC TẾ ẢO ...

5. NHÓM THIẾT BỊ THỰC HÀNH THEO CTGDPT 2018

IV. DANH MỤC THIẾT BỊ PHÒNG HỌC STEM/STEAM – CẤP MẦM NON

PHỤ LỤC 6

CƠ SỞ LÝ LUẬN XÂY DỰNG ĐỀ ÁN

I. TỔNG QUAN VỀ GIÁO DỤC STEM/STEAM

1. Một số khái niệm cơ bản về giáo dục STEM

STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật) và Mathematics (Toán học). Thuật ngữ này được sử dụng khi đề cập đến các chính sách phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học của mỗi quốc gia. Theo Bybee (Bybee, 2013), STEM không chỉ là tập hợp các môn học mà còn là chiến lược giáo dục chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế tri thức hiện đại. Tại Việt Nam, STEM được nhấn mạnh trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 như một phương thức dạy học liên môn, gắn lý thuyết với thực hành (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2018).

1.1. Khoa học - Kĩ thuật - Công nghệ - Toán học

1.1.1. Khoa học

Khoa học (Science), trong ngữ cảnh STEM được hiểu là khoa học tự nhiên, là một nhánh của khoa học, có mục đích nhận thức, mô tả, giải thích và tiên đoán về các sự vật, hiện tượng và quy luật tự nhiên, dựa trên những bằng chứng rõ ràng có được từ quan sát và thực nghiệm. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2018), Khoa học tự nhiên có thể được chia thành bốn lĩnh vực gồm vật lí (physics), hóa học (chemistry), thiên văn học và khoa học Trái Đất (astronomy and earth science) và sinh học (biology). Ba lĩnh vực đầu thuộc về khoa học về vật chất (physical science), còn sinh học thì thuộc khoa học về sự sống (life science).

Vật lí học: Là ngành khoa học nghiên cứu các dạng vận động đơn giản nhất của vật chất và tương tác giữa chúng. Vật lí học liên hệ mật thiết với toán học và các môn khoa học tự nhiên khác, cung cấp cơ sở cho kĩ thuật và công nghệ. Bên cạnh đó, vật lí học đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng thế giới quan khoa học.

Hóa học: Là ngành khoa học nghiên cứu về thành phần cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của các đơn chất và hợp chất. Hóa học là cầu nối các ngành khoa học tự nhiên khác như vật lí, sinh học, y dược và địa chất học. Những tiến bộ trong lĩnh vực hóa học gắn liền với sự phát triển của những phát hiện mới trong các lĩnh vực của các ngành sinh học, y học và vật lí. Hóa học đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống, sản xuất, góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội.

Sinh học: Là ngành khoa học nghiên cứu sự sống và sinh vật sống, bao gồm cấu trúc vật chất, quá trình hóa học, tương tác phân tử, cơ chế sinh lý, sự phát triển và tiến hóa của sinh vật. Có nhiều nhánh nghiên cứu sinh học như: Hóa sinh học; Thực vật học; Động vật học; Sinh học tế bào; Sinh thái học; Tiến hóa; Di truyền học; Sinh học phân tử; Sinh lý học...

Thiên văn học: Là khoa học nghiên cứu các thiên thể và các hiện tượng có nguồn gốc bên ngoài vũ trụ. Nó nghiên cứu sự phát triển, tính chất vật lí, hoá học, khí tượng học và chuyển động của các vật thể vũ trụ, cũng như sự hình thành và phát triển của vũ trụ. Thiên văn học là một trong những ngành khoa học cổ nhất.

Khoa học Trái đất: Bao gồm tất cả các lĩnh vực khoa học tự nhiên liên quan đến hành tinh Trái Đất. Đây là một nhánh của khoa học liên quan đến cấu tạo của Trái Đất và bầu khí quyển của nó. Khoa học trái đất nghiên cứu về các đặc điểm vật lí của hành tinh của loài người, từ động đất đến hạt mưa và từ lũ lụt đến hóa thạch. Khoa học Trái Đất bao gồm bốn nhánh nghiên cứu chính là thạch quyển, thủy quyển, khí quyển và sinh quyển, mỗi nhánh lại được chia nhỏ thành các lĩnh vực chuyên biệt hơn.

1.1.2. Kĩ thuật

Kĩ thuật (engineering) là lĩnh vực khoa học sử dụng các thành tựu của toán học, khoa học tự nhiên để giải quyết các vấn đề thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của cuộc sống. Kết quả của nghiên cứu kĩ thuật góp phần tạo ra các giải pháp, sản phẩm, công nghệ mới.

Nhờ có kĩ thuật, các nguyên lí khoa học được ứng dụng trong thực tiễn biểu hiện qua các thiết bị, máy móc hay hệ thống phục vụ nhu cầu của đời sống, sản xuất, kiến tạo môi trường sống. Kĩ thuật có thể được chia thành nhiều lĩnh vực như: kĩ thuật hóa học, kĩ thuật xây dựng, kĩ thuật điện, kĩ thuật cơ khí...

Theo National Science Foundation (National Science Foundation, 2020), kĩ thuật thúc đẩy sáng tạo và giải quyết vấn đề, là yếu tố quan trọng trong giáo dục STEM.

1.1.3. Công nghệ

Công nghệ (Technology) là tri thức có hệ thống về quy trình và kĩ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Nó bao gồm kiến thức, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hóa và cung cấp dịch vụ. Để thực hiện một công việc, giải quyết một vấn đề, thường có nhiều công nghệ khác nhau và được phân biệt bởi mức độ hiện đại của công nghệ. Với sự phát triển của khoa học và kĩ thuật, công nghệ liên tục được đổi mới hướng tới mục tiêu phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của con người, của kinh tế, xã hội.

Công nghệ không chỉ là sản phẩm (như máy tính) mà còn là quy trình (như lập trình), có tính chuyển giao và đổi mới liên tục (Bybee, 2013). Mỗi công nghệ được tạo ra là kết quả của một hoạt động kĩ thuật. Có thể hiểu, kĩ thuật là quá trình tìm tòi giải quyết vấn đề, còn công nghệ là sản phẩm, hệ thống, giải pháp giải quyết vấn đề.

Công nghệ có thể được phân loại theo lĩnh vực khoa học (công nghệ hóa học, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin...), theo lĩnh vực kĩ thuật (công nghệ cơ khí, công nghệ điện, công nghệ xây dựng, công nghệ vận tải...) tương ứng hay công nghệ gắn với những hoạt động, đối tượng cụ thể (công nghệ trồng cây trong nhà kính, công nghệ ô tô, công nghệ vật liệu, công nghệ nano...).

1.1.4. Toán học

Toán học (Mathematics) là một ngành nghiên cứu trừu tượng về cấu trúc, trật tự và quan hệ, được phát triển từ các thực hành cơ bản như đếm, đo lường và mô tả hình dạng của các vật thể. Toán học còn liên quan đến lí luận logic và tính toán định lượng. Vì vậy, khi nói đến toán học, người ta nói đến các mô hình toán học. Chính các mô hình này giúp biểu diễn và phân tích hầu hết các đối tượng trong thế giới vật chất.

Toán học là công cụ nền tảng, hỗ trợ phân tích và mô hình hóa trong các lĩnh vực STEM (National Science Foundation, 2020). Có thể chia thành hai ngành toán học:

- Toán lí thuyết, là ngành toán học nghiên cứu các khái niệm hoàn toàn trừu tượng, các lí thuyết toán.

- Toán ứng dụng, là ngành toán nghiên cứu các phương pháp toán học ứng dụng trong khoa học, kĩ thuật, kinh tế, khoa học máy tính, công nghiệp... Các lĩnh vực ứng dụng toán gồm có: Giải tích ứng dụng; Phương pháp số và tính toán khoa học; Toán rời rạc; Logic toán; Thống kê toán...

1.2. Giáo dục STEM

1.2.1. Khái niệm giáo dục/dạy học STEM

Giáo dục/dạy học STEM là dạy khoa học theo hướng liên ngành, trong đó khoa học tích hợp với công nghệ, kĩ thuật và toán để giúp học sinh khám phá và giải quyết các vấn đề thực tiễn của đời sống thực

Về cơ bản giáo dục/dạy học STEM được thực hiện theo quy trình thiết kế kĩ thuật, quy trình khoa học nhất là trong thực hiện dự án khoa học, kĩ thuật STEM.

Quy trình thiết kế kĩ thuật là quy trình mô tả cách mà các kĩ sư thường sử dụng để giải quyết vấn đề, bắt đầu bằng đặt câu hỏi, hình dung các giải pháp, thiết kế kế hoạch, tạo và kiểm tra mô hình sau đó thực hiện cải tiến.

Quy trình khoa học là quy trình mô tả cách mà các nhà khoa học thường sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học, bắt đầu bằng việc quan sát, đặt câu hỏi nghiên cứu, nghiên cứu tổng quan và đề xuất giả thuyết, thiết kế và thực hiện thực nghiệm để kiểm chứng giả thuyết, thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu, kết luận, trao đổi/chia sẻ kết quả nghiên cứu.

1.2.2. Mục tiêu của giáo dục STEM

Giáo dục STEM trong trường phổ thông hướng tới mục tiêu thúc đẩy giáo dục các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học trên tất cả các phương diện về chương trình, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và chính sách; nâng cao nhận thức của nhà trường, xã hội về vai trò, ý nghĩa của các môn học thuộc lĩnh vực STEM trong trường phổ thông; thu hút sự quan tâm, nâng cao hứng thú và chất lượng học tập của học sinh về những môn học này; kết hợp với hoạt động giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng, nâng cao tỉ lệ học sinh có xu hướng lựa chọn nghề nghiệp thuộc các lĩnh vực STEM, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực STEM cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa và phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Mục tiêu dài hạn là chuẩn bị nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu của Cách mạng Công nghiệp 4.0.

1.2.3. Vai trò, ý nghĩa giáo dục STEM trong trường phổ thông

a) Giáo dục toàn diện: STEM cân bằng giữa các môn học, đặc biệt chú trọng công nghệ và kĩ thuật.

b) Tăng hứng thú học tập: Các hoạt động thực hành STEM giúp học sinh thấy ý nghĩa của kiến thức, từ đó yêu thích học tập.

c) Phát triển năng lực: Giáo dục STEM xây dựng các kỹ năng như tư duy phản biện, làm việc nhóm, phù hợp với chương trình GDPT 2018.

d) Kết nối cộng đồng: STEM khuyến khích hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tăng tính thực tiễn.

e) Hướng nghiệp: STEM định hướng học sinh chọn nghề trong các lĩnh vực công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu xã hội.

Tổ chức tốt giáo dục STEM ở trường phổ thông, học sinh sẽ được trải nghiệm trong các lĩnh vực STEM, đánh giá được sự phù hợp, năng khiếu, sở thích của bản thân với nghề nghiệp thuộc lĩnh vực STEM, qua đó, học sinh có được lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn. Thực hiện tốt giáo dục STEM ở trường phổ thông cũng là cách thức thu hút học sinh theo học, lựa chọn các ngành nghề thuộc lĩnh vực STEM, các ngành nghề có nhu cầu cao về nguồn nhân lực trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

2. Phân loại STEM

2.1. Theo cách tiếp cận giáo dục (Bybee, 2013)

- Tích hợp liên môn: Kết hợp các môn học STEM trong chương trình chính khóa (ví dụ: kết hợp Toán và Khoa học để giải bài toán thực tiễn).

- Dự án thực hành: Học sinh thực hiện các dự án ứng dụng STEM (như chế tạo mô hình cầu).

- Chuyên sâu theo lĩnh vực: Tập trung vào một ngành cụ thể, ví dụ như Robotics hoặc AI.

2.2. Theo lĩnh vực ứng dụng thực tiễn (OECD, 2021)

- STEM công nghiệp: Liên quan đến sản xuất, kĩ thuật (như bán dẫn, Robotics).

- STEM môi trường: Ứng dụng trong biến đổi khí hậu, năng lượng tái tạo.

- STEM y tế: Công nghệ sinh học, thiết bị y khoa.

2.3. Theo công nghệ hiện đại và tương lai (World Economic Forum, 2023)

Đây là cách phân loại tập trung vào các lĩnh vực công nghệ tiên tiến, có vai trò quan trọng trong Cách mạng Công nghiệp 4.0 và tương lai, bao gồm:

- STEM Robotics: Ứng dụng robot trong giáo dục và công nghiệp.

- STEM AI: Trí tuệ nhân tạo và học máy.

- STEM Cybersecurity: An ninh mạng.

- STEM Semiconductor: Công nghệ bán dẫn và sản xuất chip.

- STEM Biotechnology: Công nghệ sinh học.

3. Tầm quan trọng của STEM

STEM đóng vai trò nền tảng trong sự phát triển kinh tế, xã hội và công nghệ toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh CMCN 4.0. Hiện tại, STEM là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), hơn 65% việc làm trong tương lai sẽ đòi hỏi kỹ năng STEM, tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, bán dẫn và công nghệ sinh học (World Economic Forum, 2023). Tại Hoa Kỳ, giáo dục STEM đã góp phần tăng trưởng GDP trung bình 2,8% mỗi năm nhờ cải tiến công nghệ và phát triển nhân lực (National Science Board, 2022).

Trong tương lai, STEM là chìa khóa để giải quyết các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, khủng hoảng năng lượng và dịch bệnh. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhấn mạnh rằng các quốc gia đầu tư mạnh vào giáo dục STEM từ cấp phổ thông sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn với những vấn đề này (OECD, 2021). Ví dụ, công nghệ sinh học giúp phát triển vắc-xin, trong khi STEM Robotics hỗ trợ tự động hóa sản xuất, giảm thiểu tác động môi trường. Tại Việt Nam, STEM được xác định là yếu tố chiến lược để chuẩn bị nguồn nhân lực cho CMCN 4.0, như ghi nhận trong Chỉ thị số 16/CT-TTg của Chính phủ, kêu gọi thúc đẩy giáo dục STEM trong trường phổ thông (Chính phủ Việt Nam, 2017).

STEM không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn xây dựng tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng hợp tác cho thế hệ trẻ, giúp họ sẵn sàng đối mặt với một thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ (Bybee, 2013). Do đó, việc triển khai giáo dục STEM hiệu quả là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo vị thế cạnh tranh của mỗi quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, trong hiện tại và tương lai.

4. STEAM

STEAM là từ viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), Art (Nghệ thuật) và Mathematics (Toán học). STEAM được thiết kế để tích hợp các môn học STEM với các môn nghệ thuật vào các môn học liên quan khác nhau. Các chương trình này nhằm mục đích dạy cho học sinh sự đổi mới, tư duy phản biện và sử dụng kỹ thuật hoặc công nghệ trong các thiết kế giàu trí tưởng tượng hoặc cách tiếp cận sáng tạo đối với các vấn đề trong thế giới thực trong khi xây dựng trên cơ sở toán học và khoa học của học sinh. Các chương trình STEAM bổ sung nghệ thuật vào chương trình giảng dạy STEM bằng cách dựa trên các nguyên tắc lập luận và thiết kế, đồng thời khuyến khích các giải pháp sáng tạo.

5. STREAM

STREAM là phiên bản mở rộng của STEAM, bổ sung thêm R - Reading (Đọc). Điều này nhấn mạnh hơn nữa tầm quan trọng của ngôn ngữ và khả năng đọc hiểu trong quá trình học tập và phát triển các kỹ năng khác.

II. MÔ HÌNH GIÁO DỤC STEM/STEAM THEO ĐỊNH HƯỚNG CÔNG NGHỆ SỐ

Giáo dục STEM/STEAM đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới như một giải pháp tích hợp nhằm phát triển tư duy sáng tạo, giao tiếp, hợp tác và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Việc đưa nghệ thuật vào giáo dục kỹ thuật đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế sáng tạo.

STEM/STEAM trở thành cầu nối giữa học tập, nghề nghiệp và phát triển kỹ năng trong thời đại công nghệ số. Tuy nhiên, thách thức lớn là thiếu chương trình giảng dạy phù hợp và giáo viên có kỹ năng tích hợp công nghệ. Hoa Kỳ, Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, Anh, Pháp,... đã có chính sách đào tạo giáo viên và phát triển các trung tâm STEM/STEAM ứng dụng công nghệ số như tại MIT (Hoa Kỳ).

Theo European Schoolnet (2016), 80% quốc gia được khảo sát ưu tiên phát triển giáo dục STEM/STEAM. Việt Nam hiện đang trong giai đoạn đầu, triển khai chủ yếu ở các trường quốc tế, tư thục hoặc các trường có định hướng nghệ thuật và công nghệ số. Một số trường đã tích hợp dự án, hoạt động thực tiễn, mở lớp chuyên đề giúp học sinh phát triển kỹ năng sáng tạo, làm việc nhóm.

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn: thiếu trang thiết bị, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo bài bản về công nghệ và tích hợp liên môn. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, tự học, tư duy sáng tạo vẫn còn hạn chế.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018). Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông.

2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2020). Công văn số 3089/BGDĐT-GDTrH ngày 14/8/2020 về hướng dẫn thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học.

3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021). Tài liệu hướng dẫn xây dựng kế hoạch bài dạy STEM.

4. Chính phủ Việt Nam (2017). Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 về tăng cường năng lực tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

5. Bybee, R. W. (2013). The Case for STEM Education: Challenges and Opportunities. NSTA Press.

6. Le, L. T. B., Tran, T. T., & Tran, N. H. (2021). Challenges to STEM education in Vietnamese high school contexts. Heliyon, 7 (12).

7. National Science Board. (2022). The State of U.S. Science and Engineering 2022.

8. National Science Foundation. (2020). STEM Education for the Future: A Visioning Report.

9. OECD. (2021). Education at a Glance 2021: OECD Indicators. OECD Publishing.

10. SEAMEO STEM-ED. (2021). Thailand’s STEM Education Model: 60% of high school students have access to specialized STEM courses through business partnerships.

11. UNESCO. (2017). Cracking the code: Girls’ and women’s education in science, technology, engineering and mathematics (STEM). UNESCO.

12. World Economic Forum. (2023). The Future of Jobs Report 2023.