Quyết định 1123/QĐ-UBND năm 2026 phê duyệt Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025

QUYẾT ĐỊNH

PHÊ DUYỆT BÁO CÁO TỔNG QUAN VỀ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG
TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2021-2025

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐẮK LẮK

Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16/6/2025;

Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường ngày 17/11/2020; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 Luật trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường ngày 11/12/2025;

Căn cứ Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ; Nghị định số 48/2026/NĐ-CP ngày 29/01/2026 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 của Chính phủ;

Căn cứ Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT ngày 28/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Thông tư số 09/2026/TT-BNNMT ngày 29/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT ngày 28/02/2025 và Thông tư số 07/2025/TT-BNNMT ngày 16/6/2025;

Theo đề nghị của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Tờ trình số Tờ trình số 142/TTr-SNNMT ngày 13/02/2025, các Văn bản: Số 2410/SNNMT- BVMT ngày 23/3/2026, số 2759/SNNMT-BVMT.

QUYẾT ĐỊNH

Điều 1. Phê duyệt Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025, với những nội dung chính như sau:

1. Mục tiêu

Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025 được xây dựng nhằm đánh giá tổng thể thực trạng môi trường, xác định nguyên nhân và xu hướng biến đổi chất lượng môi trường, đồng thời phân tích tác động của các hoạt động kinh tế - xã hội đến môi trường trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2021-2025. Báo cáo cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác quản lý, giúp các cơ quan có thẩm quyền kịp thời đề xuất, điều chỉnh chính sách, quy hoạch và giải pháp bảo vệ môi trường phù hợp với định hướng phát triển bền vững. Đồng thời, báo cáo góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.

2. Nội dung chính

- Chương 1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh;

- Chương 2. Sức ép của phát triển kinh tế - xã hội đối với môi trường;

- Chương 3. Hiện trạng môi trường nước;

- Chương 4. Hiện trạng môi trường không khí;

- Chương 5. Hiện trạng môi trường đất;

- Chương 6. Hiện trạng đa dạng sinh học;

- Chương 7. Quản lý chất thải rắn;

- Chương 8: Biến đổi khí hậu, thiên tai, sự cố môi trường;

- Chương 9: Tác động của ô nhiễm môi trường;

- Chương 10: Quản lý môi trường;

- Chương 11: Các thách thức trong bảo vệ môi trường, phương hướng và giải pháp bảo vệ môi trường trong 5 năm tới;

- Kết luận, kiến nghị.

(Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025 chi tiết kèm theo)

Điều 2. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm thực hiện công bố Báo cáo hiện trạng môi trường giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk theo quy định; đồng thời, chịu trách nhiệm về nội dung, số liệu… trình UBND tỉnh phê duyệt tại Báo cáo này.

Điều 3. Chánh Văn phòng UBND tỉnh; Thủ trưởng các Sở, ban, ngành; Chủ tịch UBND các xã, phường và các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này kể từ ngày ký ban hành./.

QUYẾT ĐỊNH

PHÊ DUYỆT BÁO CÁO TỔNG QUAN VỀ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG
TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2021-2025

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐẮK LẮK

Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 16/6/2025;

Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường ngày 17/11/2020; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 Luật trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường ngày 11/12/2025;

Căn cứ Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ; Nghị định số 48/2026/NĐ-CP ngày 29/01/2026 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 của Chính phủ;

Căn cứ Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT ngày 28/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Thông tư số 09/2026/TT-BNNMT ngày 29/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 07/2025/TT-BTNMT ngày 28/02/2025 và Thông tư số 07/2025/TT-BNNMT ngày 16/6/2025;

Theo đề nghị của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Tờ trình số Tờ trình số 142/TTr-SNNMT ngày 13/02/2025, các Văn bản: Số 2410/SNNMT- BVMT ngày 23/3/2026, số 2759/SNNMT-BVMT.

QUYẾT ĐỊNH

Điều 1. Phê duyệt Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025, với những nội dung chính như sau:

1. Mục tiêu

Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025 được xây dựng nhằm đánh giá tổng thể thực trạng môi trường, xác định nguyên nhân và xu hướng biến đổi chất lượng môi trường, đồng thời phân tích tác động của các hoạt động kinh tế - xã hội đến môi trường trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2021-2025. Báo cáo cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác quản lý, giúp các cơ quan có thẩm quyền kịp thời đề xuất, điều chỉnh chính sách, quy hoạch và giải pháp bảo vệ môi trường phù hợp với định hướng phát triển bền vững. Đồng thời, báo cáo góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.

2. Nội dung chính

- Chương 1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh;

- Chương 2. Sức ép của phát triển kinh tế - xã hội đối với môi trường;

- Chương 3. Hiện trạng môi trường nước;

- Chương 4. Hiện trạng môi trường không khí;

- Chương 5. Hiện trạng môi trường đất;

- Chương 6. Hiện trạng đa dạng sinh học;

- Chương 7. Quản lý chất thải rắn;

- Chương 8: Biến đổi khí hậu, thiên tai, sự cố môi trường;

- Chương 9: Tác động của ô nhiễm môi trường;

- Chương 10: Quản lý môi trường;

- Chương 11: Các thách thức trong bảo vệ môi trường, phương hướng và giải pháp bảo vệ môi trường trong 5 năm tới;

- Kết luận, kiến nghị.

(Báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021-2025 chi tiết kèm theo)

Điều 2. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm thực hiện công bố Báo cáo hiện trạng môi trường giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk theo quy định; đồng thời, chịu trách nhiệm về nội dung, số liệu… trình UBND tỉnh phê duyệt tại Báo cáo này.

Điều 3. Chánh Văn phòng UBND tỉnh; Thủ trưởng các Sở, ban, ngành; Chủ tịch UBND các xã, phường và các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này kể từ ngày ký ban hành./.

BÁO CÁO

TỔNG QUAN VỀ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG TỈNH ĐẮK LẮK GIAI ĐOẠN 2021 – 2025
(Kèm theo Quyết định số 1123/QĐ-UBND ngày 03 tháng 4 năm 2026)

MỤC LỤC

DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI THAM GIA BIÊN SOẠN

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

LỜI NÓI ĐẦU

TRÍCH YẾU

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TỈNH ĐẮK LẮK

1.1. Tổng quan đặc điểm điều kiện tự nhiên

1.1.1. Vị trí địa lý

1.1.2. Địa hình

1.1.3. Tài nguyên đất của Đắk Lắk

1.1.4. Đặc trưng khí hậu

1.1.5. Chế độ thủy văn và sông ngòi

1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội

1.2.1. Tình hình phát triển kinh tế

1.2.2. Tình hình xã hội

1.2.3. Vấn đề hội nhập quốc tế

CHƯƠNG II. SỨC ÉP CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG

2.1. Sức ép dân số, vấn đề di cư và quá trình đô thị hóa

2.1.1. Ước tính thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt

2.1.2. Ước tính tổng lượng rác thải sinh hoạt

2.1.3. Sự gia tăng dân số, vấn đề di cư và quá trình đô thị hóa đối với quỹ đất ở tỉnh

2.2. Sức ép hoạt động công nghiệp

2.2.1. Các tác động và lượng chất thải (nước thải, khí thải) phát sinh trong quá trình sản xuất công nghiệp

2.2.2. Tác động của phát triển công nghiệp đối với môi trường

2.3. Sức ép hoạt động xây dựng

2.3.1. Các nguồn phát sinh và quản lý CTR XD

2.3.2. Sức ép hoạt động xây dựng đối với môi trường

2.4 Sức ép hoạt động phát triển năng lượng

2.4.1 Sức ép hoạt động phát triển thủy điện

2.4.2 Sức ép hoạt động phát triển điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối

2.5. Sức ép hoạt động giao thông vận tải

2.5.1. Thực trạng hạ tầng và hoạt động giao thông

2.5.2. Những sức ép chính đến từ giao thông vận tải

2.6. Sức ép hoạt động nông - lâm nghiệp và thủy sản

2.6.1. Trồng trọt

2.6.2. Chăn nuôi

2.6.3. Lâm nghiệp

2.6.4. Thủy sản

2.7. Sức ép hoạt động y tế

2.7.1. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường

2.7.2. Tình hình, kết quả thực hiện công tác bảo vệ môi trường

2.7.3. Sức ép của hoạt động Y tế đối với môi trường

2.8. Sức ép hoạt động du lịch, dịch vụ, kinh doanh, thương mại và xuất nhập khẩu

2.8.1. Về du lịch

2.8.2. Về kinh doanh dịch vụ, thương mại và xuất nhập khẩu

CHƯƠNG III. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC

3.1. Nước mặt lục địa

3.1.1. Tài nguyên nước mặt lục địa

3.1.2. Diễn biến ô nhiễm nước mặt

3.1.2.1. Diễn biến chất lượng nước sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk

3.1.2.2. Diễn biến chất lượng nước sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng

3.1.2.3. Diễn biến chất lượng nước sông Ba

3.1.2.4. Diễn biến chất lượng nước sông Bàn Thạch

3.1.2.5. Diễn biến chất lượng nước sông Kỳ Lộ

3.1.2.6. Diễn biến chất lượng nước suối

3.1.2.7. Diễn biến chất lượng nước hồ

3.1.3. Một số đề môi trường nước mặt

3.2. Nước dưới đất

3.2.1. Tài nguyên nước dưới đất

3.2.2. Diễn biến ô nhiễm nước dưới đất

3.2.3. Một số vấn đề về nước dưới đất

3.3. Diễn biến môi trường biển ven bờ

3.3.1. Diễn biến chất lượng nước biển

3.3.2. Một số đề môi trường biển ven bờ

CHƯƠNG IV. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ

4.1. Diễn biến chất lượng không khí

4.1.1. Diễn biến môi trường không khí khu vực đô thị, khu dân cư tập trung

4.1.2. Hiện trạng môi trường không khí bị ảnh hưởng bởi hoạt động của khu công nghiệp, cụm công nghiệp

4.1.3. Diễn biến môi trường không khí khu vực Làng nghề, nông thôn

4.2. Một số vấn đề môi trường không khí tại địa phương

CHƯƠNG V. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG ĐẤT

5.1. Hiện trạng sử dụng đất

5.1.1. Diện tích, hiện trạng sử dụng phân theo địa giới hành chính

5.1.2. Diện tích hiện trạng sử dụng đất phân theo nhóm đất

5.1.3. Nhóm đất chưa sử dụng

5.2. Diễn biến ô nhiễm đất

5.2.1. Khu vực đất trồng trọt

5.2.2. Khu vực đất bãi rác - cụm công nghiệp

5.3. Một số vấn đề ô nhiễm đất

CHƯƠNG VI. HIỆN TRẠNG ĐA DẠNG SINH HỌC

6.1. Đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng

6.2. Đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng ngập mặn

6.3. Đa dạng hệ sinh thái rạn san hô và thảm cỏ biển

6.3.1. Đa dạng hệ sinh thái rạn san hô

6.3.2. Đa dạng sinh thái thảm cỏ biển

6.4. Các hệ sinh thái khác

6.4.1. Đa dạng xã hợp thực vật

6.4.2. Đa dạng sinh cảnh, cảnh quan

6.4.3. Đa dạng sinh học hệ sinh thái vùng triều

6.4.4. Đa dạng sinh học hệ sinh thái cửa biển

6.5. Đa dạng sinh học loài và nguồn gen

CHƯƠNG VII. QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN

7.1. Khái quát tình hình công tác quản lý chất thải rắn

7.2. Quản lý chất thải rắn đô thị

7.2.1. Phân loại và thu gom chất thải rắn đô thị

7.2.2. Tái sử dụng và tái chế chất thải rắn đô thị

7.2.3. Xử lý và tiêu hủy chất thải rắn đô thị

7.2.4. Chất thải nguy hại đô thị

7.3. Quản lý chất thải rắn nông nghiệp và nông thôn

7.3.1. Phân loại và thu gom chất thải rắn nông nghiệp và nông thôn

7.3.2. Tái sử dụng, tái chế chất thải rắn nông nghiệp và nông thôn

7.3.3. Xử lý và tiêu hủy chất thải rắn nông nghiệp và nông thôn

7.4. Quản lý chất thải rắn công nghiệp

7.4.1. Thu gom vận chuyển chất thải công nghiệp

7.4.2. Xử lý và tái chế chất thải công nghiệp

7.4.3. Chất thải nguy hại công nghiệp

7.5. Quản lý chất thải rắn y tế

7.5.1. Phân loại, thu gom và vận chuyển chất thải y tế

7.5.2. Xử lý và tái chế chất thải rắn thông thường

7.5.3. Chất thải nguy hại y tế

7.6. Xuất nhập khẩu phế liệu

CHƯƠNG VIII. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU, THIÊN TAI, SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG

8.1. Vấn đề phát thải khí nhà kính (KNK)

8.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (BĐKH)

8.2.1. Tình hình biến đổi khí hậu tại Đắk Lắk

8.2.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

8.3. Tai biến thiên nhiên

8.3.1. Khái quát hiện trạng tai biến thiên nhiên (TNTN

8.3.2. Thiệt hại do tai biến thiên nhiên và sức ép của tai biến thiên nhiên đối với môi trường ở cấp địa phương

8.4. Sự cố môi trường (SCMT)

CHƯƠNG IX. TÁC ĐỘNG CỦA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

9.1. Tác động của ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe con người

9.1.1. Tác động trực tiếp do ô nhiễm môi trường nước thể hiện thông qua các bệnh liên quan

9.1.2. Tác động trực tiếp do ô nhiễm môi trường không khí thể hiện thông qua các bệnh liên quan

9.1.3. Tác động gián tiếp do ô nhiễm môi trường đất

9.1.4. Tác động gián tiếp do ô nhiễm từ chất thải rắn

9.2. Tác động ô nhiễm môi trường đối với các vấn đề kinh tế- xã hội

9.2.1. Thiệt hại kinh tế do gánh nặng bệnh tật

9.2.2. Thiệt hại kinh tế do ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các ngành, lĩnh vực

9.2.3. Thiệt hại kinh tế do chi phí cải thiện môi trường

9.3. Tác động của ô nhiễm môi trường đối với cảnh quan và hệ sinh thái

9.4. Phát sinh xung đột môi trường

CHƯƠNG X. QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

10.1. Tình hình thực hiện các chỉ tiêu về môi trường trong Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương

10.2. Hệ thống chính sách và văn bản quy phạm pháp luật

10.3. Hệ thống quản lý môi trường

10.4. Vấn đề tài chính, đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường

10.4.1. Đầu tư từ ngân sách nhà nước phân bổ cho cấp địa phương

10.4.2. Đầu tư, hỗ trợ từ Quỹ bảo vệ môi trường ở cấp địa phương

10.4.3. Đầu tư từ việc huy động sự tham gia của cộng đồng ở cấp địa phương

10.4.4. Đầu tư, hỗ trợ từ các dự án hợp tác quốc tế ở cấp địa phương

10.5. Triển khai các công cụ trong quản lý môi trường

10.5.1. Thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cấp địa phương

10.5.2. Thanh tra, kiểm tra và xử lý các vụ việc vi phạm pháp luật về Bảo vệ môi trường cấp địa phương

10.5.3. Kiểm soát ô nhiễm và xử lý các nguồn gây ô nhiễm cấp địa phương

10.5.4. Quan trắc và thông tin môi trường cấp địa phương

10.5.5. Áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường cấp địa phương

10.6. Hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ và vấn đề áp dụng các công nghệ mới

10.6.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ

10.6.2. Hoạt động chuyển giao công nghệ

10.6.3. Vấn đề áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn

10.7. Nâng cao nhận thức cộng đồng và vấn đề xã hội hoá công tác bảo vệ môi trường

10.8. Hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường

CHƯƠNG XI. CÁC THÁCH THỨC TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG 5 NĂM TỚI

11.1. Các thách thức về môi trường

11.2. Phương hướng và giải pháp BVMT trong 05 năm tới

11.2.1. Xây dựng và thực hiện các đề án, chương trình BVMT tương ứng để khắc phục các vấn đề bức xúc về môi trường

11.2.2. Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật BVMT

11.2.3. Hoàn thiện hệ thống tổ chức quản lý môi trường

11.2.4. Nâng cao hiệu quả áp dụng các công cụ trong quản lý môi trường

11.2.5. Tăng cường tài chính, đầu tư cho BVMT

11.2.6. Nâng cao nhận thức cộng đồng và vấn đề xã hội hóa công tác BVMT

11.2.7. Mở rộng quan hệ quốc tế

11.2.8. Nhóm giải pháp liên quan đến một số ngành

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

1. Kết luận

2. Kiến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI THAM GIA BIÊN SOẠN

Tập thể chỉ đạo:

ThS. Nguyễn Minh Huấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

TS. Nguyễn Thái Hòa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

ThS. Nguyễn An Phú, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

ThS. Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

ThS. Lê Minh Đức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

ThS. Phạm Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường;

ThS. Đào Thị Kim Chi, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường;

ThS. Phạm Duy Toản, Giám đốc Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường;

ThS. Hồ Minh Vũ, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường.

Tham gia biên tập, biên soạn:

KS. Nguyễn Quang Thịnh, ThS. Dương Đăng Khoa, ThS. Trần Quang Thanh, KS. Lương Thị Thắm, KS. Nguyễn Thị Cẩm Tú, ThS. Tạ Thị Thanh Hoa, KS. Hoàng Công Sơn, KS. Lê Thị Vân, KS. Vũ Đoàn Minh Chính.

Đóng góp ý kiến và cung cấp số liệu cho báo cáo:

Văn phòng UBND tỉnh; Sở Nội vụ; Thống kê tỉnh; Thanh tra tỉnh; Sở Công thương; Sở Xây dựng; Sở Khoa học và Công nghệ; Sở Tài chính; Sở Y tế; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đắk Lắk; Công ty Cổ phần Đô thị và Môi trường; Công ty TNHH Môi trường Đông Phương.

Các phòng, đơn vị trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Các chuyên gia, nhà nghiên cứu khoa học, cán bộ quản lý trong lĩnh vực môi trường.

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1. Tổng cơ cấu các ngành kinh tế giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 1.2. Tăng trưởng dân số theo khu vực và thời gian

Bảng 2.1. Nồng độ chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt (chưa qua xử lý)

Bảng 3.1. Tổng hợp trữ lượng nước dưới đất

Bảng 3.2. Trữ lượng khai thác nước dưới đất trong các vùng thăm dò

Bảng 5.1. Diện tích tự nhiên tỉnh Đắk Lắk

Bảng 5.2. Diện tích, cơ cấu theo mục đích sử dụng đất năm 2024

Bảng 7.1. Đặc trưng chất thải rắn

Bảng 7.2. Các cơ sở xử lý CTR sinh hoạt trên địa bàn tỉnh

Bảng 8.1 Một số bệnh truyền nhiễm hay gặp tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 9.1. Tỷ lệ số dân đô thị và nông thôn trong tỉnh được sử dụng nước sạch từ năm 2021 - 2025

Bảng 9.2. Tỷ lệ số người mắc các bệnh tả, lỵ, thương hàn, sốt rét giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 9.3. Tác động trực tiếp do ô nhiễm môi trường nước

Bảng 9.4. Số ca, Tỷ lệ mắc về đường hô hấp giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 10.1. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu môi trường giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 10.2. Số lượng báo cáo ĐTM, GPMT đã cấp giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 10.3. Tổng hợp số lượng giấy phép cấp, số tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước, phí bảo vệ môi trường giai đoạn 2021 - 2025

Bảng 10.4. Tổng hợp số lượng giấy phép cấp, số tiền cấp quyền khai thác, Thuế, phí bảo vệ môi trường trong lĩnh vực khoáng sản giai đoạn 2021 - 2025

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1. Bản đồ hành chính tỉnh Đắk Lắk

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.1. Nhiệt độ không khí trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 1.2. Độ ẩm không khí trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 1.3. Diễn biến số giờ nắng trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 1.4 .Lượng mưa trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 1.5. Tốc độ gió trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 1.6. Cơ cấu các ngành kinh tế (giá hiện hành) giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.1. Diễn biến giá trị pH sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.2. Diễn biến giá trị TSS sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.3. Diễn biến giá trị COD sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.4. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.5. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.6. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor (TP) sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.7. Diễn biến giá trị Coliform sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.8. Diễn biến giá trị pH sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.9. Diễn biến giá trị TSS sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021-2025

Biểu đồ 3.10. Diễn biến giá trị COD sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.11. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.12. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ (TN) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.13. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor (TP) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.14. Diễn biến Coliform sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.15. Diễn biến giá trị pH sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.16. Diễn biến giá trị TSS sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.17. Diễn biến giá trị COD sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.18. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.19. Diễn biến Coliform sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.20. Diễn biến giá trị pH sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.21. Diễn biến giá trị TSS sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.22. Diễn biến giá trị COD sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.23. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.24. Diễn biến Coliform sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.25. Diễn biến giá trị pH sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.26. Diễn biến giá trị TSS sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.27. Diễn biến giá trị COD sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.28. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.29. Diễn biến Coliform sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.30. Diễn biến giá trị pH nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.31. Diễn biến giá trị TSS nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.32. Diễn biến giá trị COD nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.33. Diễn biến giá trị BOD₅ nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.34. Diễn biến tổng Nitơ (TN) nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.35. Diễn biến giá trị tổng Phosphor (TP) nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.36. Diễn biến giá trị Coliform nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.37. Diễn biến giá trị pH nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.38. Diễn biến giá trị TSS nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.39. Diễn biến giá trị COD nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.40. Diễn biến giá trị BOD₅ nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.41. Diễn biến giá trị Coliform nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.42. Diễn biến giá trị pH trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.43. Diễn biến giá trị TSS trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.44. Diễn biến giá trị COD trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.45. Diễn biến giá trị BOD₅ trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.46. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.47. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.48. Diễn biến giá trị Coliform trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.49. Diễn biến giá trị pH trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.50. Diễn biến giá trị TSS trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.51. Diễn biến giá trị COD trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.52. Diễn biến giá trị BOD₅ trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.53. Diễn biến giá trị Coliform trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.54. Diễn biến giá trị pH nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.55. Diễn biến giá trị Nitrat nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.56. Diễn biến giá trị độ cứng nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.57. Diễn biến chỉ số Pemanganat nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.58. Diễn biến giá trị pH nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.59. Diễn biến giá trị TDS nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.60. Diễn biến giá trị Độ cứng tổng số nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.61. Diễn biến giá trị Pemanganat nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.62. Diễn biến giá trị pH vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.63. Diễn biến giá trị TSS vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.64. Diễn biến tổng Coliform vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.65. Diễn biến giá trị pH vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.66. Diễn biến giá trị TSS vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.67. Diễn biến tổng Coliform vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.68. Diễn biến giá trị pH đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.69. Diễn biến giá trị TSS đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.70. Diễn biến tổng Coliform đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.71. Diễn biến giá trị pH đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.72. Diễn biến giá trị TSS đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 3.73. Diễn biến tổng Coliform đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.1. Diễn biến tiếng ồn khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.2. Diễn biến nồng độ bụi khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.3. Diễn biến nồng độ NO2 khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.4. Diễn biến nồng độ SO2 khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.5. Diễn biến tiếng ồn KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.6. Diễn biến nồng độ Bụi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.7. Diễn biến nồng độ NO2 KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.8. Diễn biến nồng độ SO2 KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.9. Diễn biến nồng độ H2S KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.10. Diễn biến nồng độ NH3 KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.11. Diễn biến tiếng ồn khu vực Làng nghề, nông thôn giai đoạn  2021 - 2025

Biểu đồ 4.12. Diễn biến bụi khu vực Làng nghề, nông thôn giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.13. Diễn biến NO2 khu vực Làng nghề, nông thôn giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.14. Diễn biến SO2 khu vực Làng nghề, nông thôn giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 5.1. Hàm lượng Cu đất khu vực đất trồng trọt

Biểu đồ 5.2. Hàm lượng Zn đất khu vực trồng trọt

Biểu đồ 5.3. Hàm lượng Cu khu vực đất bãi rác - cụm công nghiệp

Biểu đồ 6.1. Diễn biến diện tích, độ che phủ rừng khu vực phía Tây

Biểu đồ 6.2. Diễn biến diện tích, độ che phủ rừng khu vực phía Đông

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

LỜI NÓI ĐẦU

Tỉnh Đắk Lắk mới chính thức hoạt động từ ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, ngày 12/6/2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Phú Yên và tỉnh Đắk Lắk thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Đắk Lắk, kết nối vùng Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ. Quy mô không gian phát triển của tỉnh đã mở rộng từ vùng cao nguyên đất đỏ Bazan trù phú vươn ra đến dải ven biển Nam Trung Bộ đầy tiềm năng, từ đó tỉnh sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng từ hệ sinh thái rừng núi cao nguyên đến tài nguyên biển đảo phong phú. Sự cộng hưởng này tạo ra vị thế chiến lược về chính trị và kinh tế mới, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Đắk Lắk (cũ) và tỉnh Phú Yên (cũ) đã đạt được những thành tựu trên nhiều lĩnh vực, nhất là tăng trưởng kinh tế, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, sự chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế với sự bùng nổ của các dự án năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), sự thâm canh trong nông nghiệp công nghệ cao và sự phục hồi mạnh mẽ của du lịch, dịch vụ. Quá trình phát triển này, bên cạnh việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần nhân dân, đã gia tăng sức ép đáng kể, tạo ra nhiều áp lực lên các thành phần môi trường đất, nước, không khí và đa dạng sinh học. Chất lượng môi trường nhiều nơi suy giảm, tình trạng ô nhiễm môi trường không khí, môi trường nước đã xuất hiện tại một số nơi, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp với các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ lịch sử (điển hình năm 2025), hạn hán cục bộ đã tác động trực tiếp đến an ninh môi trường và trở thành vấn đề quan tâm của toàn xã hội.

Thực hiện quy định tại Khoản 2, Khoản 3, Điều 120 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các quy định hiện hành và quy định Ủy ban nhân dân tỉnh việc lập báo cáo tổng quan hiện trạng môi trường giai đoạn 2021 - 2025 là nhiệm vụ pháp lý bắt buộc, vừa mang tính pháp lý, vừa mang tính thực tiễn cấp bách. Đây là cơ sở thực tiễn để đánh giá lại hiệu quả công tác quản lý nhà nước, nhận diện những vấn đề môi trường bức xúc, từ đó định hướng cho giai đoạn 2026 - 2030. Năm 2025 Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Yên (cũ) đã ban hành Kế hoạch số 233/KH-UBND ngày 10/12/2024 về kế hoạch Bảo vệ môi trường tỉnh Phú Yên năm 2025, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Yên (cũ) ban hành Quyết định 342/QĐ-STNMT ngày 17/6/2025 về việc phê duyệt Kế hoạch và dự toán kinh phí nhiệm vụ “Báo cáo hiện trạng môi trường giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh Phú Yên”. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập tỉnh để đảm bảo chương trình, kế hoạch đã ban hành cũng như để đảm bảo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức triển khai nhiệm vụ Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025.

Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh được xây dựng trên phạm vi tỉnh Đắk Lắk mới, đánh giá các vấn đề liên quan đến môi trường của tỉnh Đắk Lắk (cũ) và tỉnh Phú Yên (cũ), với mục tiêu: Đánh giá tổng quan và toàn diện hiện trạng các thành phần môi trường (đất, nước mặt, nước ngầm, nước biển ven bờ, không khí, đa dạng sinh học) trên phạm vi toàn tỉnh mới (bao gồm khu vực Tây Nguyên và Duyên hải cũ). Phân tích, làm rõ mối quan hệ tương tác giữa phát triển kinh tế - xã hội và môi trường; xác định các nguồn gây ô nhiễm, các áp lực chính từ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, đô thị hóa và tác động của biến đổi khí hậu, đánh giá, tổng hợp các nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua. Đánh giá những tác động của ô nhiễm môi trường đến sức khỏe cộng đồng, kinh tế - xã hội và chất lượng hệ sinh thái. Tổng kết, đánh giá hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường; nhận diện các thách thức, tồn tại trong công tác quản lý giai đoạn vừa qua. Đề xuất các giải pháp chiến lược, khả thi và các kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện chất lượng môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2050.

Báo cáo được xây dựng dựa trên mô hình khung phân tích Động lực - Sức ép - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng (DPSIR), đảm bảo tính logic và hệ thống hóa cao. Nội dung chính được cấu trúc thành 11 chương và phần kết luận, kiến nghị. Báo cáo sử dụng nhiều phương pháp bao gồm: sử dụng nguồn số liệu quan trắc định kỳ của mạng lưới quan trắc môi trường tỉnh, các kết quả phân tích chất lượng môi trường được so sánh với hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường (QCVN) hiện hành để đánh giá mức độ ô nhiễm. Đồng thời, so sánh chuỗi số liệu qua các năm để nhận định xu hướng diễn biến; Số liệu thống kê từ niên giám thống kê; báo cáo chuyên đề của các Sở, Ban, ngành (Sở NN&MT, Sở Y tế, Ban Quản lý các KCN...), cùng với sự tham gia đóng góp kiến của các các Sở, Ban ngành, UBND các cấp, cán bộ quản lý, các nhà khoa học và các chuyên gia trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ môi trường, phân tích, xử lý số liệu bằng các mô hình toán học, thống kê và kết quả từ các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan,.….

Báo cáo là văn bản pháp lý và khoa học quan trọng hàng đầu của địa phương, hỗ trợ Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh trong việc hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, giúp kiểm soát tác động, giám sát tuân thủ và định hướng phát triển bền vững, đảm bảo hài hòa giữa kinh tế và bảo vệ môi trường. Đồng thời, báo cáo hỗ trợ tích cực cho các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương và trung ương trong sự nghiệp bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, cung cấp dữ liệu chính thống, minh bạch cho cộng đồng, doanh nghiệp và các nhà đầu tư, góp phần nâng cao nhận thức xã hội và thúc đẩy xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường. Đối với tỉnh Đắk Lắk mới, báo cáo này còn có vai trò đặc biệt trong việc đồng bộ hóa hệ thống dữ liệu và cơ chế quản lý môi trường giữa hai vùng lãnh thổ vừa sáp nhập để tỉnh Đắk Lắk bước vào giai đoạn phát triển mới, hài hòa và bền vững hơn.

TRÍCH YẾU

Báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025 được xây dựng theo mô hình Động lực - Sức ép - Hiện trạng - Tác động - Đáp ứng; phân tích các vấn đề liên quan đến môi trường của tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 2021 - 2025: Động lực, áp lực của điều kiện tự nhiên, phát triển kinh tế đến hiện trạng chất lượng môi trường; các tác động đến sức khoẻ người dân, kinh tế - xã hội và biến đổi khí hậu; các kết quả đã đạt được và những tồn tại trong công tác quản lý, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ môi trường hiệu quả cho những năm sắp tới.

Báo cáo gồm nội dung:

- Chương I. Tổng quan về đặc điểm điều kiện tự nhiên và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đắk Lắk;

- Chương II. Sức ép của phát triển kinh tế - xã hội đối với môi trường;

- Chương III. Hiện trạng môi trường nước;

- Chương IV. Hiện trạng môi trường không khí;

- Chương V. Hiện trạng môi trường đất;

- Chương VI. Hiện trạng đa dạng sinh học;

- Chương VII. Quản lý chất thải rắn;

- Chương VIII. Biến đổi khí hậu, thiên tai, sự cố môi trường;

- Chương IX. Tác động của ô nhiễm môi trường;

- Chương X. Quản lý môi trường;

- Chương XI. Các thách thức trong bảo vệ môi trường, phương hướng và giải pháp bảo vệ môi trường trong 5 năm tới;

- Kết luận, kiến nghị.

CHƯƠNG I.

TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TỈNH ĐẮK LẮK

1.1. Tổng quan đặc điểm điều kiện tự nhiên

1.1.1. Vị trí địa lý

Tỉnh Đắk Lắk (mới) có tổng diện tích tự nhiên 18.096,40 km², nằm ở trung tâm khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, tọa độ địa lý từ: 12°09’45’’ đến 13°41’28’’ Vĩ độ Bắc; 107°28’57’’ đến 109°27’47’’ Kinh độ Đông.

Hình 1.1. Bản đồ hành chính tỉnh Đắk Lắk

- Phía Bắc giáp tỉnh Gia Lai;

- Phía Nam giáp tỉnh Lâm Đồng và Khánh Hòa;

- Phía Đông giáp Biển Đông;

- Phía Tây giáp Vương quốc Campuchia.

Phường Buôn Ma Thuột là trung tâm chính trị, kinh tế văn hoá xã hội của tỉnh và cả vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Trung tâm phường là điểm giao cắt giữa Quốc lộ 14 với Quốc lộ 26 và Quốc lộ 27 nối Đắk Lắk với các tỉnh: Khánh Hoà, Lâm Đồng và Gia Lai. Tỉnh nằm trên trục giao thông Bắc - Nam, có cả đường sắt, đường bộ, đường biển, đường hàng không và cảng biển, là điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư trong và ngoài nước để phát triển kinh tế-xã hội toàn tỉnh. Đây là động lực lớn, thúc đẩy nền kinh tế của tỉnh cũng như toàn vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên phát triển.

1.1.2. Địa hình

Đại bộ phận diện tích của tỉnh nằm ở phía Tây Trường Sơn, có hướng thấp dần từ Đông Nam sang Tây Bắc. Địa hình đa dạng đồi núi xen kẽ bình nguyên và thung lũng, khái quát có thể chia thành các dạng địa hình chính sau:

a) Địa hình vùng núi

Địa hình vùng núi cao: Phía Tây của tỉnh là Chư Yang Sin ngăn cách giữa cao nguyên Buôn Ma Thuột và cao nguyên Lâm Viên (Lâm Đồng) có nhiều dãy núi cao trên 1.500m, cao nhất là đỉnh Chư Yang Sin 2.445m, đỉnh nhọn, dốc đứng, địa hình hiểm trở. Đây là vùng sinh thủy lớn, đầu nguồn của các con sông như Krông Ana, Krông Nô. Phía Đông của tỉnh là dãy núi Cù Mông, dãy núi Đèo Cả, rìa phía Đông của dãy Trường Sơn tạo thành một vòng cung bao quanh từ đỉnh đèo Cù Mông vòng dọc theo biên giới phía Tây và khép kín ở đèo Cả. Độ cao trung bình của các đỉnh khoảng 1.000m, các đỉnh núi cao trên 1.000m có thể kể đến như hòn Dù, hòn Ông, hòn Chùa ở xã Tây Hòa; Chư Ninh, Chư Đan, Chư Hle nằm chủ yếu ở xã Sông Hinh, xã Ea Ly, Ea Bá; núi La Hiên, Chư Treng, hòn Rung Gia, hòn Suối Hàm chủ yếu ở xã Vân Hòa, xã Sơn Hòa. Vùng núi thấp, trung bình Chư Dơ Jiu và đồi thoải ven biển; Phía Tây của tỉnh là vùng ngăn cách thung lũng sông Ba và cao nguyên Buôn Ma Thuột, độ cao trung bình 600 - 700m, đỉnh Chư Dơ Jiu cao 1.103m; địa hình bào mòn, xâm thực. Phía Đông của tỉnh là khu vực chuyển tiếp giữa vùng núi cao và vùng đồng bằng ven biển; phân bố chủ yếu ven Quốc lộ 1A và rải rác dọc bờ biển, độ cao trung bình 150-300m.

b) Địa hình cao nguyên

Cao nguyên Buôn Ma Thuột rộng lớn, phân bố phía Tây Bắc của tỉnh, cao gần 800m, thoải về phía Nam cao từ 300 - 400m, phần lớn diện tích cao nguyên này là đất đỏ Bazan đã được khai thác sử dụng. Cao nguyên M'Đrắk tiếp giáp với tỉnh Khánh Hòa, độ cao trung bình 400 - 500m, có các dãy núi cao ở phía Đông và Nam, khu vực trung tâm có địa hình như lòng chảo cao ở xung quanh và thấp dần vào trung tâm.

Cao nguyên Vân Hòa nằm ở độ cao 400m, gồm các xã Sơn Hòa, xã Vân Hòa, xã Tây Sơn. Cao nguyên Trà Kê thuộc xã Tây Sơn, là nơi sinh sống chủ yếu của các tộc người thiểu số. Cao nguyên An Xuân thuộc xã An Xuân, nằm ở Tuy An Tây, tiếp giáp với cao nguyên Vân Hòa.

c) Địa hình bán bình nguyên Ea Súp

Là vùng đất rộng lớn nằm ở phía Tây của tỉnh, tiếp giáp với các cao nguyên, địa hình khá bằng phẳng, đồi lượn sóng nhẹ, độ cao trung bình 180m, có một vài dãy núi nhô lên như Yôk Đôn, Chư M’lanh... Phần lớn đất đai của địa hình bán bình nguyên Ea Súp là đất phiến thạch, phiến sét, xám, tầng mỏng.

d) Địa hình vùng bằng trũng Krông Pắc - Lắk

Nằm ở phía Đông - Nam của tỉnh, giữa cao nguyên Buôn Ma Thuột và dãy núi cao Chư Yang Sin, độ cao trung bình 400 - 500m. Đây là thung lũng của lưu vực sông Sêrêpôk hình thành các vùng bằng trũng chạy theo các con sông Krông Pắc, Krông Ana với cánh đồng Lắk - Krông Ana rộng khoảng 20.000 ha. Đây là vùng trũng bị lũ lụt vào các tháng 9, tháng 10 hàng năm.

e) Vùng đồng bằng ven biển nằm phía Đông của tỉnh

Có địa hình tương đối bằng phẳng, tập trung chủ yếu ở đồng bằng thuộc hạ lưu các sông Đà Rằng (hạ lưu sông Ba) và Bàn Thạch. Đồng bằng phía Nam nằm ở hạ lưu sông Ba và sông Bàn Thạch có địa hình tương đối bằng phẳng. Đồng bằng phía Bắc hẹp và bị chia cắt mạnh do nhiều dãy núi kéo dài sát biển, có độ dốc lớn, nhiều gò đồi xen kẽ, mỗi khu vực đều có đồi núi thấp, đứt quãng với những đèo dốc như đèo Quán Cau, đèo Nại, đèo Tam Giang, dốc Găng… Vùng bằng thấp và gò đụn ven biển: phần lớn các cồn cát, bãi cát.

f) Địa hình bờ biển

Bờ biển dài gần 189km với đặc điểm khúc khuỷu, có nhiều dãy núi chạy sát ra biển, tạo thành các eo vịnh, đầm. Dọc bờ biển có các cửa biển, lạch như cửa đầm Cù Mông (phía Đông Bắc của tỉnh), cửa biển Tân Quy (đầm Ô Loan), cửa biển Đà Diễn (thuộc hạ lưu sông Ba), cửa biển Đà Nông (sông Bàn Thạch) và cửa vịnh Vũng Rô (phía Đông Nam của tỉnh). Bờ biển phía Nam thoải dần, có những bãi cát dài nối liền với các mỏm đá sát biển. Ven bờ biển có 16 hòn đảo lớn nhỏ như Bàn Than (Hòn Nần), đảo Nhất Tự Sơn, hòn Yến, hòn Lao Mái Nhà, hòn Chùa, hòn Dứa, hòn Than, hòn Nưa... vùng nước đầm, vịnh, cửa biển là bãi cá đẻ, nơi sinh trưởng tốt của các loài tôm, loài nhuyễn thể, ghẹ, cá ngựa, rong câu… vịnh Vũng Rô và vịnh Xuân Đài là những vùng nước rộng, sâu và kín gió, thích hợp cho các loại tàu thuyền neo đậu, trú ẩn khi có gió bão.

1.1.3. Tài nguyên đất của Đắk Lắk

Tài nguyên đất đai tỉnh Đắk Lắk khá đa dạng về nhóm, các loại đất phân bố trên nhiều dạng địa hình khác nhau tạo ra những tiểu vùng sinh thái nông - lâm nghiệp thích hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây trồng lâu năm vùng cao nguyên. Nhóm đất đỏ vàng có diện tích lớn nhất 1.237.272ha, chiếm 68,36% diện tích tự nhiên, phân bố phần lớn trên địa hình tương đối bằng phẳng và có ở hầu hết các xã phía Tây và phía Đông tiếp giáp phía Tây của tỉnh. Trong nhóm đất đỏ vàng, nhóm đất Bazan diện tích 320.901ha hình thành trên đá Bazan, chiếm 17,93% diện tích toàn tỉnh và chiếm khoảng 14% quỹ đất Bazan toàn quốc, Đắk Lắk là một trong những tỉnh có diện tích đất Bazan lớn nhất Việt Nam. Trên loại đất này, đã hình thành các vùng cây công nghiệp nổi tiếng như: Cà phê, cao su, tiêu và các loài cây ăn quả cho năng suất và chất lượng cao.

Các nhóm đất khác như: Nhóm đất xám diện tích 202.314ha, nhóm đất phù sa diện tích 107.108ha, nhóm đất mùn vàng đỏ trên núi diện tích 64.055ha, nhóm đất đen diện tích 59.317ha, nhóm đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ 13.830ha, nhóm đất lầy diện tích 1.192 ha cũng thích hợp với nhiều loại cây lương thực, cây công nghiệp ngắn ngày, cây ăn quả và một số loại cây lâu năm khác…Đây là điều kiện khá thuận lợi cho Đắk Lắk phát triển sản xuất nông nghiệp đa dạng, tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Ngoài ra, còn có các nhóm đất khác như: Nhóm đất cát diện tích 11.126ha, nhóm đất mặn diện tích 6.998ha, nhóm đất phèn diện tích 1.851ha, nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá diện tích 31.989ha.

1.1.4. Đặc trưng khí hậu

Đắk Lắk thuộc miền khí hậu nhiệt đới gió mùa. Trong năm có hai đới gió chính Đông Bắc và Tây Nam. Do địa hình có xu hướng thấp dần từ Tây sang Đông nên khí hậu có sự sai khác giữa hai vùng, bao gồm vùng đồng bằng với đặc điểm khí tượng ở trạm Tuy Hòa là đại diện và vùng cao với đặc điểm khí tượng ở trạm Buôn Ma Thuột là đại diện. So với vùng cao, vùng đồng bằng có nhiệt độ trung bình, tổng lượng mưa năm và tổng số giờ nắng năm cao hơn.

Theo kết quả tổng hợp của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025:

a) Nhiệt độ

Nhiệt độ trung bình năm giai đoạn 2021 - 2025 khu vực phía Tây tỉnh dao động 23,5ºC - 24,5ºC, khu vực phía Đông tỉnh dao động 25,5ºC - 27,9ºC biên độ dao động nhiệt các tháng trong năm thấp nằm trong khoảng từ 3ºC - 4ºC.

Biểu đồ 1.1. Nhiệt độ không khí trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

b) Độ ẩm

Độ ẩm trung bình trong không khí giai đoạn 2021 - 2025 tại khu vực phía Tây tỉnh dao động từ 80 - 82%, khu vực phía Đông tỉnh dao động từ 80 - 82%, phân bố không gian của yếu tố thể hiện quy luật tăng theo độ cao địa hình rất rõ rệt, vùng đồng bằng ven biển độ ẩm tương đối trung bình năm là 80%, vùng núi là 85%. Thời kỳ mùa khô độ ẩm giảm liên tục và dao động từ 65 - 80%, bắt đầu từ tháng 4 độ ẩm giảm mạnh hơn là do có sự ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam cho đến hết tháng 7 và giá trị đạt thấp nhất khoảng 67%, vùng ven biển 75% ở vùng núi sau đó lại tăng dần cho đến tháng 10.

Biểu đồ 1.2. Độ ẩm không khí trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

c) Số giờ nắng

Tổng số giờ nắng bình quân hàng năm khá cao trong giai đoạn 2021-2025 khoảng 2.214 - 2.517 giờ ở khu vực phía Tây và 2.645 - 2.764 giờ ở khu vực phía Đông của tỉnh. Sự chênh lệch số giờ nắng phản ánh rõ nét sự tương phản giữa hai mùa: mùa khô và mùa mưa ẩm.

Biểu đồ 1.3. Diễn biến số giờ nắng trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

d) Lượng mưa

Lượng mưa dao động từ 1.625,2 - 3.125,1mm ở các trạm khu vực phía Tây và dao động từ 1.825,3 - 2.970,5mm ở các trạm khu vực phía Đông tỉnh. Trong tháng 11/2025, tình hình thời tiết, thiên tai trên địa bàn tỉnh có nhiều diễn biến bất thường. Tính đến nay, đã có 15 cơn bão và 05 cơn áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) hoạt động trên Biển Đông, trong đó có 03 cơn bão và 01 ATNĐ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền, đặc biệt cơn bão số 13 đã đổ bộ trực tiếp và gây thiệt hại rất lớn cho tỉnh Đắk Lắk. Ngay sau đó, từ ngày 15/11 đến ngày 21/11/2025, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã diễn ra một đợt mưa đặc biệt lớn. Đỉnh điểm trong 2 ngày (ngày 19 và 20/11), lượng mưa đo được tại các trạm phổ biến từ 400 - 1.000mm, một số khu vực có mưa lớn hơn 1.100mm. Lũ trên tất cả các sông trên địa bàn tỉnh là sông Ba, Kỳ Lộ, Bàn Thạch, Krông Ana, Sêrêpôk đều vượt cao so với mức lịch sử. Đây là đợt mưa lũ lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua trên địa bàn tỉnh, cao hơn 1,5m so với mức lịch sử năm 1993, vượt tần suất 100 năm. Mưa đặc biệt lớn, kéo dài, diễn ra trên toàn địa bàn của 5 tỉnh: Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Quảng Ngãi và Đắk Lắk. Với vị trí là trung tâm của vùng Duyên hải Nam trung bộ - Tây Nguyên, địa hình dốc theo hướng Tây sang Đông nên gần như toàn bộ lượng nước ở khu vực phía Tây đều đổ về hạ lưu, đặc biệt là khu vực phía Đông (tỉnh Phú Yên cũ). Với lượng nước đặc biệt lớn này đã vượt qua sức chứa an toàn của các hồ thủy điện nên bắt buộc phải xả lũ về hạ lưu. Bên cạnh đó, trong khoảng thời gian này do tác động của nhiễu động gió đông mạnh và thủy triều cao đã gây nên tình trạng lũ lụt vô cùng nghiêm trọng trên địa bàn tỉnh.

Biểu đồ 1.4 .Lượng mưa trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

e) Hướng gió

Đối với khu vực phía Tây tỉnh có 2 hướng gió chính theo 2 mùa, mùa mưa gió Tây Nam, mùa khô gió Đông Bắc. Trong các tháng giữa mùa mưa hướng gió Tây thịnh hành chiếm tần suất 55 - 60%. Trong các tháng mùa khô gió Đông thịnh hành với tần suất 65 - 75%.

Tốc độ gió trung bình giai đoạn 2021 - 2025 tại các khu vực có sự chênh lệch khá lớn, khu vực phía Tây tỉnh có tốc độ gió dao động từ khoảng 1,1 - 3,2m/s. Tuy nhiên khu vực phía Đông tỉnh có tốc độ gió dao động từ khoảng 1,8 - 2,3m/s.

Biểu đồ 1.5. Tốc độ gió trung bình tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025

1.1.5. Chế độ thủy văn và sông ngòi

Đắk Lắk có nguồn nước mặt khá phong phú, khu vực phía Đông có khoảng 50 con sông lớn nhỏ, có chiều dài lớn hơn 10 km. Đáng chú ý là 03 con sông chính là sông Ba, sông Kỳ Lộ và sông Bàn Thạch; 02 con sông nhỏ là sông Cầu và sông Bà Nam. Tổng lượng dòng chảy trung bình khu vực phía Đông tỉnh khoảng 12,64 tỉ m³/năm. Tổng diện tích lưu vực của toàn bộ sông suối chảy qua khu vực phía Đông tỉnh khoảng 16.904 km². Tổng diện tích các lưu vực thuộc phía Đông tỉnh khoảng 5.045 km², với tổng lưu lượng khoảng 12,64 tỷ m³, trong đó, sông Ba chiếm khoảng 73 %, sông Kỳ Lộ 15 %, sông Bàn Thạch 7,3 %, sông Cầu 1,4 % và còn lại là các sông suối khác.

Khu vực phía Tây tỉnh lượng mưa hàng năm biến đổi từ 2.000 mm đến 2.100 mm, mô đun dòng chảy trung bình nhiều năm khoảng 17,3 ÷ 34,4 l/s/km², hàng năm tổng lượng dòng chảy mặt của sông Sêrêpôk tại Bản Đôn khoảng 8,35 tỷ m³, đến trạm Krông Năng là 0,174 tỷ m³. Tổng lượng nước đến khu vực phía Tây tỉnh khoảng 9,2 tỷ m³. Tuy vậy, lượng nước phân phối không đều theo không gian và thời gian, mùa lũ chiếm 75 ÷ 85%, mùa kiệt chỉ có 15 ÷ 25% nhưng lại quan trọng vì là mùa có nhu cầu nước tưới cho nông nghiệp rất lớn, mùa lũ lượng nước tập trung lớn gây lũ lụt tại các vùng sông Krông Bông, Krông Pắc, Krông Ana, Ea Súp, phần lớn là vùng canh tác lúa nước, mùa khô dòng chảy kiệt, nguồn nước nhiều sông suối cạn kiệt.

1.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội

1.2.1. Tình hình phát triển kinh tế

Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP theo giá so sánh năm 2010) trong 5 năm 2021 - 2025 ước đạt 457.890 tỷ đồng, bình quân tăng 6,24%/năm. Trong đó: Nông, lâm, thủy sản bình quân tăng 5,24%/năm; Công nghiệp - xây dựng tăng 8,82%/năm (riêng công nghiệp tăng 10,95%/năm; xây dựng tăng 5,57%/năm); Dịch vụ tăng 6,22%/năm; Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm tăng 1,75%/năm.

- GRDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) đến cuối năm 2025 ước đạt 81 triệu đồng/người.

- Huy động vốn đầu tư toàn xã hội trong 5 năm ước đạt 302.638 tỷ đồng, chiếm 33% tổng GRDP giá hiện hành, bình quân tăng 5,1%/năm.

- Tổng kim ngạch xuất khẩu trong 5 năm ước đạt 9.427,3 triệu USD, bình quân tăng 12,5%/năm.

- Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên địa bàn trong 5 năm ước đạt 748.355 tỷ đồng, bình quân tăng 9,3%/năm.

- Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn trong 5 năm ước đạt 71.236 tỷ đồng, bình quân tăng 2,1%/năm.

- Phát triển hạ tầng: Đến năm 2025 dự kiến tưới chủ động cho 83,7% diện tích cây trồng có nhu cầu tưới; tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt 27,41%.

- Phát triển doanh nghiệp (DN), HTX: Trong 5 năm dự kiến có 9.345 DN thành lập mới, bình quân tăng 0,2%/năm và có 463 HTX đăng ký thành lập.

- Giai đoạn 2021-2025: Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm 9,3%, tương ứng giảm bình quân 1,86%/năm; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm 20,74%, tương ứng giảm bình quân 4,15%/năm. Năm 2025 giảm tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị dự kiến còn 2,4%.

- Lao động và việc làm: Đến cuối năm 2025, tỷ lệ lao động nông nghiệp trong tổng số lao động tham gia hoạt động kinh tế giảm còn 56%; Tỷ lệ lao động được đào tạo so với tổng số lao động đạt 70%, trong đó tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ đạt 25%. Trong 5 năm giải quyết việc làm cho 292.250 lao động. Tỷ lệ lao động tham gia bảo hiểm xã hội đến hết năm 2025 ước đạt 17,7%.

- Đến năm 2025, tỷ lệ trường học đạt chuẩn Quốc gia dự kiến đạt 61%.

- Đến hết năm 2025: Tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng (cân nặng theo tuổi) giảm còn 13,68%; Số giường bệnh/1 vạn dân (không tính giường trạm y tế xã) dự kiến đạt 29,8 giường; Số bác sỹ trên một vạn dân dự kiến đạt 8,6 bác sỹ; Tỷ lệ bao phủ BHYT dự kiến đạt 95%.

- Lũy kế đến cuối năm 2025, ước có 26/88 xã đạt chuẩn nông thôn mới.

- Đến hết năm 2025: Tỷ lệ khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường đạt 100%. Tỷ lệ cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường đạt 21%. Tỷ lệ chất thải rắn ở đô thị được thu gom, xử lý dự kiến đạt 92%. Tỷ lệ che phủ rừng (tính cả cây cao su) dự kiến đạt 41,37%. Tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh dự kiến đạt 98,42%. Tỷ lệ dân số đô thị được sử dụng nước sạch dự kiến đạt 92,5%.

Bảng 1.1. Tổng cơ cấu các ngành kinh tế giai đoạn 2021 - 2025

Nguồn: UBND tỉnh Đắk Lắk, 2025

Biểu đồ 1.6. Cơ cấu các ngành kinh tế (giá hiện hành) giai đoạn 2021 - 2025

Tỉnh Đắk Lắk thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh 5 năm 2021 - 2025 trong bối cảnh có nhiều thời cơ, thuận lợi, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát; thể chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện; tổ chức, bộ máy hệ thống chính trị được sắp xếp tinh, gọn, hoạt động ngày càng hiệu lực, hiệu quả; các khâu đột phá chiến lược và các động lực tăng trưởng được thúc đẩy; chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo có bước tiến mới… Tuy nhiên, tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động nhanh, phức tạp, khó lường, tác động của đại dịch COVID-19 (2021 - 2022), sự điều chỉnh chính sách thuế, tài chính của các nước lớn; giá cả vật tư, nguyên liệu đầu vào tăng cao, trong khi giá một số nông sản chủ lực của tỉnh chưa đạt như kỳ vọng; thời tiết diễn biến bất thường đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển của tỉnh…

Trong bối cảnh đó, với sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Trung ương, sự quan tâm, hỗ trợ của các bộ, ngành Trung ương và các tổ chức, cá nhân, toàn Đảng bộ và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh đã phát huy truyền thống cách mạng, thời cơ, thuận lợi, vượt qua khó khăn, thách thức, đoàn kết, quyết tâm, nỗ lực phấn đấu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh 5 năm 2021 - 2025 của tỉnh đạt được những kết quả quan trọng, tương đối toàn diện trên các lĩnh vực. Cụ thể như sau:

a. Phát triển công nghiệp

Trong giai đoạn 2021 - 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp hàng năm duy trì tăng trưởng bình quân 11,1%/năm, đạt so với mục tiêu (Mục tiêu tăng trưởng bình quân 11%/năm), ở mức khá so với các tỉnh trong khu vực và mức bình quân chung của cả nước. Mặc dù chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19 nhưng các nhà máy đã nhanh chóng vượt qua khó khăn, ổn định tổ chức sản xuất, giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển công nghiệp. Bên cạnh việc nỗ lực duy trì tăng trưởng ổn định của các cơ sở công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp khai khoáng, công nghiệp điện nước đang hoạt động..., một số nhà máy sản xuất điện gió, điện mặt trời, nhà máy sản xuất dệt, may trang phục, nhà máy sản xuất lông mi nhân tạo mới được đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động đã góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực công nghiệp cho các năm tiếp theo.

Ngành công nghiệp tỉnh chú trọng chuyển dịch cơ cấu sản xuất công nghiệp từ sơ chế, bảo quản sau thu hoạch, trang thiết bị truyền thống, thô sơ, sử dụng nhiều lao động sang công nghiệp chế biến sâu, trang thiết bị, công nghệ hiện đại, gia tăng cả chất và lượng của sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng, tạo đột phá về năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp của tỉnh. Trong giai đoạn, tập trung thu hút đầu tư các dự án công nghiệp sản xuất trên địa bàn tỉnh, như:

- Khu vực phía Tây tỉnh: Kết quả đạt được trong thời gian qua, các nhà máy sản xuất chế biến, sản phẩm công nghiệp chủ lực đều đang hoạt động ổn định và có sự tăng trưởng, các nhà máy đã tạo ra nhiều sản phẩm công nghiệp chế biến có giá trị cao cho tiêu dùng và xuất khẩu. Ngoài ra, đã phát triển thêm một số sản phẩm công nghiệp mới từ các dự án đưa vào hoạt động trong giai đoạn này với dây chuyền, máy móc hiện đại, giá trị gia tăng cao có tổng mức đầu tư lớn như: sản phẩm viên nén gỗ xuất khẩu, sản phẩm trái cây sấy thăng hoa, sản phẩm sợi dệt....

- Khu vực phía Đông tỉnh: Đưa vào hoạt động các dự án chế biến sản phẩm hải sản với quy mô công suất trên 40.000 tấn sản phẩm/năm đã tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu phần lớn xuất khẩu sang Mỹ, EU và một số nước ở thị trường châu Á. Đồng thời đưa vào hoạt động 3 nhà máy sản xuất dược phẩm của các công ty Pymepharco, Công ty Thai Nakorn Patana và Công ty Asta, với tổng công suất trên 3 tỷ viên/năm; 01 nhà máy sản xuất linh kiện điện tử với công suất 1 tỷ sản phẩm/năm. Ngoài ra, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát đã khởi công xây dựng Khu liên hợp gang thép, bao gồm Khu Công nghiệp Hòa Tâm và Cảng Bãi Gốc tại Khu Kinh tế Nam Phú Yên với tổng vốn đầu tư hơn 9,6 nghìn tỷ đồng. Đây là một điểm sáng mới, đáng chú ý của ngành công nghiệp luyện kim.

Các khu, cụm công nghiệp từng bước được đầu tư, hoàn thiện, góp phần tạo điều kiện cho thu hút doanh nghiệp đầu tư vào tỉnh. Đến nay, tỉnh có 06 KCN và 19 CCN đang hoạt động. Tỷ lệ lấp đầy tại KCN Hòa Phú, Hòa Hiệp 2 đạt 100%; bình quân các KCN khác đạt khoảng 77,6%. Hiện có 19 Cụm công nghiệp đang hoạt động với diện tích 675,05 ha. Ngoài ra, tỉnh đang tiến hành thủ tục đầu tư và xây dựng 07 Khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 3.357 ha; trong đó có 1 số Dự án có quy mô lớn đã được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư như: Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Phú Xuân, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Tâm (giai đoạn 1), Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp công nghệ cao Phú Yên.

b) Phát triển xây dựng

Giai đoạn 2021 - 2025 cơ cấu ngành xây dựng chuyển dịch tích cực, quy hoạch xây dựng đi trước làm cơ sở quản lý và bảo đảm tính định hướng, đồng bộ. Tăng trưởng đạt 5,57%/năm.

* Khu vực phía Tây tỉnh:

- Tỷ lệ đô thị hóa ước đạt 35% vào năm 2025, hoàn thành 100% mục tiêu kế hoạch.

- Hoàn thành Chương trình phát triển nhà ở tỉnh giai đoạn 2021 - 2025; triển khai kế hoạch phát triển nhà ở theo các quyết định của UBND tỉnh.

- 151/151 xã hoàn thành quy hoạch chung xây dựng nông thôn mới, đạt 100%.

- Tổ chức lập và triển khai các chương trình phát triển đô thị đến năm 2030; làm việc với nhiều huyện, thị xã về kế hoạch nâng loại đô thị.

- Thẩm định và điều chỉnh nhiều đồ án quy hoạch quan trọng như nghĩa trang, công viên nghĩa trang, hạ tầng đô thị

- Thẩm định 300 hồ sơ dự án sử dụng ngân sách nhà nước và 294 hồ sơ thiết kế xây dựng nguồn vốn ngoài ngân sách.

- Cấp 153 giấy phép xây dựng; tổng mức đầu tư thẩm định hơn 27.000 tỷ đồng.

- Ban hành các chỉ thị và chính sách hỗ trợ tháo dỡ lò gạch thủ công, phát triển vật liệu xây không nung theo quy định của Trung ương.

- Công bố chỉ số giá xây dựng, giá vật liệu hàng tháng; kiểm tra việc niêm yết giá vật liệu xây dựng trên toàn tỉnh.

- Đề xuất dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Hòa Phú và thỏa thuận chỉ giới, tuyến ống cấp nước tại nhiều khu vực.

- Giải quyết 6.421 hồ sơ thủ tục hành chính giai đoạn 2021 - 2024; tăng cường ứng dụng ISO 9001:2015 và dịch vụ công trực tuyến.

- Trình ban hành 18 văn bản quy phạm pháp luật phục vụ công tác quản lý ngành.

* Khu vực phía Đông tỉnh:

- Tỷ lệ đô thị hóa đạt 45% vào năm 2025, thể hiện nỗ lực lớn trong công tác quy hoạch, phát triển và nâng cấp đô thị.

- Tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt 95%, nhờ phát triển, nâng cấp các nhà máy nước và mạng lưới truyền tải.

- 100% đô thị trong tỉnh có quy hoạch chung được duyệt; tỷ lệ phủ kín quy hoạch phân khu đạt ~33,8% và quy hoạch chi tiết đạt ~19,1%.

- Lập và triển khai nhiều Chương trình phát triển đô thị; thẩm định, lập đề án nâng loại đô thị cho nhiều địa phương theo kế hoạch phát triển đến 2030.

- Đầu tư mở rộng, nâng cấp nhiều nhà máy nước như Tuy Hòa, Đông Bắc Sông Cầu, Chí Thạnh... góp phần đảm bảo nhu cầu nước sạch cho người dân.

- Diện tích nhà ở bình quân đầu người toàn tỉnh đạt 25,41 m², tiệm cận mục tiêu.

- Đưa vào sử dụng 05 dự án nhà ở thương mại với 506 căn; đang triển khai thêm các dự án có tổng quy mô hơn 13.000 căn.

- Hoàn thiện kế hoạch phát triển nhà ở xã hội, triển khai các dự án khu nhà ở công nhân và tạo quỹ đất cho nhà ở xã hội.

- Tăng trưởng mạnh từ năm 2023 nhờ triển khai các dự án trọng điểm, đặc biệt là cao tốc Bắc - Nam phía Đông; năm 2023 tăng 45,1% so với năm trước.

- Rà soát, chuẩn hóa thủ tục hành chính; ứng dụng ISO 9001:2015; triển khai cơ chế “một cửa” và dịch vụ công trực tuyến, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

- Tham mưu đầy đủ các văn bản quản lý ngành, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực xây dựng, quy hoạch, bất động sản.

Nhìn chung công tác quản lý nhà nước về xây dựng, quản lý quy hoạch và quản lý xây dựng theo quy hoạch, quản lý vật liệu xây dựng,… được các cấp và các ngành chức năng quan tâm, thu hút được nhiều nguồn lực tham gia phát triển, diện mạo các đô thị trên địa bàn tỉnh có nhiều thay đổi tích cực; năng lực và trình độ công nghệ ngành xây dựng được nâng lên.

Tuy nhiên, công tác quản lý quy hoạch đô thị chưa thật sự chặt chẽ, nguồn lực cho đầu tư phát triển đô thị chưa đáp ứng được nhu cầu của địa phương, việc thu hút các nguồn vốn khác ngoài ngân sách để đầu tư phát triển đô thị còn hạn chế, nhiều vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư còn gặp nhiều vướng mắc, khó khăn làm ảnh hưởng đến công tác thi công công trình và triển khai thực hiện dự án.

c) Phát triển năng lượng

Việc đầu tư xây dựng, đưa vào vận hành khai thác các dự án năng lượng tái tạo trong thời gian qua đã góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp nguồn thu đáng kể cho ngân sách tỉnh, tạo thêm nhiều việc làm cho lao động địa phương, góp phần ổn định đời sống người dân. Bên cạnh đó, phát triển năng lượng tái tạo tỉnh Đắk Lắk bổ sung nguồn điện ổn định cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

* Về nguồn điện:

- Thủy điện (TĐ): Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 25 nhà máy thủy điện đang hoạt động phát điện với tổng công suất lắp đặt là 1.223,67 MW. Ngoài ra, có 04 nhà máy nằm tại địa phận giáp ranh với tỉnh Đắk Lắk, các nhà máy này không đặt trên địa phận tỉnh Đắk Lắk nhưng có liên quan tới khu vực vùng hạ du và việc chia sẻ tài nguyên nước trong lưu vực sông với tổng công suất 69 MW.

- Điện gió: Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 02 dự án điện gió đang hoạt động với tổng công suất lắp đặt là 428,8 MW (trong đó, nhà máy điện gió Ea Nam công suất 400 MW, nhà máy điện gió HBRE công suất 28,8 MW).

- Điện mặt trời (ĐMT): Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 16 nhà máy điện mặt trời nối lưới đang hoạt động phát điện với tổng công suất lắp đặt là 1.607,75 MW và 6.515 hệ thống điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) với tổng công suất lắp đặt là 758,634 MWp (trong đó, địa bàn phía Tây tỉnh 5.359 hệ thống, tổng công suất 649,634 MWp; phía Đông tỉnh 1.156 hệ thống, tổng công suất 109 MWp).

- Điện sinh khối: Trên địa bàn tỉnh hiện nay có 01 nhà máy điện sinh khối KCP Phú Yên giai đoạn 1 (30MW) đã đi vào hoạt động.

Trong thời gian qua, các nhà máy điện nêu trên đã hoạt động phát điện ổn định, đảm bảo cung cấp đủ nguồn điện phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu thụ điện của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn. Ngoài ra, các nhà máy đã đóng góp sản lượng điện lớn cho hệ thống điện quốc gia, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.

Theo thống kê năm 2024, các nhà máy này đã phát được 9.027 triệu kWh, thu được từ nguồn bán điện khoảng 1.131 tỷ đồng. Trong 06 tháng đầu năm 2025, các nhà máy này đã phát được 4.508 triệu kWh, thu được từ nguồn bán điện khoảng 687,7 tỷ đồng.

* Về hệ thống lưới điện truyền tải và phân phối:

- Tính đến nay, hệ thống điện truyền tải trên địa bàn toàn tỉnh có 335,405 km đường dây 500kV; 667,821km đường dây 220kV và 04 trạm biến áp 220kV với tổng dung lượng các máy biến áp là 1.190MVA.

- Đối với hệ thống lưới điện phân phối có 821,3 km đường dây 110kV, 26 trạm biến áp 110kV với tổng dung lượng là 1.235MVA; 229,06 km đường dây 35kV; 4.807,67km đường dây 22kV và 6.298,11km đường dây 0,4kV cùng với 9.322 trạm biến áp (35kV, 22kV, 10kV) với tổng công suất là 2.649.000kVA.

Nhìn chung, hệ thống lưới điện truyền tải trên địa bàn tỉnh hiện nay đang đáp ứng được việc giải tỏa công suất từ các nguồn phát và truyền tải lên hệ thống lưới điện quốc gia. Hệ thống lưới điện phân phối đáp ứng được đầy đủ nhu cầu sử dụng điện của người dân và doanh nghiệp.

d) Phát triển giao thông, vận tải

Hạ tầng giao thông được quan tâm tập trung đầu tư từ nhiều nguồn vốn, liên kết vùng nhiều dự án trọng điểm quốc gia, liên vùng, liên tỉnh, liên huyện được đầu tư, đáp ứng ngày càng tốt hơn cho nhu cầu đi lại, vận chuyển trong và ngoài tỉnh. Mạng lưới giao thông đường bộ được đầu tư khá đồng bộ, kết nối thông suốt từ trung tâm tỉnh đến các huyện, xã, từ đô thị đến nông thôn, từ khu vực Tây Nguyên đến khu vực ven biển và các vùng kinh tế, khu vực xung quanh.

Các dự án trọng điểm như cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đường ven biển phía Đông tỉnh, các tuyến liên kết vùng được triển khai đúng tiến độ, hình thành mạng lưới giao thông chiến lược kết nối vùng. Công tác quản lý, bảo trì quốc lộ, tỉnh lộ được tăng cường, bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt. Tỷ lệ nhựa hóa, bê tông hóa đường liên thôn, liên xã được nâng cao; 100% xã có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa, thúc đẩy phát triển vùng sâu, vùng xa, ven biển, miền núi. Giao thông đường hàng không, đường biển, đường sắt được trung ương và địa phương chú trọng đầu tư, đang từng bước lập quy hoạch, kế hoạch để triển khai thực hiện đầu tư nâng cấp.

Tuy nhiên, hiện trạng các tuyến đường giao thông ở phía Đông tỉnh còn hạn chế chưa tương xứng với tình hình giao thông hiện tại, các tuyến đường Quốc lộ 25 chưa được mở rộng (chỉ có 1 số đoạn nhỏ mở rộng) nên tìm ẩn nguy tai nạn giao thông cao; Quốc lộ 29 cũng chưa được nâng cấp trong bối cảnh mật độ giao thông ngày càng tăng; một số tuyến đường ở phường Tuy hoà như đường Nguyễn Hữu Thọ chưa được mở rộng, phần vỉa hè đào lên nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thiện, đường Nguyễn Trãi nối dài vẫn còn chưa hoàn thiện,…

Hệ thống cảng biển được quan tâm đầu tư, Cảng hàng không Buôn Ma Thuột và Cảng hàng không Tuy Hòa vận hành hiệu quả, sản lượng hành khách tăng qua các năm, góp phần nâng cao kết nối vùng. Hoàn thành công trình gia cố các hầm yếu kết hợp mở mới ga đường sắt Xuân Sơn Nam và xây dựng một số đoạn đường gom dọc đường sắt Bắc - Nam. Dịch vụ Logistics, vận tải đa phương thức từng bước hình thành, nhất là tại các khu vực ven biển và cửa ngõ giao thương của tỉnh.

Dịch vụ vận tải (đường bộ, đường biển) phát triển mạnh, đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân. Dịch vụ bưu chính, viễn thông hoạt động ổn định; hạ tầng viễn thông tiếp tục được đầu tư, phát triển theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu thông tin phục vụ phát triển KT-XH và nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Ngân hàng và các tổ chức tín dụng tiếp tục có bước phát triển mạnh về mạng lưới, quy mô; huy động vốn bình quân tăng 13,79%/năm, tổng dư nợ cho vay bình quân tăng 11,68%/năm; tỷ lệ nợ xấu dưới 3% tổng dư nợ cho vay, nằm trong tầm kiểm soát của các tổ chức tín dụng.

Trong những năm qua, hoạt động giao thông vận tải đã có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển KT-XH của tỉnh. Tuy nhiên, một số tuyến đường đã xuống cấp, việc hoàn thiện, đầu tư xây dựng các tuyến đường mới trong tương lai, sự phát triển phương tiện vận chuyển (ô tô, xe máy, các phương tiện khác) sử dụng nhiên liệu hóa thạch làm phát sinh bụi, khí thải (CO, SO₂, NO_x,…) là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí, ảnh hưởng đến các khu vực xung quanh.

e) Phát triển nông, lâm nghiệp, thủy sản

Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản phát triển khá nhanh theo hướng chất lượng cao, bền vững; đóng vai trò “trụ đỡ” duy trì tốc độ tăng trưởng và mở rộng quy mô kinh tế của tỉnh. Tăng trưởng ngành nông nghiệp bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 5,24%/năm. Sản xuất nông nghiệp tiếp tục có những thay đổi tích cực, từ sản xuất dựa trên khai thác tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực xã hội đã bắt đầu hướng đến những “giá trị xanh”. Cơ cấu nội bộ ngành chuyển dịch theo hướng phát huy lợi thế so sánh của ngành, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp được chú trọng, năng suất, chất lượng các sản phẩm có lợi thế và thị trường như: cà phê, cao su, sầu riêng, các loại cây công nghiệp giá trị cao, cá ngừ, tôm hùm, tôm thẻ… được nâng lên đáng kể; giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích bình quân đạt 195 triệu đồng/ha, giá trị sản phẩm nuôi trồng thủy sản trên một đơn vị diện tích bình quân đạt 497 triệu đồng/ha, trong đó riêng khu vực phía Đông tỉnh đạt khoảng 1,3 tỷ đồng/ha. Đã hình thành được một số khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ có quy mô lớn (Xuân Thiện, Chánh Thu ở phía Tây tỉnh). Cơ sở hạ tầng Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Phú Yên được quan tâm đầu tư.

Chăn nuôi bước đầu chuyển dịch theo hướng chăn nuôi công nghiệp, trang trại quy mô lớn, công nghệ cao; tập trung tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng gắn với bảo đảm an toàn sinh học, mở rộng chăn nuôi VietGAP. Lĩnh vực thủy sản từng bước được cơ cấu lại theo hướng tăng tỷ trọng giá trị nuôi trồng, giảm dần tỷ trọng khai thác ven bờ, gắn với chế biến và xuất khẩu. Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới tiếp tục được triển khai rộng khắp, thực chất, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc. Việc xây dựng thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột, phát triển cà phê đặc sản hướng đến mục tiêu “Đắk Lắk là điểm đến của cà phê thế giới” được chú trọng thực hiện. Hạ tầng thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp tiếp tục có nhiều thay đổi, được chú trọng đầu tư từ nhiều nguồn vốn. Công tác quản lý, phát triển và bảo vệ rừng được quan tâm. Hệ thống cảng cá, dịch vụ hậu cần nghề cá, khu neo đậu tránh trú bão tàu thuyền được chú trọng đầu tư. Công tác chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp được tập trung chỉ đạo.

f) Hoạt động y tế

Công tác quản lý nhà nước về y tế tiếp tục được tăng cường, chất lượng chăm sóc sức khỏe, khám, chữa bệnh được nâng cao ở các tuyến. Tổ chức bộ máy, mạng lưới y tế từ tỉnh đến huyện, xã được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu quả; quyết liệt thực hiện cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập. Mạng lưới y tế cơ sở tiếp tục được đầu tư và củng cố, 79,86% xã đạt bộ tiêu chí chuẩn quốc gia về y tế giai đoạn đến 2030; phát huy tốt vai trò trong phòng, chống dịch bệnh; ứng dụng thành công các kỹ thuật mới, tiên tiến, điều trị có hiệu quả một số bệnh nặng, hiểm nghèo. Các giải pháp tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế được đẩy mạnh, có chuyển biến tích cực, hình thành nhiều cơ sở y tế tư nhân với quy mô lớn và trang thiết bị hiện đại, góp phần giảm áp lực cho hệ thống y tế công lập. Đến cuối năm 2025, đạt 29,8 giường bệnh/1 vạn dân; 8,6 bác sỹ/1 vạn dân; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95%. Các chính sách thu hút, đãi ngộ, tuyển dụng, hỗ trợ đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ y, bác sĩ được quan tâm triển khai. Công tác phòng chống dịch và công tác khám chữa bệnh trong mọi tình huống được đảm bảo. Hoạt động hành nghề y, dược tư nhân được quản lý tốt hơn. Kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm được đẩy mạnh, góp phần hạn chế ngộ độc thực phẩm trên địa bàn.

Bênh cạnh nhưng kết quả đạt được, chất lượng khám chữa bệnh, cơ sở vật chất, trang thiết bị khám chữa bệnh còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là đối với các yêu cầu khám chữa bệnh kỹ thuật cao. Nguồn nhân lực và số lượng bác sỹ, cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao và sâu vẫn còn thiếu, mất cân đối ở tất cả các tuyến nhưng chưa có cơ chế chính sách thực sự hấp dẫn để thu hút, dẫn đến chỉ tiêu về bác sỹ/vạn dân không đạt kế hoạch đề ra; tình trạng quá tải ở các bệnh viện tuyến tỉnh vẫn còn cao; sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị của tuyến cơ sở chưa thật hiệu quả; chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh của ở tuyến dưới còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân trên địa bàn.

g) Phát triển du lịch, dịch vụ, kinh doanh, thương mại và xuất nhập khẩu

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ giai đoạn 2021-2025 ước đạt 748.355 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 9,3%/năm. Đến năm 2025, quy mô gấp 1,55 lần so với năm 2020. Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và tác động tiêu cực từ dịch bệnh, xung đột các quốc gia diễn biến phức tạp đã ảnh hưởng lớn đến lưu chuyển hàng hóa thị trường. Tuy vậy được sự chỉ đạo của Chính phủ, UBND tỉnh, các cấp, các ngành đã kịp thời triển khai các biện pháp trong hoạt động thương mại dịch vụ, thúc đẩy phát triển lưu thông hàng hóa trên thị trường, không để hàng hóa ứ đọng, tạo cầu nối giữa sản xuất với tiêu dùng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong những năm qua. Hàng hóa, dịch vụ đa dạng phong phú, các mặt hàng thiết yếu đảm bảo đáp ứng phục vụ tốt nhu cầu người dân trên địa bàn.

Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh giai đoạn 2021-2025 ước đạt 9.427,5 triệu USD, tốc độ tăng trưởng bình quân 12,5%/năm. Đến năm 2025, quy mô xuất khẩu gấp 1,73 lần so với năm 2020. Đối với hoạt động xuất khẩu hàng hóa, giá các mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực như cà phê, hạt tiêu, điều tăng nóng trong giai đoạn 2021-2024. Xuất khẩu sản phẩm ong sau thời gian giảm mạnh do thuế chống bán phá giá đã có dấu hiệu tăng trưởng trở lại. Ngoài ra các mặt hàng khác như sầu riêng, macca, chuối, hạt điều, hàng rau quả, linh kiện điện tử, hải sản chế biến......đều có sự tăng trưởng mạnh nên kim ngạch xuất khẩu của tỉnh tăng vượt bậc với các giai đoạn trước. Đối với thị trường xuất khẩu, các cơ hội mở cửa thị trường từ cam kết hội nhập kinh tế quốc tế trong các hiệp định thương mại tự do đã đẩy mạnh xuất khẩu vào các thị trường truyền thống như EU, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, ASEAN.... đã được tận dụng một cách hiệu quả. Đồng thời, ngành công thương cũng đã xúc tiến khai thác một số thị trường mới có nhiều tiềm năng ở các khu vực như Mỹ Latin, Trung Đông, Châu Phi...

Kim ngạch nhập khẩu toàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 ước thực hiện 3.323 triệu USD, đạt 218,6% so với mục tiêu (mục tiêu: 1.520 triệu USD), tốc độ tăng trưởng bình quân 21%/năm. Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là máy móc thiết bị, nguyên liệu phục vụ sản xuất, hàng rau quả, hạt điều, phân bón... Kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh trong giai đoạn này là do việc nhập khẩu các máy móc thiết bị lắp đặt các nhà máy điện gió, điện năng lượng mặt trời mặt trời...

Dịch vụ du lịch phát triển khá, tăng tốc phát triển, phục hồi tích cực sau đại dịch COVID-19; kết cấu hạ tầng du lịch được quan tâm đầu tư, các cơ sở lưu trú tiếp tục phát triển, nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng nhu cầu của du khách và yêu cầu của các Lễ hội quy mô cấp quốc gia tổ chức tại tỉnh. Công tác xúc tiến, quảng bá và liên kết hợp tác phát triển du lịch được tích cực triển khai, góp phần truyền tải hình ảnh con người, tiềm năng, thế mạnh của tỉnh đến với du khách trong và ngoài nước; tổ chức thành công nhiều Lễ hội văn hoá, hội nghị, hội thảo, sự kiện văn hoá - thể thao lớn, thu hút lượng lớn khách du lịch trong nước và quốc tế. Lượng khách du lịch đến tỉnh trung bình hàng năm đạt khoảng 4,08 triệu lượt khách/năm, tổng thu từ du lịch khoảng 6.463 tỷ đồng/năm.

1.2.2. Tình hình xã hội

a) Bối cảnh xã hội trong nước

Dân số trung bình của Việt Nam năm 2024 là 101,3 triệu người, trong đó tỷ trọng dân số sống ở khu vực thành thị đạt 39 triệu người, chiếm 38,5%; dân số nông thôn đạt 62,3 triệu người, chiếm 61,5%; dân số nam đạt 50,6 triệu người chiếm 49,9%; dân số nữ đạt 50,7 triệu người, chiếm 50,1%. Chất lượng dân số được cải thiện, tuổi thọ trung bình tăng, tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong mẹ và trẻ em giảm mạnh. Tình hình lao động, việc làm năm 2024 của cả nước có sự chuyển biến tích cực, tỷ lệ thất nghiệp, thiếu việc làm giảm, số người có việc làm tăng, thu nhập của người lao động làm công hưởng lương có xu hướng tăng.

Chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực, lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm nhanh, lao động trong khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng số lao động của nền kinh tế.

Đời sống dân cư cả nước tiếp tục được cải thiện. Ước tính GRDP bình quân đầu người giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 81 triệu đồng/người. Tính đến năm 2024 tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo là 4,06% giảm 0,74 % so với giai đoạn trước năm 2020. Chương trình xây dựng nông thôn mới trong những năm qua có tác động tích cực, góp phần nâng cao đời sống nhân dân khu vực nông thôn, đẩy mạnh phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng KT-XH khu vực nông thôn. Hệ thống cơ sở vật chất văn hóa, trường học được đầu tư xây dựng mới, cải tạo đạt chuẩn, các chương trình hỗ trợ giống cây trồng cho sản xuất nông nghiệp, chính sách cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo, cận nghèo… giúp người nông dân phát triển sản xuất, cải thiện đời sống.

Công tác giải quyết việc làm, thực hiện các chính sách xã hội được quan tâm thực hiện và đạt kết quả tốt, góp phần giải quyết việc làm và giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội. Công tác đào tạo nghề, dạy nghề cho lao động được quan tâm mở rộng về hình thức, quy mô và chất lượng đào tạo, gắn kết chặt chẽ với nhu cầu của thị trường. Công tác giải quyết việc làm được quan tâm thực hiện, đạt kết quả tốt. Chính sách an sinh xã hội, trợ giúp xã hội, giảm nghèo; công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ gia đình chính sách, người có công với cách mạng, nạn nhân chất độc da cam được quan tâm đẩy mạnh. Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ xây mới, sửa chữa và bàn giao đưa vào sử dụng 8.915 căn nhà, đạt 100% kế hoạch. Thực hiện kịp thời, đầy đủ công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc các đối tượng chính sách, người có công với cách mạng, đối tượng bảo trợ xã hội.

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn Việt Nam tiếp tục phục hồi và củng cố đà tăng trưởng sau những biến động của kinh tế toàn cầu. Tăng trưởng GDP được dự báo duy trì ở mức khá, nhờ sự phục hồi của sản xuất công nghiệp, mở rộng xuất khẩu và tăng tiêu dùng trong nước. Các ngành chế biến - chế tạo, điện tử, dệt may và nông sản tiếp tục là động lực chủ lực, dù còn đối mặt với áp lực cạnh tranh quốc tế và chi phí logistics. Hoạt động đầu tư nước ngoài (FDI) duy trì xu hướng tích cực với sự dịch chuyển chuỗi cung ứng vào Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo và sản xuất linh kiện.

Thị trường lao động cải thiện rõ rệt, tỷ lệ thất nghiệp duy trì thấp; song khu vực lao động phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng cao, đặt ra yêu cầu mở rộng an sinh xã hội. Lạm phát nhìn chung được kiểm soát, dù giá cả một số mặt hàng thiết yếu còn biến động theo xăng dầu, chi phí vận tải và thời tiết. Chính sách tài khóa tiếp tục hướng vào hỗ trợ phục hồi, đầu tư công được thúc đẩy mạnh ở hạ tầng giao thông, chuyển đổi số và phát triển vùng.

Về thương mại, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trở lại; Việt Nam tiếp tục tận dụng các FTA lớn như EVFTA, CPTPP và RCEP để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều thách thức: dư địa tài khóa hạn chế, rủi ro từ biến động kinh tế thế giới, biến đổi khí hậu, và yêu cầu nâng cao năng suất lao động. Dù vậy, triển vọng năm 2025 vẫn được đánh giá tích cực với kỳ vọng vào đổi mới mô hình tăng trưởng và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Công tác tôn giáo và chính sách tôn giáo được thực hiện theo đúng pháp luật, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân trên địa bàn tỉnh. Giải quyết kịp thời các nguyện vọng, kiến nghị hợp pháp, nhu cầu chính đáng của các tôn giáo. Từ năm 2021 - 2025, giải quyết 408 hồ sơ theo thẩm quyền về đổi tên, thành lập tổ chức tôn giáo trực thuộc, xây dựng, sửa chữa, phong phẩm, bổ nhiệm, thuyên chuyển và nhiều nhu cầu khác. Chú trọng thực hiện tốt các chế độ, chính sách, các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân vùng đồng bào có đạo.

Giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Đắk Lắk phát triển trong bối cảnh cả nước triển khai Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021 - 2030, cùng xu hướng chuyển đổi số và công nghiệp hóa nông nghiệp. Tỉnh tiếp tục giữ vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, đặc biệt với các loại cây công nghiệp dài ngày như cà phê, cao su, hồ tiêu và cây ăn quả. Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa nông nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn do sản xuất nhỏ lẻ, biến động giá nông sản và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Đắk Lắk thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị, ứng dụng công nghệ cao và tăng cường phát triển công nghiệp chế biến. Về dân số và lao động, dù lực lượng lao động khá dồi dào, chất lượng lao động vẫn còn hạn chế, nhất là ở vùng nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh chú trọng đào tạo nghề, tạo việc làm, đồng thời mở rộng chương trình đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài để nâng cao thu nhập và giảm áp lực việc làm. Trong giáo dục, cơ sở vật chất trường lớp tiếp tục được đầu tư, tỷ lệ học sinh đến trường được cải thiện. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục ở vùng sâu, vùng xa chưa đồng đều và tình trạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra. Lĩnh vực y tế tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ tuyến cơ sở, hiện đại hóa trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin. Giai đoạn 2021 - 2022, công tác phòng chống dịch Covid-19 là nhiệm vụ trọng tâm, tác động lớn đến đời sống xã hội nhưng tỉnh đã kiểm soát tốt và phục hồi sau dịch. Về an sinh xã hội, tỷ lệ hộ nghèo, đặc biệt trong đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn còn cao. Các chương trình giảm nghèo bền vững được triển khai nhưng hiệu quả chịu tác động của điều kiện tự nhiên và khả năng tiếp cận thông tin của người dân. Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, Đắk Lắk tích cực bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, giữ gìn không gian văn hóa cồng chiêng. An ninh trật tự cơ bản ổn định nhưng vẫn tiềm ẩn các vấn đề như tranh chấp đất đai và di cư tự do.

Nhìn chung, giai đoạn này, Đắk Lắk đối mặt nhiều thách thức song cũng có cơ hội lớn để phát triển nông nghiệp bền vững, chuyển đổi số và xây dựng vị thế trung tâm vùng Tây Nguyên.

b) Dân số và vấn đề di cư

Sự phát triển dân số cơ học và biến động theo thời gian: Tính đến ngày 31/8/2025 dân số của tỉnh Đắk Lắk là 3.381.087 người (thường trú: 3.319.946 người, tạm trú: 61.141 người). Tính đến cuối năm 2024, mật độ dân số tại phía Tây tỉnh 149 người/km², phía Đông tỉnh là 176 người/km². Trong giai đoạn 2021 - 2025 sự dịch chuyển giữa khu vực thành thị và nông thôn là không đáng kể.

Bảng 1.2. Tăng trưởng dân số theo khu vực và thời gian

Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh năm 2024

c) Phát triển đô thị

Tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh Đắk Lắk năm 2025 đạt 27,41%. Tỷ lệ dân cư được cung cấp nước sạch, hợp vệ sinh đạt 98,4%. Tỷ lệ dân số đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt 92,5% (khu vực phía Tây tỉnh), 94% (Khu vực phía Đông tỉnh; thẩm định, lập đề án nâng loại đô thị cho nhiều địa phương theo kế hoạch phát triển đến 2030. Tỷ lệ đô thị hóa tỉnh Đắk Lắk phản ánh sự chênh lệch lớn về quy mô và tốc độ tăng trưởng dân số giữa khu vực đô thị và khu vực nông thôn. Sự mất cân đối đó có thể dẫn tới việc gia tăng khoảng cách về phát KT-XH giữa các khu vực đô thị và nông thôn đặc biệt, tác động đên cơ cấu kinh tế (như đã nêu phần trước).

Việc hoàn thành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVII (2020 - 2025): Tỷ lệ đô thị hóa đạt 35%. Điều đó cho thấy đô thị hóa là chỉ tiêu quan trọng, tác động đến quá trình phát triển xã hội, chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế của mỗi vùng mỗi địa phương mỗi khu vực và đóng góp quan trọng tới sự phát triển của toàn vùng. Đánh giá đô thị hóa là nhân tố đánh giá những yếu tố chuyển đổi, xây dựng các chiến lược trong giai đoạn trung và dài hạn.

1.2.3. Vấn đề hội nhập quốc tế

a) Xu thế hội nhập quốc tế của quốc gia, địa phương

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tri thức, hội nhập quốc tế đã trở thành xu thế khách quan, vừa là yêu cầu cấp thiết vừa là cơ hội để các quốc gia, địa phương phát triển bền vững. Việt Nam, với đường lối đối ngoại rộng mở, chủ động, tích cực hội nhập toàn diện, đã và đang tham gia ngày càng sâu vào các thiết chế khu vực và quốc tế. Những thành tựu nổi bật như gia nhập WTO, ký kết và thực thi nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), tham gia Cộng đồng ASEAN, tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với nhiều quốc gia… đã tạo nền tảng quan trọng để đất nước nâng cao vị thế, mở rộng nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Hội nhập kinh tế quốc tế giúp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, tiếp cận công nghệ tiên tiến và trình độ quản trị hiện đại. Đồng thời, hội nhập trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những thách thức như áp lực cạnh tranh, yêu cầu cải thiện thể chế, chất lượng lao động, và khả năng tận dụng các cam kết quốc tế.

Đoạn từ 2021 - 2025, tỉnh Đắk Lắk đã thực hiện ký kết 17 thỏa thuận quốc tế phù hợp với nhu cầu, tiềm năng, thế mạnh của cơ quan, đơn vị, địa phương đảm bảo tuân thủ các quy định của Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2020, Nghị định số 64/2021/NĐ-CP ngày 30/6/2021 của Chính phủ.

Trước nhu cầu ký kết và thực hiện các thỏa thuận quốc tế tại tỉnh có xu hướng tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, Văn phòng UBND tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 13/2024/NQ-HĐND ngày 12/7/2024 quy định mức chi cho công tác thỏa thuận quốc tế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Quan hệ quốc tế cấp địa phương của tỉnh Đắk Lắk ngày càng mở rộng và phát triển thực chất, hiệu quả, tạo tiền đề thuận lợi cho quá trình hội nhập quốc tế của tỉnh. Quan hệ hợp tác với địa phương các nước láng giềng như tỉnh Mondulkiri/Vương quốc Campuchia, 04 tỉnh Nam Lào (Champasak, Sekong, Attapeu, Salavan), tỉnh Savanakhet (Lào), tỉnh Chungcheongbuk, quận Seongdong, Seoul (Hàn Quốc), quận Goryeong (Hàn Quốc) luôn được quan tâm, củng cố. Quan hệ với các đối tác lớn, đối tác quan trọng được chú trọng phát triển. Tỉnh đã gia han hợp tác giai đoạn mới với tỉnh Jeollabuk/Hàn Quốc, tỉnh Orkhon/Mông Cổ; hiện đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng quan hệ với thành phố Nevers/Pháp, tỉnh Gyeonggi/Hàn Quốc, tỉnh Kochi (Nhật Bản), bang Kerala (Ấn Độ), chính quyền thành phố Le Harve (Pháp), tỉnh Wakayama (Nhật Bản)…Vào tháng 5/2024, Đoàn công tác HĐND tỉnh đã tổ chức đoàn đi thăm, làm việc tại tỉnh Jeollabuk (Hàn Quốc), bước đầu thiết lập quan hệ với Nghị viện tỉnh Jeollabuk.

Để thúc đẩy hợp tác về lao động thời vụ, Văn phòng UBND tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Công văn số 8253/UBND-NC ngày 25/09/2023 về quy trình ký kết và triển khai thoả thuận hợp tác về phái cử lao động thời vụ trong nông nghiệp với địa phương Hàn Quốc; hiện đang kết nối huyện Krông Bông với huyện Bu-an và tìm kiếm thêm các địa phương Hàn Quốc khác có nhu cầu thông qua các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại Hàn Quốc, Quỹ Phát triển khu vực hạnh phúc, Hiệp hội Giao lưu Jeonbuk - Việt Nam.

b) Những thách thức giữa phát triển về kinh tế và môi trường liên quan đến các thỏa thuận quốc tế, các công ước Việt Nam tham gia là thành viên hoặc có nghĩa vụ phải thực hiện

Trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam đứng trước những yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Các thỏa thuận và công ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết và tham gia như Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, Công ước đa dạng sinh học (CBD), Công ước CITES, Công ước Basel, hay MARPOL… không chỉ thể hiện trách nhiệm của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế mà còn đặt ra nhiều tiêu chuẩn và nghĩa vụ cần thực hiện. Tuy nhiên, trong thực tiễn triển khai, Việt Nam đang đối diện với nhiều thách thức lớn trong việc cân bằng giữa mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và yêu cầu bảo vệ môi trường nghiêm ngặt. Bài luận này phân tích sâu các thách thức đó, qua đó làm rõ những khó khăn Việt Nam gặp phải trên hành trình phát triển bền vững.

- Mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính:

Trong nhiều năm, mô hình tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, công nghiệp chế biến – chế tạo, và sử dụng năng lượng hóa thạch. Nhiều ngành kinh tế trọng điểm như thép, xi măng, nhiệt điện than… có mức phát thải khí nhà kính cao. Khi tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), Nghị định thư Kyoto và đặc biệt là Thỏa thuận Paris, Việt Nam phải cam kết giảm phát thải theo lộ trình ngày càng chặt chẽ, hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (net-zero) vào năm 2050.

Điều này tạo ra áp lực lớn đối với nền kinh tế, bởi chuyển đổi năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo, đổi mới công nghệ sản xuất sạch đều đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa - vốn chiếm đa số ở Việt Nam - gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường mới do thiếu vốn, thiếu công nghệ, và hạn chế về nguồn nhân lực. Như vậy, thách thức nằm ở việc phải cân bằng giữa nhu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế và nghĩa vụ giảm phát thải theo cam kết quốc tế.

- Chi phí chuyển đổi xanh và áp lực cạnh tranh quốc tế:

Cùng với các thỏa thuận khí hậu, thị trường thế giới cũng đang chuyển dịch mạnh sang mô hình “kinh tế xanh” và “chuỗi cung ứng carbon thấp”. Nhiều nước, đặc biệt là EU, áp dụng các công cụ thương mại xanh như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu phải minh bạch về mức phát thải trong toàn bộ vòng đời.

Điều này khiến doanh nghiệp Việt Nam – đặc biệt trong các ngành xuất khẩu chủ lực như thép, xi măng, nhôm, dệt may, da giày – phải đối mặt với nguy cơ mất thị trường nếu không kịp chuyển đổi. Chi phí đầu tư cho công nghệ sạch, máy móc tiết kiệm năng lượng, hệ thống xử lý chất thải hay các chứng nhận môi trường quốc tế (LEED, ISO 14001…) là rất lớn. Tuy nhiên, nếu chậm chuyển đổi, doanh nghiệp có thể tụt hậu, thậm chí bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là mâu thuẫn lớn giữa năng lực kinh tế thực tế và yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường quốc tế theo xu hướng môi trường hóa.

- Khai thác tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu bảo tồn theo các công ước quốc tế:

Việt Nam là quốc gia có đa dạng sinh học phong phú, thuộc nhóm 16 nước có tính đa dạng cao nhất thế giới. Tuy nhiên, tốc độ phát triển kinh tế và đô thị hóa đã khiến diện tích rừng tự nhiên bị thu hẹp, nhiều hệ sinh thái bị suy thoái, và hàng trăm loài sinh vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Trong khi đó, Công ước Đa dạng sinh học (CBD) yêu cầu các quốc gia thực hiện bảo tồn, khai thác bền vững và phục hồi hệ sinh thái.

Việc thực hiện nghĩa vụ này vấp phải nhiều thách thức: nguồn lực dành cho bảo tồn còn hạn chế; công tác quản lý rừng, kiểm lâm chưa đủ mạnh; tình trạng chia cắt sinh cảnh do dự án phát triển hạ tầng vẫn diễn ra. Tương tự, khi tham gia Công ước Ramsar về bảo tồn đất ngập nước, Việt Nam cần bảo vệ các khu vực nhạy cảm như rừng ngập mặn, đầm phá, cửa biển, nhưng thực tế nhiều khu vực bị chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản hoặc mục đích kinh tế khác, dẫn đến xung đột lợi ích.

- Thách thức trong kiểm soát buôn bán động thực vật hoang dã theo Công ước CITES:

Việt Nam là điểm nóng trong khu vực Đông Nam Á về trung chuyển và tiêu thụ động vật hoang dã. Công ước CITES yêu cầu kiểm soát chặt chẽ buôn bán các loài nguy cấp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thực thi còn nhiều hạn chế: công tác kiểm tra tại biên giới gặp khó khăn, các đường dây buôn lậu hoạt động tinh vi, nhu cầu tiêu thụ trong nước vẫn tồn tại. Điều này khiến Việt Nam phải nỗ lực điều chỉnh luật pháp, tăng cường lực lượng thực thi và đẩy mạnh tuyên truyền để đáp ứng các cam kết quốc tế.

- Thách thức trong quản lý chất thải theo Công ước Basel và các quy định quốc tế khác

Quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng đã khiến lượng chất thải nguy hại tại Việt Nam gia tăng mạnh. Trong khi Công ước Basel yêu cầu kiểm soát việc vận chuyển, xử lý và nhập khẩu chất thải, Việt Nam vẫn còn thiếu cơ sở xử lý đạt chuẩn, đặc biệt ở các tỉnh công nghiệp mới. Bên cạnh đó, nguy cơ Việt Nam trở thành nơi tiếp nhận rác thải công nghệ cũ từ nước ngoài cũng là vấn đề đáng lo ngại.

Do yêu cầu của công ước, Việt Nam phải tăng cường kiểm soát tại hải quan, hoàn thiện chính sách nhập khẩu phế liệu, đồng thời nâng cấp công nghệ xử lý chất thải - tất cả đều đòi hỏi chi phí lớn và thời gian dài.

- Ô nhiễm biển và nghĩa vụ theo Công ước MARPOL:

Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.200 km, nằm trên tuyến hàng hải quan trọng của thế giới. Điều này dẫn đến nguy cơ ô nhiễm biển do dầu tràn, rác thải nhựa và nước thải tàu biển. Công ước MARPOL quy định chặt chẽ về việc ngăn ngừa ô nhiễm môi trường biển từ tàu thuyền. Tuy nhiên, Việt Nam hiện còn thiếu hệ thống giám sát và xử phạt hiệu quả, cơ sở hạ tầng thu gom và xử lý chất thải từ tàu biển còn hạn chế. Việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật hiện đại trong ngành hàng hải đòi hỏi đầu tư lớn từ doanh nghiệp cũng như Nhà nước.

- Áp lực đô thị hóa và vấn đề ô nhiễm môi trường

Ngoài các cam kết trực tiếp trong từng công ước, bức tranh chung về môi trường đô thị của Việt Nam cũng đặt ra nhiều thách thức. Quá trình đô thị hóa nhanh dẫn đến ô nhiễm không khí, nước thải chưa xử lý, chất thải rắn tăng cao. Điều này khiến Việt Nam gặp khó khăn trong việc báo cáo và đáp ứng các cam kết quốc tế về chất lượng môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.

Việc tham gia các công ước và thỏa thuận quốc tế về môi trường thể hiện sự chủ động và trách nhiệm của Việt Nam trong nỗ lực toàn cầu nhằm phát triển bền vững. Tuy nhiên, quá trình thực hiện các nghĩa vụ quốc tế này vẫn còn gặp nhiều thách thức lớn, xuất phát từ mô hình tăng trưởng truyền thống, nguồn lực còn hạn chế và tốc độ phát triển kinh tế nhanh. Để giải quyết xung đột giữa phát triển và bảo vệ môi trường, Việt Nam cần đẩy mạnh chuyển đổi xanh, cải thiện quản lý nhà nước, thu hút công nghệ hiện đại, nâng cao ý thức cộng đồng và tăng cường hợp tác quốc tế. Chỉ khi hài hòa được mục tiêu kinh tế và môi trường, Việt Nam mới có thể đạt được con đường phát triển bền vững, phù hợp với các cam kết và nghĩa vụ quốc tế đã đặt ra.

CHƯƠNG II.

SỨC ÉP CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG

2.1. Sức ép dân số, vấn đề di cư và quá trình đô thị hóa

2.1.1. Ước tính thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt

a) Nồng độ chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt

Số liệu thống kê dân số tỉnh Đắk Lắk tính đến 8/2025 là 3.381.087 người (thường trú 3.319.946, tạm trú 61.141 người), tốc độ tăng dân số trung bình năm khoảng 0,73%. Việc gia tăng dân số cơ học làm ảnh hưởng lớn đối với địa phương ngoài những thuận lợi như thu hút lực lượng lao động, chất xám gia tăng thì phát sinh nhiều khó khăn trên các lĩnh vực việc làm, chỗ ở, dịch vụ công cộng, cây xanh, đặc biệt là vấn đề bảo đảm chất lượng môi trường sống cho người dân.

Với sự gia tăng dân số và nhu cầu cuộc sống, lượng nước thải sinh hoạt tiếp tục tăng cao. Thành phần các chất ô nhiễm chính trong nước thải sinh hoạt là BOD₅, COD, TSS, Nitơ và Phốt pho. Ngoài ra còn có các thành phần vô cơ, vi sinh vật và vi trùng gây bệnh. Lượng nước thải sinh hoạt phát sinh dao động trong phạm vi rất lớn, tùy thuộc vào mức sống và thói quen sinh hoạt của người dân. Ước tính trung bình khoảng 80% lượng nước cấp cho sinh hoạt trở thành nước thải sinh hoạt.

Bảng 2.1. Nồng độ chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt (chưa qua xử lý)

Nguồn: Giáo trình xử lý nước thải, PGS.TS. Hoàng Huệ, 2010

Nồng độ chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt sau khi qua bể tự hoại cần được xử lý đảm bảo quy chuẩn trước khi thải ra môi trường.

b) Lưu lượng nước thải sinh hoạt theo khu vực

Theo báo cáo từ các đơn vị chức năng, đến nay chưa có số liệu thống kê tỷ lệ nước thải sinh hoạt của các phường sau sát nhập, cũng như số liệu tại các đô thị đã có hệ thống thu gom nước thải. Tuy vậy, lượng nước thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày trên toàn tỉnh năm 2021 - 2025 tăng do sự gia tăng dân số, tăng nhiều nhất ở phường Trung tâm tại phía Tây và phía Đông tỉnh. Qua đó cho thấy việc dịch chuyển dân cư tập trung khiến cho lượng nước thải sinh hoạt phát sinh tại địa phương này cao nhất trên toàn tỉnh. Ngoài ra, việc đô thị hóa cũng làm cho nhu cầu sử dụng nước tăng nhanh dẫn đến lượng nước thải sinh hoạt phát sinh tăng theo.

Việc gia tăng lượng nước thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày, trong khi đó việc tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tập trung trên địa bàn tỉnh còn rất ít (hiện chỉ có Tp. Buôn Ma Thuột (cũ) có hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tỷ lệ thu gom, xử lý mới đạt 6,25%), Khu vực Tp. Tuy Hòa (cũ) công suất cũng chỉ 4.000m³/ngày.đêm, đáp ứng một phần nước thải sinh hoạt đô thị. Đây là sức ép lớn và là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nếu không đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt triệt để.

2.1.2. Ước tính tổng lượng rác thải sinh hoạt

Khu vực phía Tây tỉnh, cập nhật số liệu đến 31/12/2024, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh là 1.242.5 tấn/ngày, trong đó chất thải rắn sinh hoạt đô thị phát sinh là 541.3 tấn/ngày và thu gom xử lý 484,32 tấn/ngày (đạt 89,5%); chất thải rắn khu vực nông thôn phát sinh 702.2 tấn/ngày và thu gom được 368.72 tấn/ngày (đạt 52.5%).

Khu vực phía Đông tỉnh, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh là 720.14 tấn/ngày, tỷ lệ thu gom trên địa bàn 76%; trong đó chất thải rắn sinh hoạt đô thị phát sinh là 303.78 tấn/ngày và thu gom, xử lý 258.28 tấn/ngày (đạt 89,22%); chất thải rắn sinh hoạt khu vực nông thôn phát sinh 420.65 tấn/ngày và thu gom được 264.99 tấn/ngày (đạt 62,99%).

Trong hoạt động sinh hoạt đô thị, thành phần chất thải nguy hại chủ yếu là bóng đèn huỳnh quang, pin các loại, hộp mực in thải, dẻ lau dính dầu mỡ thải,… phát sinh không thường xuyên, hầu hết được thu gom chung với chất thải sinh hoạt thông thường, đây là nguồn gây ô nhiễm môi trường, là một nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Với hiện trạng phát sinh tổng lượng rác thải sinh hoạt ngày càng tăng cùng với sự gia tăng dân số, phát triển kinh tế xã hội và công tác thu gom xử lý như hiện nay thì CTR sinh hoạt phát sinh là vấn đề cần quan tâm rất nhiều trong giai đoạn 2025 - 2030.

2.1.3. Sự gia tăng dân số, vấn đề di cư và quá trình đô thị hóa đối với quỹ đất ở tỉnh

a) Sức ép do tăng dân số và di cư

Tốc độ tăng dân số phía Tây tỉnh có xu hướng chậm lại trong những năm gần đây, từ mức 0,84% năm 2021 xuống còn khoảng 0,51% năm 2023 và 0,67% năm 2024, thấp hơn mức tăng trưởng trung bình cả nước trong giai đoạn trước (Nguồn: Thống kê Đắk Lắk, 2025). Khu vực phía Đông tỉnh trong những năm gần đây có xu hướng chậm lại, với tỷ lệ tăng khoảng 0,64% (Nguồn: Thống kê Đắk Lắk, 2025).

Tốc độ tăng dân số phía Tây tỉnh trùng bình nhiều năm (2020-2024) đạt 0,774%, tốc độ tăng dân số phía Đông tỉnh trung bình nhiều năm (2020-2024) đạt 0,272% (Theo Niên giám thống kê 2024).

b) Sức ép của quá trình đô thị hóa đối với môi trường và quỹ đất ở tỉnh

Tỷ lệ đô thị hóa tại phía Tây tỉnh đạt 35%, phía Đông tỉnh đạt 45% trong năm 2025. Tốc độ đô thị hóa ở tỉnh Đắk Lắk đang tăng nhanh, với mục tiêu đạt tỷ lệ khoảng 47% vào năm 2030, phấn đấu cao hơn bình quân cả nước, tập trung phát triển Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm và mở rộng hệ thống đô thị vệ tinh, chuỗi đô thị nhỏ, nhằm thúc đẩy kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động, nhưng cũng cần chú trọng phát triển hạ tầng và bảo tồn bản sắc văn hóa Tây Nguyên (Theo báo Đắk Lắk, 2024).

Tốc độ đô thị hóa nhanh đã và đang tác động tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh như góp phần tăng trưởng kinh tế, phát triển loại hình du lịch đô thị, cải thiện tình trạng đói nghèo,… Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì quá trình đô thị hóa có thể tạo ra những thách thức, hệ lụy lớn cho phát triển bền vững nếu không có quy hoạch khoa học cũng như tầm nhìn xa và rộng.

Đô thị hóa nhanh với sức ép gia tăng dân số còn kéo theo cơ sở hạ tầng bị quá tải, quỹ đất ngày càng bị thu hẹp. Các điều kiện về kết cấu hạ tầng như nhà ở, trường học, bệnh viện, điện, nước, đường phố,… không đáp ứng kịp nhu cầu của người dân sống tại đô thị.

Ngoài ra, vấn đề sử dụng đất (phần lớn là đất nông nghiệp) khi thực hiện đô thị hóa hiện đang là mặt trái của quá trình này. Một bộ phận không nhỏ nông dân ngoại thành bị mất đất canh tác phải chuyển đổi nghề nghiệp. Trong khi đó, để thu hút đầu tư, các địa phương ồ ạt mở khu công nghiệp mà phần lớn là lấy đất nông nghiệp. Đất mới chuyển đổi này lại bị sử dụng lãng phí do thiếu quy hoạch đồng bộ, tỷ lệ lấp đầy nhiều khu công nghiệp rất thấp, gây lãng phí lớn.

2.2. Sức ép hoạt động công nghiệp

2.2.1. Các tác động và lượng chất thải (nước thải, khí thải) phát sinh trong quá trình sản xuất công nghiệp

a) Hiện trạng, diễn biến chất lượng không khí

Tỉnh Đắk Lắk hiện có 06 khu công nghiệp (05 khu công nghiệp đang hoạt động, 01 khu công nghiệp đã có chủ trương đầu tư, đang thực hiện thủ tục đất đai và xây dựng), 22 cụm công nghiệp (19 cụm công nghiệp đang hoạt động, 03 cụm công nghiệp đang thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư) với quy mô và mức độ phát triển đa dạng.

Giai đoạn 2021 - 2025, về cơ bản chất lượng môi trường không khí các KCN, CCN và khu vực xung quanh bị ảnh hưởng bởi KCN, CNN còn ở mức tốt. Tuy vậy, tại một số vị trí các KCN, CCN có thời điểm đã phát hiện ô nhiễm cục bộ; bên cạnh đó các KCN, CNN đang được xây dựng, đang trong quá trình đầu tư khi đi vào hoạt động sẽ tạo ra sức ép môi trường trong giai đoạn tới.

b) Hiện trạng chất lượng môi trường nước

Nước thải khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp: Hiện nay trên địa bàn tỉnh, các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp lớn ở cả phía Tây và phía Đông tỉnh các công trình xử lý nước thải tập trung tại các KCN đã được đầu tư hoàn thiện và đưa vào vận hành thường xuyên, ổn định, hiệu quả, chất lượng nước thải sau xử lý đảm bảo đạt quy chuẩn cho phép trước khi xả thải ra môi trường, cụ thể:

- Khu vực phía Tây tỉnh: Hiện có 01 KCN Hòa Phú và 08 CCN đang hoạt động, KCN Hoà Phú có hệ thống xử lý nước thải tập trung với công suất 2.900 m³/ngày đêm, hiện đang được đầu tư hệ thống xử lý nước thải giai đoạn 2 công suất 2.200 m³/ngày đêm (tổng mức đầu tư 52 tỷ đồng) và hệ thống quan trắc nước thải tự động (tổng mức đầu tư 2,7 tỷ đồng). Trong KCN Hòa Phú có Nhà máy luyện cán thép Asean đã có trạm quan trắc khí thải tự động truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường. Đối với 08 CCN vừa hoạt động vừa thực hiện đầu tư cơ sở hạ tầng, có CCN Tân An 1 và 2 hiện đang xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung công suất 1.300 m³/ngày đêm; CCN Ea Đar đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung công suất 500 m³/ngày đêm; CCN Krông Búk và CCN Cư Kuin đã được phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng dự án hệ thống xử lý nước thải tập trung tại Nghị quyết số 08/NQ-HĐND ngày 15/4/2022 của HĐND tỉnh và Quyết định số 2046/QĐ-UBND ngày 13/9/2022 của UBND tỉnh.

- Khu vực phía Đông tỉnh: Hiện có 05 KCN và 13 CCN. Trong đó:

KCN Đông Bắc Sông Cầu KV I có hệ thống xử lý nước thải tập trung với công suất 400 m³/ngày đêm; KCN Đông Bắc Sông Cầu KV II sử dụng chung hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN Đông Bắc Sông Cầu I; KCN An Phú có hệ thống xử lý nước thải tập trung với công suất 400 m³/ngày đêm; KCN Hoà Hiệp I có hệ thống xử lý nước thải tập trung với công suất 2.000 m³/ngày đêm; KCN Hoà Hiệp II chưa đi vào hoạt động.

Đối với các CCN ở cả phía Tây và phía Đông tỉnh do đặc thù ngành nghề chế biến, có một số đã được đầu tư xây dựng hệ thống XLNT, cũng còn có CCN chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung.

Đối với các cơ sở có phát sinh nguồn thải lớn, phía Tây hiện có 18 dự án phát sinh nước thải từ 500 m³/ngày trở lên; phía Đông có 20 cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nước thải phát sinh tại các cơ sở khoảng 11.146 m³/ngày đêm. Tại hầu hết các cơ sở đã thực hiện công trình xử lý nước thải, thực hiện chương trình giám sát định kỳ, truyền kết nối dữ liệu quan trắc về Sở Nông nghiệp và Môi trường theo quy định. Đến nay, toàn tỉnh có 32 trạm thuộc 26 cơ sở thực hiện dẫn truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục, trong đó 24 trạm thuộcquan trắc nước thải tự động liên tục (Đông Đắk Lắk: 10 trạm; Tây Đắk Lắk: 14 trạm); 08 trạm thuộc quan trắc khí thải tự động liên tục (Tây Đắk Lắk: 3 trạm; Đông Đắk Lắk: 5 trạm). UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động theo dõi, giám sát 100% các cơ sở có nguồn thải lớn. Qua đó kịp thời phát hiện, nhắc nhở và chấn chỉnh đối với các đơn vị có thông số vượt quy chuẩn, số liệu có giá trị bất thường không đảm bảo độ tin cậy hoặc mất kết nối, đồng thời truyền dẫn số liệu quan trắc tự động liên tục về Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.

c) Hiện trạng đối với chất thải rắn, chất thải nguy hại

Giai đoạn 2021-2025 các KCN, CCN trên địa bàn tỉnh hầu như đã hình thành và hoàn thiện công tác thu gom, xử lý đáp ứng các quy định đối với lượng chất thải rắn, chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình hoạt động. Không có vi phạp đối với việc thu gom, xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại trong quá trình hoạt động.

* Chất thải rắn thông thường:

Theo số liệu báo cáo của các KCN phía Đông tỉnh, khối lượng phát sinh CTR công nghiệp thông thường vào khoảng 5.613,9 tấn/năm. So với năm 2023 khối lượng CTR công nghiệp thông thường năm 2024 tăng cao về khối lượng. Thành phần của chất thải rắn công nghiệp thông thường chủ yếu bao gồm: Kim loại, bao bì nhựa, gỗ, giấy, dầu mỡ, xỉ thép… Các thành phần có khả năng tái chế sẽ được phân loại và đưa lại vào chu trình sản xuất, còn các chất thải không có giá trị kinh tế được thu gom thải bỏ. (Nguồn: báo cáo công tác bảo vệ môi trường tỉnh Phú Yên cũ, 2024).

Số liệu tổng hợp khối lượng phát sinh CTR trong khu công nghiệp Hoà Phú phía Tây tỉnh năm 2024 là 757,8 tấn thải rắn thông thường, được Công ty Cổ phần đô thị và môi trường Đắk Lắk thu gom, vận chuyển, xử lý theo quy định.

* Chất thải nguy hại:

Khu vực phía Tây tỉnh lượng CTNH phát sinh trên mỗi cơ sở cũng không nhiều, trên địa bàn tỉnh hiện đã có đơn vị thu gom và và đem đi xử lý. Các cơ sở đều thực hiện việc bố trí kho chứa theo đúng quy định, hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom, xử lý.

Khu vực phía Đông tỉnh, CTNH phát sinh từ nhiều lĩnh vực như: Công nghiệp, nông nghiệp, y tế, xây dựng, giao thông vận tải… nhưng chủ yếu tập trung vào các cơ sở sản xuất quy mô lớn, y tế và nông nghiệp. Lượng CTNH phát sinh trên mỗi cơ sở không nhiều, trên địa bàn tỉnh hiện chưa có đơn vị thu gom và xử lý nên việc phải thuê các đơn vị từ thành phố Hồ Chi Minh hoặc các tỉnh khác thực hiện thu gom, xử lý CTNH gặp khó khăn cho doanh nghiệp vì chi phí xử lý cao. Các cơ sở đều thực hiện việc bố trí kho chứa theo đúng quy định, hợp đồng với đơn vị ngoài tỉnh có chức năng thu gom, xử lý.

2.2.2. Tác động của phát triển công nghiệp đối với môi trường

Việc hình thành, đưa vào hoạt động các KCN đặc biệt quan trọng đối với tỉnh, là động lực cho sự phát triển kinh tế, là yếu tố trung tâm của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, nâng cao vị thế, hình ảnh của địa phương.

Bên cạnh những vai trò to lớn đó, việc sử dụng công nghệ sản xuất lạc hậu, hiệu quả sử dụng năng lượng, tài nguyên chưa cao nên việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường chưa được cải thiện, từ đó gây ra tác động tiêu cực đến đời sống, sức khoẻ, sinh hoạt của dân cư làm ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến phát triển bền vững.

Ngoài ra, sản xuất công nghiệp phát triển mạnh, hoạt động của quá nhiều các phương tiện giao thông vận tải đã tạo ra một lượng lớn chất thải độc hại vào môi trường. Ô nhiễm môi trường không khí do hoạt động sản xuất công nghiệp chủ yếu tập trung tại các vùng ven nhà máy, cơ sở sản xuất vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, quản lý môi trường kém. Tùy thuộc vào loại hình sản xuất, quy trình công nghệ, quy mô sản xuất và nhiên liệu sử dụng mà các hoạt động công nghiệp khác nhau sẽ phát sinh khí thải với thành phần và nồng độ khác nhau.

Các chất độc hại từ khí thải công nghiệp được phân loại thành các nhóm bụi, nhóm khí vô cơ (SO₂, NO₂, CO…) nhóm các chất hữu cơ và kim loại nặng. Trong đó lượng phát thải NO₂, SO₂ và TSP chiếm phần lớn trong tổng lượng phát thải các chất gây ô nhiễm, còn lại là các chất ô nhiễm không khí khác.

Trên địa bàn tỉnh, nhiều loại hình công nghiệp khác nhau, dù các cơ sở này có công nghệ hiện đại cũng đều tác động đến môi trường, ở những khía cạnh và mức độ khác nhau (ô nhiễm nước mặt, nước ngầm, không khí, khói, bụi, tiếng ồn, giao thông, ô nhiễm nhiệt độ, độ ẩm...) làm cho các khu vực xung quanh bị ảnh hưởng. Ngoài ra, vẫn tồn tại các cơ sở sản xuất nằm xen lẫn trong khu dân cư, đây là một trong những nguồn ô nhiễm khó kiểm soát, dễ phát tán và tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân và môi trường tự nhiên.

Môi trường tiếp nhận nước thải công nghiệp là hệ thống sông, suối, hồ trên địa bàn tỉnh và cũng là nguồn cung cấp nước phục nuôi trồng thuỷ sản, tưới tiêu và nhu cầu sinh hoạt của một số khu vực dân cư. Đối với các khu, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung vận hàng chưa tốt, chưa đạt thì nguồn tiếp nhận sẽ chịu áp lực rất lớn về vấn đề nước thải, nồng độ chất ô nhiễm ngày càng gia tăng, thành phần các chất ô nhiễm ngày càng phức tạp.

Về chất thải rắn công nghiệp thông thường: hiện nay chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh trong quá trình sản xuất, chế biến được các đơn vị tự hợp đồng với đơn vị thu gom theo hình thức: đối với chất thải công nghiệp có thể tái chế hoặc sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho quy trình sản xuất khác thì được chuyển giao theo hợp đồng mua bán phế liệu; đối với chất thải không còn tính hữu ích (không còn khả năng tái chế, tái sử dụng) thì được chuyển giao cho đơn vị xử lý chất thải công nghiệp để xử lý.

Phát triển các KCN, CCN trên địa bàn tỉnh đã làm giảm diện tích đất sản xuất nông nghiệp, thay đổi mật độ dân cư từ đó tác động đến kinh tế, xã hội của người dân trên địa bàn khu vực.

Tỉnh đã có chủ trương để Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện chuyên đề “Điều tra, khảo sát, đánh giá tình hình phát sinh, quản lý chất thải”, tuy nhiên do khó khăn về kinh phí nên đến nay vẫn chưa thể bố trí kinh phí để triển khai thực hiện. Do đó, hiện chưa có số liệu điều tra, thống kê về khối lượng chất thải rắn công nghiệp phát sinh trên địa bàn tỉnh.

2.3. Sức ép hoạt động xây dựng

2.3.1. Các nguồn phát sinh và quản lý CTR XD

Cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hoá, hoạt động xây dựng công nghiệp, hạ tầng giao thông, xây dựng nhà dân dụng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đô thị và nông thôn đã diễn ra hết sức mạnh mẽ ở trên địa bàn toàn tỉnh. Các nguồn phát sinh CTR XD bao gồm:

- Đất, bùn thải từ hoạt động đào đất, nạo vét lớp đất mặt, đào cọc móng

- Đất đá, chất thải rắn từ vật liệu xây dựng (gạch, ngói, vữa, bê tông, vật liệu kết dính quá hạn sử dụng)

- Các vật liệu xây dựng khác như, sắt thép, gỗ, giấy, chất dẻo …

- Chất thải rắn từ sản xuất đá, vật liệu xây dựng.

Hiện nay, tại khu vực đô thị việc phân loại chất thải rắn trên địa bàn tỉnh chưa được thực hiện, trong đó có CTR XD. Một phần nhỏ CTR XD được thu gom để tận dụng hoặc bán phế liệu như: gạch, ngói, gỗ, sắt vụn …, nhưng không đáng kể, phần còn lại được gom tập kết chung tại công trình. Còn ở khu vực nông thôn cũng giống như khu vực đô thị, CTR XD tại khu vực nông thôn cũng chưa được phân loại tại nguồn. Do đặc thù địa hình khu vực nông thôn tại Đắk Lắk đa phần là vùng trũng thấp, nên CTR XD tại khu vực này được người dân tận dụng san lấp sân đường gần như triệt để.

Để thực hiện quản lý tốt chất thải rắn từ hoạt động xây dựng: Trên địa bàn Tỉnh đã thực hiện triển khai quy hoạch theo Quyết định số 1747/QĐ-TTg ngày 30 tháng 12 năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

2.3.2. Sức ép hoạt động xây dựng đối với môi trường

Hoạt động xây dựng có một số sức ép đối với môi trường trong sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí), lò vòng, lò vòng để sản xuất gạch, về quy hoạch đô thị, nông thôn, khai thác tài nguyên đất, cát,…

Các hoạt động vận chuyển vật liệu xây dựng, thi công công trình xây dựng nếu không thực hiện việc che chắn bụi, xử lý chất thải xây dựng, chất thải sinh hoạt trong quá trình xây dựng sẽ là nguồn tác động chính gây ảnh hưởng đến môi trường không khí, đất, nước. Các tác động gây ô nhiễm không khí gắn liền với ngành này gồm bụi, CO, SO₂, NO_x,…

Để giám thiểu các tác động về sử dụng, khai thác tài nguyên phục vụ xây dựng, trong thời gian qua, công tác quản lý xây dựng trên địa bàn tỉnh đều gắn kết chặt chẽ với công tác quản lý môi trường, trong nội dung quy hoạch chi tiết của các dự án, công trình xây dựng đều nêu rõ các hạng mục công trình xử lý môi trường và công trình chỉ được phép đưa vào hoạt động sau khi các hạng mục công trình xử lý môi trường được hoàn thành và được cơ quan quản lý nhà nước về môi trường xác nhận.

Tham mưu về chính sách hỗ trợ thay đổi công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng (gạch), tăng cường sản xuất, sử dụng vật liệu xây không nung để thay thế gạch đất sét nung trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk,…

2.4 Sức ép hoạt động phát triển năng lượng

2.4.1 Sức ép hoạt động phát triển thủy điện

Thủy điện (TĐ): Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 25 nhà máy thủy điện, khu vực phía Tây tỉnh có 06 nhà máy, khu vực phía Đông tỉnh có 19 nhà máy đang hoạt động phát điện với tổng công suất lắp đặt là 1.223,67 MW. Ngoài ra, có 04 nhà máy nằm tại địa phận giáp ranh với tỉnh Đắk Lắk, các nhà máy này không đặt trên địa phận tỉnh Đắk Lắk nhưng có liên đới tới khu vực vùng hạ du và việc chia sẻ tài nguyên nước trong lưu vực sông với tổng công suất 69 MW.

Nhìn chung, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk các công trình thủy điện sau khi hoàn thành đầu tư xây dựng đưa vào hoạt động trong thời gian qua đã đóng góp tích cực vào việc phát triển kinh tế - xã hội, tăng thu ngân sách cho địa phương; góp phần phát triển sản xuất thực hiện đảm bảo an sinh xã hội, giải quyết việc làm đồng thời góp phần cải tạo môi trường, chủ động điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống của nhân dân trong mùa khô ở vùng hạ lưu và khu vực xung quanh hồ chứa.

Đối với mỗi công trình thủy điện được quy hoạch, khi tiến hành lập dự án đầu tư xây dựng đều thực hiện việc đánh giá tác động môi trường nhưng công tác này trên thực tế chưa được thực hiện đầy đủ và còn mang tính chủ quan; chưa nghiên cứu toàn diện về tác động của hệ thống hồ chứa, kênh dẫn, diễn biến tình trạng hạn hán, các xung đột về sử dụng nước, các hiện tượng xảy ra do biến đổi khí hậu…, do đó ở một số công trình, khi đưa vào khai thác vận hành cũng gây nên ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của nhân dân trong khu vực.

2.4.2 Sức ép hoạt động phát triển điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối

Theo số liệu báo cáo của Sở Công thương tỉnh Đắk Lắk về tình hình phát triển năng lượng giai đoạn 2021-2025, cho thấy:

- Điện gió: Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 02 dự án điện gió đang hoạt động với tổng công suất lắp đặt là 428,8 MW (trong đó, nhà máy điện gió Ea Nam công suất 400 MW, nhà máy điện gió HBRE công suất 28,8 MW).

- Điện mặt trời (ĐMT): Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 16 nhà máy điện mặt trời nối lưới đang hoạt động phát điện với tổng công suất lắp đặt là 1.607,75 MW và 6.515 hệ thống điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) với tổng công suất lắp đặt là 758,634 MWp (trong đó, địa bàn phía Tây tỉnh có 5.359 hệ thống, tổng công suất 649,634 MWp; phía Đông tỉnh có 1.156 hệ thống, tổng công suất 109 MWp).

- Điện sinh khối: Trên địa bàn tỉnh hiện nay có 01 nhà máy đang hoạt động với công suất lắp đặt là 30 MW.

Trong thời gian qua, các nhà máy điện nêu trên đã hoạt động phát điện ổn định, đảm bảo cung cấp đủ nguồn điện phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu thụ điện của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn. Ngoài ra, các nhà máy đã đóng góp sản lượng điện lớn cho hệ thống điện quốc gia, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.

Theo thống kê năm 2024, các nhà máy này đã phát được 9.027 triệu kWh, thu được từ nguồn bán điện khoảng 1.131 tỷ đồng. Trong 06 tháng đầu năm 2025, các nhà máy này đã phát được 4.508 triệu kWh, thu được từ nguồn bán điện khoảng 687,7 tỷ đồng.

Hoạt động phát triển năng lượng trên địa bàn tỉnh đang được quan tâm, thu hút đầu tư trong thời gian vừa qua nhằm cung cấp nguồn năng lượng cho địa phương và quốc gia, đặc biệt là loại hình điện gió và điện mặt trời. Đây là loại hình phát triển năng lượng tái tạo, thân thiện với môi trường, giảm phát thải các khí gây hiệu ứng nhà kính cũng như đem lại nhiều lợi ích thiết thực góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động; tăng ngân sách cho địa phương thông qua việc nộp thuế, phí và lệ phí; góp phần cơ cấu lại nền kinh tế của Tỉnh theo hướng công nghiệp hiện đại, tạo thu hút lớn đối với các nhà đầu tư về Việt Nam và tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, trong quá trình đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động, thì ngành năng lượng cũng đã tạo nên các sức ép lên các thành phần môi trường. Cụ thể như sau:

- Quá trình giải phóng mặt bằng các dự án gây mất diện tích rừng đầu nguồn, làm cho dòng chảy của sông bị thay đổi và hạn chế, ngăn lượng phù sa bổ sung cho hạ nguồn. Mật độ che phủ rừng giảm ảnh hưởng đến khả năng chống cát bay, cát nhảy tác động đến canh tác nông nghiệp, thay đổi đến cảnh quan, sinh thái của khu vực.

- Quá trình san lấp mặt bằng, bao gồm các hoạt động bốc xúc, san ủi sẽ phá vỡ cấu trúc bề mặt vốn có của đất, làm cho đất mất độ kết dính dẫn đến khả năng gây sạt lở khi có mưa lớn xảy ra. Ngoài ra, lớp thực vật bị mất đi sẽ tạo điều kiện cho quá trình rửa trôi bề mặt diễn ra dẫn đến thành phần dinh dưỡng trong đất bị mất đi. Bên cạnh đó, sẽ làm mất đi nơi cư trú cũng như nguồn thức ăn của các loài động vật.

- Hoạt động phát quang thảm thực vật sẽ làm phát sinh một lượng lớn CTR chủ yếu là sinh khối thực vật bao gồm: thân, cành, rễ, lá làm mất mỹ quan khu vực và tiềm ẩn nguy cơ gây cháy rừng khi thân lá cây khô không có biện pháp thu gom hợp lý.

- Hoạt động vận chuyển nguyên vật liệu và thi công xây dựng sẽ phát sinh bụi, hàm lượng các khí độc (CO, NO₂, SO₂) ảnh hưởng đến môi trường không khí.

- Ngoài ra, đối với loại hình năng lượng mặt trời, với tuổi thọ tấm pin từ 20 - 25 năm. Các dự sẽ tiến hành thay thế các tấm pin năng lượng, lượng pin thải này nếu không được thu hồi và xử lý đúng quy định sẽ ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người do pin năng lượng mặt trời có chứa nguyên tố Chì, Cadimi và Thủy ngân.

2.5. Sức ép hoạt động giao thông vận tải

2.5.1. Thực trạng hạ tầng và hoạt động giao thông

Giai đoạn 2021 - 2025, khu vực phía Tây tỉnh là trung tâm kinh tế - nông nghiệp của vùng Tây Nguyên, còn phía Đông tỉnh là cửa ngõ ra biển của khu vực Duyên Hải Nam Trung Bộ. Việc hợp nhất hai địa phương đã tạo nên một không gian kinh tế - hành chính liên vùng, giúp kết nối trực tiếp vùng Tây Nguyên với cảng biển và các trung tâm logistics ven biển. Tuy nhiên, sự thay đổi quy mô dân số, dòng lưu chuyển hàng hóa, nhu cầu đi lại và kết cấu hạ tầng giữa hai tỉnh đã tạo ra nhiều sức ép lớn lên hệ thống giao thông vận tải.

- Quy mô tỉnh mở rộng và nhu cầu đi lại tăng mạnh: Sau hợp nhất, diện tích và dân số của tỉnh Đắk Lắk tăng đáng kể, kéo theo nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và dịch vụ tăng theo. Mạng lưới quốc lộ qua tỉnh gồm QL14, QL26, QL29 trở thành các trục giao thông liên kết vùng trọng yếu giữa Tây Nguyên - Duyên Hải Nam Trung Bộ.

- Giai đoạn 2021-2025, số lượng phương tiện cơ giới trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có xu hướng tăng nhanh và liên tục, thể hiện qua số lượng đăng ký mới hằng năm và tổng số phương tiện đang được quản lý. Theo Báo cáo của Ban an toàn giao thông tỉnh Đắk Lắk năm 2025, cho thấy:

+ Ô tô đăng ký mới hàng năm tăng mạnh, dao động từ 5.200–7.700 xe/năm giai đoạn 2021–2023 và tăng đột biến trong năm 2024–2025, đặc biệt là năm 2025 với trên 24.000 xe chỉ trong 7 tháng đầu năm.

+ Tổng số phương tiện đang quản lý tăng nhanh, từ khoảng 1,67 triệu phương tiện năm 2023 lên gần 1,8 triệu năm 2024 và đạt hơn 2,58 triệu phương tiện vào tháng 7/2025.

Tốc độ gia tăng phương tiện vượt xa tốc độ phát triển hạ tầng giao thông, tạo ra sự mất cân đối đáng kể giữa nhu cầu đi lại và năng lực đáp ứng của hệ thống đường bộ hiện hữu.

- Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ: Khu vực phía Tây tỉnh đã có hệ thống đường tỉnh lộ và quốc lộ tương đối hoàn chỉnh, trong khi phía Đông tỉnh còn hạn chế về mặt cắt, tải trọng và chất lượng mặt đường. Sự chênh lệch này khiến quá trình tổ chức giao thông, duy tu và nâng cấp gặp nhiều khó khăn.

- Hoạt động vận tải hàng hóa - hành khách gia tăng theo hướng liên kết vùng: Các tuyến xe buýt hoạt động nhưng mạng lưới còn thưa, chủ yếu phục vụ phường Buôn Ma Thuột đi các xã lân cận, phường Tuy Hòa đi các xã lân cận. Xe hợp đồng, taxi công nghệ (Grab, Be…) phát triển nhanh.

Các tuyến vận tải kết nối với cảng biển khu vực phía Đông tỉnh, khu kinh tế Nam Phú Yên và các tỉnh Duyên Hải phát triển mạnh. Tuy nhiên, hệ thống bến bãi, kho hàng, điểm đỗ xe, trạm dừng nghỉ chưa đáp ứng nhu cầu thực tế, gây ùn tắc cục bộ và kéo dài thời gian trung chuyển.

- Gia tăng áp lực đô thị hóa và giao thông nội thị: Phường Buôn Ma Thuột và một số đô thị vệ tinh mở rộng nhanh, làm mật độ phương tiện nội thành tăng cao, trong khi hạ tầng giao thông tĩnh (bãi đỗ xe, điểm đón trả khách, đường gom) chưa phát triển tương ứng.

2.5.2. Những sức ép chính đến từ giao thông vận tải

Gia tăng lưu lượng phương tiện vượt khả năng tiếp nhận của hạ tầng hiện hữu: Tổng số phương tiện đăng ký trên địa bàn tỉnh tăng nhanh do dân số, hoạt động kinh tế - thương mại và nhu cầu lưu thông giữa hai vùng (phía Tây và phía Đông tỉnh). Lưu lượng xe tại các trục quốc lộ QL14, QL26, QL29 và tuyến kết nối liên huyện tăng trung bình 8 - 12%/năm. Nhiều đoạn đường vốn đã khai thác vượt tải, nay tiếp tục phải gánh lượng phương tiện lớn hơn, gây ùn tắc cục bộ, giảm tốc độ lưu thông và tăng chi phí vận tải.

- Áp lực lên hệ thống kết cấu hạn tầng giao thông: Hệ thống đường tỉnh lộ, đường liên huyện ở khu vực trước đây thuộc phía Đông tỉnh khi sáp nhập còn hạn chế về mặt quy mô mặt cắt, khả năng chịu tải và chất lượng mặt đường. Sự chênh lệch tiêu chuẩn kỹ thuật giữa hai vùng khiến công tác quản lý, duy tu và đồng bộ hóa hạ tầng gặp khó khăn. Tình trạng xuống cấp nhanh do lưu lượng vận tải nặng tăng lên đặc biệt là xe chở nông sản, vật liệu xây dựng đẩy nhanh nhu cầu đầu tư nhưng nguồn lực ngân sách lại phân tán.

Thời tiết, thiên tai và đặc thù địa hình Tây Nguyên mưa, lũ, địa hình đồi núi khiến các tuyến giao thông dễ bị ảnh hưởng: sạt lở, ngập, hư hỏng… Giống như các tỉnh miền núi khác, Đắk Lắk có áp lực bảo trì, sửa chữa, phòng chống thiên tai.

Gia tăng hoạt động vận tải hàng hóa và hành khách theo hướng liên kết vùng Sự hợp nhất mở ra nhu cầu vận tải liên tỉnh theo trục Tây Nguyên - Duyên hải Nam Trung Bộ. Tuy nhiên, mạng lưới logistics, các điểm tập kết - trung chuyển hàng hóa, bãi đỗ xe, trạm dịch vụ… vẫn thiếu và phân bố không hợp lý. Các doanh nghiệp vận tải phải di chuyển quãng đường dài hơn, thời gian chờ bốc dỡ hàng hóa tăng, làm giảm hiệu quả khai thác phương tiện.

Gia tăng tai nạn và nguy cơ mất an toàn giao thông, lưu lượng phương tiện tăng nhưng hệ thống tổ chức điều hành giao thông (điểm giao cắt, đèn tín hiệu, biển báo, các điểm đen ATGT) chưa được nâng cấp tương ứng. Một số tuyến đèo dốc như đèo Phượng Hoàng, đèo Chư Sê… vốn tiềm ẩn nguy cơ cao, nay chịu áp lực lớn hơn từ xe tải và xe khách chạy đường dài, dẫn đến tăng nguy cơ tai nạn, đặc biệt trong mùa mưa.

- Áp lực quản lý nhà nước và phân bổ nguồn lực: Công tác điều tiết hoạt động vận tải, cấp phép, kiểm soát tải trọng, xử lý vi phạm và quản lý bến bãi trở nên phức tạp hơn do quy mô tỉnh mở rộng. Hiện trạng thiếu nhân lực, thiếu trang thiết bị giám sát (camera, trạm cân lưu động) và sự không đồng đều trong quy hoạch trước sát nhập gây khó khăn cho việc thiết lập cơ chế quản lý thống nhất.

Tác động đến môi trường và chất lượng sống đô thị: Sự gia tăng phương tiện dẫn đến tình trạng ô nhiễm tiếng ồn, khí thải và bụi mịn tại các đô thị lớn như Buôn Ma Thuột, Sông Hinh và các vùng ven quốc lộ. Khu vực sát nhập mới còn thiếu trạm quan trắc và hạ tầng giao thông xanh, làm gia tăng sức ép lên chất lượng môi trường.

2.6. Sức ép hoạt động nông - lâm nghiệp và thủy sản

Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản phát triển khá nhanh theo hướng chất lượng cao, bền vững; đóng vai trò “trụ đỡ” duy trì tốc độ tăng trưởng và mở rộng quy mô kinh tế của tỉnh. Tăng trưởng ngành nông nghiệp bình quân giai đoạn 2021 - 2025 đạt 5,24%/năm. Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tiếp tục được triển khai rộng khắp, thực chất, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc (có 02 huyện đạt chuẩn nông thôn mới và thành phố Buôn Ma Thuột (cũ) hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới). Việc xây dựng thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột, phát triển cà phê đặc sản hướng đến mục tiêu “Đắk Lắk là điểm đến của cà phê thế giới” và thương hiệu tôm hùm được chú trọng thực hiện (Nguồn: Báo cáo kiểm điểm, đánh giá tình hình phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Lắk nhiệm kỳ 2020 - 2025 của Đảng ủy UBND tỉnh).

2.6.1. Trồng trọt

Lĩnh vực trồng trọt phát sinh ra một lượng rất lớn CTR là phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp. Một phần CTR được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ, phụ phẩm chăn nuôi, một phần phát thải ra môi trường.

Trước đây, các phụ phẩm (rơm rạ, trấu, vỏ cà phê…) hầu hết được người dân đốt để cải tạo đất. Tuy nhiên, đây cũng là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí cục bộ sau mỗi thời vụ ở khu vực nông thôn. Gần đây, hoạt động đốt mở đã giảm đáng kể, phụ phẩm nông nghiệp đã được tái sử dụng để sản xuất nấm, phân bón hữu cơ, phủ gốc một số loại cây ăn quả… tuy nhiên tỷ lệ phụ phẩm được xử lý theo hình thức đốt vẫn còn khá cao, đáng chú ý lượng túi nilông phát sinh từ hoạt động trồng lúa và nilông sử dụng trong trồng ngô, trồng rau màu cũng được xử lý bằng phương pháp đốt, có nguy cơ tạo ra chất độc hại trong môi trường không khí, gây ảnh hưởng sức khỏe con người.

Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất nông nghiệp thâm canh cao còn gây tác động xấu đến môi trường đất, nước do việc sử dụng quá mức phân bón hóa học, chất kích thích sinh trưởng, hóa chất BVTV. Đáng chú ý là lượng lớn vỏ bao bì, chai lọ đựng hóa chất BVTV sau khi sử dụng bị loại bỏ.

Theo Báo cáo số liệu của Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh Đắk Lắk từ năm 2021-2025, trên địa bàn toàn tỉnh phía Tây tỉnh có 8/15 (chiếm 53,3%) huyện, thị xã, thành phố (cũ) bố trí bể chứa bao gói thuốc BVTV sau sử dụng, vẫn còn một số địa phương chưa bố trí xây dựng bể chứa bao gói thuốc BVTV.

- Người dân trên địa bàn tỉnh đã hiểu biết tác hại của rác thải là bao gói thuốc BVTV, không sử dụng bao gói thuốc BVTV vào các việc khác. Tuy nhiên sau khi sử dụng vẫn còn tình trạng vứt bỏ ngoài đồng ruộng hoặc thu gom để chung với rác thải sinh hoạt chờ đốt, chôn lấp hoặc xe chở rác thu gom vì không có bể chứa bao gói thuốc BVTV.

- Việc thu gom không được thực hiện thường xuyên, gây tồn đọng rác thải nguy hại tại các khu vực sản xuất.

- Một số nơi bố trí bể chứa bao gói thuốc BVTV, tuy nhiên không được thu gom khi các bể này đầy vì địa phương chưa bố trí xây dựng khu vực lưu chứa bao gói thuốc BVTV sau khi thu gom, và không bố trí kinh phí để tiêu hủy.

- Một số đường giao thông nội đồng chưa đáp ứng được yêu cầu dẫn đến khó khăn cho công tác vận chuyển, lắp đặt các bể chứa.

- Một số các bể chứa không kín, không có nắp đậy nên gây ra hiện tượng mùi hôi tại khu vực nơi lắp đặt bể.

- Nhận thức của người dân vẫn còn hạn chế, chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn lao động trong quá trình thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.

- Một số địa phương không quan tâm đến việc thực hiện Kế hoạch cũng như không chỉ đạo các bộ phận phối hợp với đơn vị thu gom trong quá trình thu gom bao gói thuốc BVTV sau khi sử dụng trên địa bàn.

2.6.2. Chăn nuôi

Nhìn chung, trong những năm gần đây chăn nuôi của tỉnh đã có những bước tiến đáng khích lệ, quy mô chăn nuôi, sản phẩm chăn nuôi ngày một được nâng cao, đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ trong tỉnh và góp phần phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước. Đối với các loại vật nuôi chủ lực như lợn, gia cầm tăng trưởng khá, đàn bò tương đối ổn định, đàn trâu giảm tuy nhiên đàn dê phát triển mạnh trong giai đoạn vừa qua. Vì vậy sản lượng thịt hơi các loại, sản lượng trứng và giá trị sản xuất chăn nuôi tăng trưởng khá. Góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm đời sống người dân trên địa bàn tỉnh.

Trong những năm gần đây, mô hình chăn nuôi trang trại công nghiệp tăng về số lượng trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên sản xuất chăn nuôi tự phát tại nông hộ không kiểm soát, không theo quy hoạch vẫn chiếm tỷ lệ cao đặc biệt ở khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số đồng thời dẫn đến những ảnh hưởng đến môi trường như: nước thải, chất thải trong quá trình chăn nuôi tăng, ở nhiều nơi công tác xử lý còn nhiều hạn chế; số lượng gia súc, gia cầm tăng nhanh song song với việc gia tăng lưu thông, vận chuyển gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm từ vùng này qua vùng khác; các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm tự phát chưa có hệ thống xử lý chất thải phù hợp; dịch bệnh phát sinh và lây lan tại nhiều địa phương…dẫn đến gây ô nhiễm nguồn nước, đất, không khí.

Các biện pháp xử lý môi trường trong chăn nuôi như: sử dụng đệm lót sinh học, hố ủ biogas… đã được phổ biến, ứng dụng trong sản xuất chăn nuôi từ nhiều năm nay. Tuy nhiên vẫn còn nhiều cơ sở chăn nuôi, chủ yếu là chăn nuôi nông hộ quy mô nhỏ lẻ vẫn chưa áp dụng thực hiện dẫn đến ô nhiễm môi trường trong sản xuất chăn nuôi, gây ra các luồng tác động đáng kể đến môi trường:

- Chất thải rắn: Phân gia súc, chất độn chuồng phát sinh với lượng lớn tại các trại heo và gà.

- Nước thải: Phát sinh từ hoạt động vệ sinh chuồng trại, rửa máng và nước thải từ hầm biogas.

- Khí thải: Mùi hôi (NH₃, CH₄, H₂S) phát sinh trong quá trình phân hủy chất thải, ảnh hưởng đến khu dân cư.

Theo Báo cáo số liệu của Chi cục chăn nuôi và thú y tỉnh Đắk Lắk từ năm 2021 - 2025, dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm, lở mồm long móng xuất hiện rải rác và có khả năng lan rộng. Việc tiêu hủy gia súc mắc bệnh, gia súc chết cũng gây ô nhiễm đến môi trường do tại các địa phương chưa có khu tiêu hủy, sử dụng các loại hóa chất trong quá trình tiêu hủy, chôn lấp động vật mắc bệnh, động vật chết…

2.6.3. Lâm nghiệp

- Hiện trạng diện tích rừng và đất chưa thành rừng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đến ngày 31/12/2024 được UBND tỉnh phê duyệt tại các Quyết định số 383/QĐ- UBND ngày 21/02/2025 và Quyết định số 226/QĐ-UBND ngày 19/02/2025, như sau: diện tích rừng là 747.687,2 ha (rừng tự nhiên 537.319,9 ha, rừng trồng 210.367,3 ha), diện tích đất chưa có rừng: 286.205,44 ha; trong đó bao gồm cả 33.087,7 ha đất đã trồng chưa thành rừng (diện tích này không tham gia tính tỷ lệ che phủ rừng). Tỷ lệ che phủ rừng đạt 41,32%.

Thời gian qua, tỉnh Đắk Lắk đã tăng cường công tác quản lý và bảo vệ nghiêm ngặt các khu vực rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, các Vườn quốc gia và khu bảo tồn biển nhằm bảo vệ các hệ sinh thái rừng. Cùng với đó, tỉnh đã triển khai các chương trình đầu tư trồng rừng, giao khoán bảo vệ rừng, trồng cây bản địa để mở rộng diện tích che phủ rừng và khuyến khích sự tham gia chủ động của người dân vào các hoạt động bảo tồn.

- Rừng Đắk Lắk có phân bố nhiều loại động thực vật quý hiếm ghi trong sách đỏ Việt Nam và có loại được ghi trong sách đỏ thế giới như: Cẩm lai, Trắc, Giáng hương, Gõ đỏ, Thông 5 lá, Thông lá dẹt, Bách xanh, Pơ mu, Trầm hương, Kim giao, Thông nước,…và nhiều loài động vật có giá trị trong đó có nhiều loài thú lớn có nguy cơ tuyệt chủng như Voi, Bò tót, Hổ,… Bên cạnh đó là sự đa dạng của các nhóm thực vật ngoài gỗ khác như hệ nấm, địa y, rêu, tre lồ ô, song mây có giá trị cao về dược liệu, thực phẩm, vật liệu,….

- Các loại động thực vật nguy cấp quý, hiếm trên địa bàn tỉnh phân bổ chủ yếu ở Vườn quốc gia (VQG) Yok Đôn, Chư Yang Sin và các khu BTTN (BTTN) Nam Ka, Ea Sô, Hồ Lắk, Thông nước. Kết quả tổng hợp đánh giá, cập nhật danh lục động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, từ các khu rừng đặc dụng của toàn tỉnh Đắk Lắk như sau: tổng cộng có 104 loài động vật, 97 loài thực vật hoang dã quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng ở Đắk Lắk.

- Tỉnh cũng khuyến khích mạnh mẽ phát triển rừng theo mô hình nông – lâm kết hợp và trồng cây dược liệu dưới tán rừng. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa phương khác, tài nguyên đa dạng sinh học của tỉnh hiện đang chịu nhiều áp lực từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội, biến đổi khí hậu và các tác động từ con người.

Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng: từ năm 2021 đến nay trên địa bàn tỉnh xảy ra 28 vụ cháy rừng, thiệt hại 241,837 ha rừng trồng (năm 2021 là 100,24 ha; năm 2022 là 0 vụ; năm 2023 là 115,639 ha; năm 2024 là 18,608 ha”; 9 tháng đầu năm 2025 là 7,35 ha) tập trung phần lớn diện tích rừng trên địa bàn thuộc các huyện Buôn Đôn, Ea Súp, Ea H’leo, M’Drắk, Tuy Hòa, Đông Hòa, Sông Cầu, Đồng Xuân, Phú Hòa, Sơn Hòa, Sông Hinh trước đây. Nguyên nhân do người dân đốt rác, đốt nương làm rẫy mất kiểm soát gây cháy lan. Khi phát hiện cháy rừng, các đơn vị chủ rừng đã phối hợp với lực lượng Kiểm lâm, Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương huy động lực lượng kịp thời dập tắt các đám cháy. Các vụ cháy đã được các cơ quan chức năng lập hồ sơ xử lý theo quy định.

Công tác xử lý vi phạm Luật Lâm nghiệp: Từ năm 2021 đến nay, lực lượng Kiểm lâm phát hiện, tiếp nhận xử lý 5.777 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, trong đó: Phá rừng trái pháp luật 1.694 vụ; khai thác rừng trái pháp luật 272 vụ; vi phạm quy định về PCCCR 16 vụ; săn bắt động vật rừng trái pháp luật 16 vụ; vận chuyển, mua bán động vật rừng trái pháp luật 18 vụ; vận chuyển lâm sản trái pháp luật 1.002 vụ; tàng trữ, mua bán, chế biến lâm sản trái pháp luật 605 vụ; vi phạm quy định về quản lý hồ sơ lâm sản (TTHC) trong VC, MB, CG, CB lâm sản 28 vụ; vi phạm các quy định chung của Nhà nước về bảo vệ rừng 80 vụ; các hành vi vi phạm khác 137 vụ. Tổng số vụ đã xử lý 5.302 vụ, trong đó: xử lý hành chính 5.126 vụ; xử lý hình sự 176 vụ. Phương tiện, máy móc, công cụ tịch thu: 955 chiếc; gỗ các loại tịch thu: 2.089,05 m³; động vật rừng tịch thu: 73 cá thể và 147,6 kg thịt. Số tiền thu sau xử lý: 12.671.922 triệu đồng (Nguồn: Báo cáo số liệu của Chi cục Kiểm lâm từ năm 2021 - 2025).

2.6.4. Thủy sản

- Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản nội địa: Đắk Lắk phát triển về nuôi cá hồ chứa theo phương thức quảng canh, quảng canh cải tiến; nuôi ao hồ nhỏ các đối tượng truyền thống theo phương thức bán thâm canh; nuôi thâm canh trong ao hồ nhỏ, lồng bè với diện tích nhỏ, mật độ cho phép; nguồn thức ăn sử dụng trong quá trình nuôi được kiểm soát; việc sử dụng thuốc, hóa chất, chế phẩm sinh học trong nuôi trồng chưa nhiều nên chất thải, nước thải từ nuôi trồng thủy sản không ảnh hưởng lớn đến môi trường và ngành kinh tế khác.

- Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản mặn, lợ: Trước đây, ý thức bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản của người dân còn hạn chế. Do điều kiện kinh tế và nhận thức còn thấp người dân chỉ tập trung vào sản lượng và lợi nhuận trước mắt, dẫn đến mật độ nuôi cao, phát triển tự phát, đặt lồng bè tùy tiện,... ít chú trọng tới vấn đề môi trường. Việc sử dụng hóa chất, kháng sinh không kiểm soát, xả thải trực tiếp ra nguồn nước tự nhiên, chưa thực hiện thu gom và xử lý chất thải trong nuôi trồng thủy sản theo quy định là khá phổ biến khiến môi trường nước bị ô nhiễm, dịch bệnh bùng phát, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái và hệ quả sản xuất lâu dài. Thời gian gần đây, nhờ vào công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật và sự hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn, các tổ chức bảo vệ môi trường cũng như chính quyền địa phương, người dân đã dần nhận thức rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản. Nhiều hộ đã chủ động thay thế sử dụng các loại thức ăn tươi sống bằng các loại thức ăn công nghiệp để giảm các nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, áp dụng các mô hình nuôi bền vững như sử dụng chế phẩm sinh học, xây dựng hệ thống xử lý nước thải để hạn chế lượng chất thải hữu cơ xả vào môi trường, chủ động thu gom thức ăn thừa, rác thải sinh hoạt từ các lồng bè, ao đìa nuôi trồng thủy sản đưa vào bờ để xử lý.

Biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ đến ngành thủy sản, đặc biệt là qua các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, xâm nhập mặn, bão lũ. Thời gian qua, lượng mưa trong mùa khô giảm mạnh, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nước tại các hệ thống sông, hồ chứa, ảnh hưởng đến nguồn nước nuôi trồng thủy sản. Xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa khô, làm tăng độ mặn trong các khu vực nuôi tôm, cá, gây thiệt hại cho sản xuất thủy sản.

Bên cạnh đó, bão và lũ lụt thường xuyên xảy ra, làm phá hủy cơ sở hạ tầng nuôi trồng thủy sản, gây mất trắng mùa vụ. Biến đổi khí hậu còn làm gia tăng tần suất và mức độ của các hiện tượng cực đoan, khiến các vùng nuôi trồng thủy sản ven biển dễ bị tổn thương, năng suất và sản lượng giảm sút.

Đắk Lắk đang định hướng phát triển thủy sản theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tiếp tục cơ cấu lại theo hướng tăng tỷ trọng nuôi trồng, giảm dần tỷ trọng khai thác. Nuôi trồng thủy sản phát triển theo hướng đa dạng đối tượng nuôi để thích ứng với từng vùng nuôi được quy hoạch, gắn với kiểm soát về giống, an toàn dịch bệnh; gắn mã số vùng nuôi; chứng nhận vùng nuôi an toàn dịch bệnh đủ cơ sở xác nhận, chứng nhận xuất sứ nguồn gốc sản phẩm nuôi trồng đáp ứng các thị trường xuất khẩu, tăng giá trị kim ngạch

Tỉnh cũng vận động ngư dân đổi mới trang thiết bị khai thác và bảo quản thủy sản theo hướng tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải khí nhà kính - như sử dụng đèn LED, máy lọc nước biển thành nước ngọt, máy dò cá hiện đại và hầm bảo quản bằng vật liệu P.U - giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả khai thác (Nguồn: Báo cáo số liệu của Chi cục Thủy sản và Biển đảo từ năm 2021 - 2025).

2.7. Sức ép hoạt động y tế

2.7.1. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường

Hiện nay, ngành Y tế Đắk Lắk có 46 đơn vị trực thuộc, gồm: 11 bệnh viện tuyến tỉnh (Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, Bệnh viện Đa khoa Phú Yên, Bệnh viện Y học cổ truyền, Bệnh viện Mắt Đắk Lắk, Bệnh viện Phổi Đắk Lắk, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Đắk Lắk, Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk, Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Đắk Lắk, Bệnh viện Da liễu tỉnh Đắk Lắk, Bệnh viện Y học cổ truyền Phú Yên, Bệnh viện Mắt Phú Yên); 03 bệnh viện đa khoa tuyến khu vực (Bệnh viện Đa khoa Buôn Ma Thuột; Bệnh viện Đa khoa Buôn Hồ và Bệnh viện Đa khoa khu vực 333); 08 Trung tâm tuyến tỉnh (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật; Trung tâm Giám định Y khoa; Trung tâm Pháp y; Trung tâm Huyết học và Truyền máu; Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm; Trung tâm bảo trợ xã hội và Trẻ em; Trung tâm Nuôi dưỡng người có công và Công tác xã hội Phú Yên; Trung tâm Cấp cứu 115); 24 Trung tâm Y tế.

Ngoài các cơ sở y tế công lập trực thuộc Sở Y tế, trên địa bàn tỉnh còn có các cơ sở y tế khác, gồm: Bệnh viện Trường Đại học Tây nguyên, Bệnh viện số 1 - Công an tỉnh Đắk Lắk và 08 Bệnh viện tư nhân: Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, Bệnh viện Mắt Tây Nguyên, Bệnh viện Đa khoa Cao Nguyên, Bệnh viện Nhi Đức Tâm, Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột, Bệnh viện Mắt Khải Hoàn và Bệnh viện Việt Mỹ.

Tổng số giường bệnh toàn tỉnh Đắk Lắk mới hiện nay là 10.823 giường, mức độ phát sinh chất thải rắn y tế trung bình cả tỉnh khoảng 4343,05 tấn/năm, trong đó: chất thải lây nhiễm trung bình khoảng 659,14 tấn/năm, chất thải nguy hại không lây nhiễm 16,73 tấn/năm, chất thải rắn thông thường 3.667,18 tấn/năm và nước thải y tế từ hoạt động chuyên môn trong cơ sở y tế 774.527,7 m³/năm (Nguồn: Báo cáo thực trạng về công tác quản lý rác thải y tế, Sở Y tế, năm 2025).

Chất thải y tế phát sinh phát sinh có thể cao hơn, khi xảy ra các sự cố về dịch bệnh, thiên tai (dịch Covid-19, bão, lũ lụt,…), bỏi khi đó nhu cầu sử dụng vật tư y tế tăng.

2.7.2. Tình hình, kết quả thực hiện công tác bảo vệ môi trường

Công tác quản lý chất thải y tế được quán triệt thực hiện tại các đơn vị từ việc phân loại chất thải tại nơi phát sinh, lưu trữ tạm thời và xử lý đúng thời gian quy định cho từng loại chất thải. Chất thải rắn thông thường, nguy hại được xử lý bằng công nghệ hấp, đốt hoặc hợp đồng với đơn vị đủ chức năng thu gom, vận chuyển, xử lý; Nước thải được xử lý đạt QCVN 28:2010/BTNMT trước khi xả ra nguồn tiếp nhận; Khí thải từ các lò đốt được xử lý bằng hệ thống xử lý khí đi kèm. Công tác xử lý rác thải y tế thể hiện tại 02 khu vực như sau:

- Đối với chất thải rắn y tế:

+ Khu vực Tây Đắk Lắk: Các cơ sở thực hiện xử lý chất thải y tế nguy hại theo mô hình cụm do UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 12/2022/QĐ-UBND ngày 07/3/2022 của UBND tỉnh Đắk Lắk (cũ) ban hành quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Ngoài ra, các cơ sở có hệ thống xử lý rác thải y tế còn hoạt động vẫn tiếp tục vận hành hệ thống để tự xử lý chất thải y tế của cơ sở. Khi hệ thống xử lý rác thải ngừng hoạt động, cơ sở chuyển qua xử lý chất thải y tế nguy hại theo mô hình cụm cơ sở y tế.

Ngoài ra còn có chất thải rắn sinh hoạt trong các bệnh viện, các trung tâm Y tế…nguồn gốc phát sinh CTR SH này gồm: Vỏ trái cây, thức ăn dư thừa, các loại bao bì, giấy loại, túi ni lông, thủy tinh, vỏ lon nước giải khát,...Tất cả các loại CTR SH được các bệnh viện, các trung tâm y tế được thu gom vào các thùng chứa màu xanh hoặc màu đỏ, sau đó được tập trung tại buồng lưu giữ. Lượng CTR SH này sẽ được các bệnh viện, các trung tâm y tế hợp đồng với đội thu gom rác phòng TN&MT của các huyện, thị xã hoặc hợp đồng với các Công ty, doanh nghiệp tư nhân thu gom và đem đi xử lý theo đúng quy định của nhà nước.

+ Khu vực Đông Đắk Lắk: Công tác quản lý chất thải rắn y tế thực hiện theo Quyết định số 08/2025/QĐ-UBND ngày 22/01/2025 của UBND tỉnh Phú Yên ban hành quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh Phú Yên (cũ). Các cơ sở đã hợp đồng với các đơn vị có giấy phép phù hợp theo quy định của pháp luật như Công ty Cổ phần Hậu Sanh Bình Định, Công ty Cổ phần môi trường Khánh Hòa,…để thu gom, vận chuyển, xử lý và đốt trong lò đốt chất thải nguy hại do Công ty tự đầu tư và đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép xử lý chất thải nguy hại trong đó có chức năng xử lý chất thải y tế. Đối với các trạm y tế tuyến xã, phường sẽ do Trung tâm Y tế chịu trách nhiệm ký hợp đồng chung với đơn vị có giấy phép phù hợp theo quy định của pháp luật để thu gom cho toàn bộ các Trạm y tế trên địa bàn.

- Đối với nước thải y tế: Hầu hết các Bệnh viện và Trung tâm y tế đều có hệ thống xử lý nước thải và đang hoạt động tốt, tuy nhiên, còn một số đơn vị hệ thống xử lý đang xuống cấp, cần đầu tư nâng cấp mới để đáp ứng khả năng xử lý nước thải theo các quy định hiện hành (Nguồn: Báo cáo thực trạng về công tác quản lý rác thải y tế, Sở Y tế, năm 2025).

2.7.3. Sức ép của hoạt động Y tế đối với môi trường

Chất thải từ các bệnh viện, trung tâm (gọi chung là các cơ sở y tế) là mối nguy cơ gây ô nhiễm, làm ảnh hưởng đến môi trường sống cũng như sức khỏe của cộng đồng người dân. Vì vậy việc quản lý và xử lý chất thải y tế là một mục tiêu quan trọng của ngành y tế để làm giảm thiểu sự ô nhiễm môi trường, góp phần trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Chất thải y tế có thể tác động xấu tới tất cả các khía cạnh của môi trường, đặc biệt là môi trường đất, nước, không khí. Mặt khác, xử lý chất thải y tế không đúng phương pháp có thể gây ra vấn đề lãng phí tài nguyên thiên nhiên.

Đối với môi trường đất: Quản lý chất thải y tế không đúng quy trình và việc tiêu hủy chất thải y tế tại các bãi chôn lấp không tuân thủ các quy định sẽ dẫn đến sự phát tán các vi sinh vật gây bệnh, hóa chất độc hại,…gây ô nhiễm đất và làm cho việc tái sử dụng bãi chôn lấp gặp khó khăn.

Đối với môi trường không khí: Chất thải y tế từ khi phát sinh đến khâu xử lý cuối cùng đều có thể gây ra tác động xấu tới môi trường không khí. Bụi rác, bào tử vi sinh vật gây bệnh, hơi dung môi, hóa chất,... phát sinh trong các khâu phân loại - thu gom - vận chuyển, chất thải y tế có thể phát tán vào không khí. Trong khâu xử lý, đặc biệt là với các lò đốt chất thải y tế quy mô nhỏ, không có thiết bị xử lý khí thải có thể phát sinh ra các chất khí độc hại.

Đối với môi trường nước: Tác động của chất thải y tế đối với các nguồn nước có thể so sánh với nước thải sinh hoạt. Tuy nhiên, nước thải từ các cơ sở y tế còn có thể chứa Salmonella, Coliform, Tụ cầu, Liên cầu, Trực khuẩn Gram âm đa kháng, các hóa chất độc hại, chất hữu cơ, kim loại nặng. Do đó, nếu không được xử lý triệt để trước khi xả thải vào nguồn nước tiếp nhận, đặc biệt đối với nguồn tiếp nhận được sử dụng cho sinh hoạt, trồng trọt, chăn nuôi, sẽ có nguy cơ gây ra một số bệnh như: tiêu chảy, lỵ, tả, thương hàn, viêm gan A,… cho những người sử dụng các nguồn nước này.

Tóm lại lượng nước thải và các loại chất thải nguy hại của hoạt động y tế đều được xử lý đạt chuẩn môi trường trước khi vào hệ thống xử lý chung của địa bàn tỉnh. Chất lượng nước thải đầu ra của hệ thống xử lý nước thải các Bệnh viện, các Trung tâm y tế đều thấp hơn giới hạn cho phép của QCVN 28:2010/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải y tế (nay là QCVN 40:2025/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp). Các loại chất thải rắn y tế thông thường, và nguy hại thì đều được các Bệnh viện, Trung tâm y tế hợp đồng với các Công ty có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý theo đúng quy định pháp luật của nhà nước. Các loại chất thải rắn y tế thông thường, và nguy hại thì đều được các Bệnh viện, Trung tâm y tế hợp đồng với các đơn vị, các công ty có chức năng thu gom, vận chuyển và xử lý theo đúng quy định pháp luật của nhà nước. Hiện nay, nhiều cơ sở y tế đã sử dụng phương pháp khử khuẩn nhiệt chất thải y tế lây nhiễm (thiết bị hấp hoặc thiết bị vi sóng) để xử lý chất thải lây nhiễm dựa theo nguyên tắc sử dụng tại nhiệt độ, áp suất và trong một khoảng thời gian nhất định để tiêu diệt vi khuẩn, vi rút gây bệnh và các mầm bệnh sinh học có trong chất thải y tế. Chất thải y tế sau khi khử khuẩn nhiệt xong được đóng vào túi nilon, tập kết tại khu vực chất thải rắn thông thường và sẽ được thu gom xử lý cùng chất thải thông thường. Phương pháp này trong quá trình vận hành dễ dàng quản lý và kiểm soát hiệu quả xử lý của thiết bị ngay tại cơ sở y tế thông qua chỉ thị nhiệt và chỉ thị vi sinh vật theo QCVN 55/BNNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khử khuẩn nhiệt chất thải y tế lây nhiễm.

Tuy nhiên, một số cơ sở y tế còn sử dụng lò đốt rác thải y tế nguy hại như Trung tâm y tế M’Drắk, Krông Pắk, Bệnh viện Đa Khoa Hòa Bình,.., rác thải y tế nguy hại sẽ được thu gom vào các thùng, đậy kín, quản lý và đốt tại lò đốt trong khuôn viên các cơ sở y tế, phương pháp xử lý này khó kiểm soát được hàm lượng khí thải phát sinh trong quá trình đốt vì chi phí đầu tư hệ thống quan trắc khí thải tự động rất lớn hoặc chỉ có thể thuê đơn vị có chức năng để tiến hành quan trắc kỳ theo tháng hoặc theo quý, nên tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí rất cao nếu lò đốt không được bảo dưỡng, kiểm tra thường xuyên.

Như vậy, ngành Y tế đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn và yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện quản lý chất thải y tế theo đúng quy định tại Thông tư số 20/2021/TT-BYT ngày 26/11/2021 của Bộ Y tế về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế. Đồng thời, ngành Y tế chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch tập huấn, kiểm tra, giám sát việc thu gom và xử lý chất thải y tế. Công tác quản lý môi trường y tế trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần giảm thiểu nguy cơ phát tán chất thải y tế ra môi trường. Tuy nhiên, lượng chất thải y tế phát sinh vẫn ở mức cao, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến liên khu vực (tuyến huyện cũ); một số cơ sở y tế tuyến xã, phòng khám tư nhân còn hạn chế về hạ tầng xử lý nước thải và quản lý chất thải nguy hại. Vì vậy, sức ép từ hoạt động y tế đối với môi trường vẫn được đánh giá là ở mức từ trung bình đến cao, cần tiếp tục được quan tâm và tăng cường các biện pháp quản lý trong thời gian tới.

Như vậy, đối với việc quản lý chất thải y tế trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Quyết định số 12/2022/QĐ-UBND ngày 07/3/2022 quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk (cũ) và Quyết định số 08/2025/QĐ-UBND ngày 22/01/2025 quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh Phú Yên (cũ). Ngoài ra, sở Y tế đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn và yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện quản lý chất thải y tế theo đúng quy định tại Thông tư số 20/2021/TT-BYT ngày 26/11/2021 của Bộ Y tế về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế. Đồng thời, Sở Y tế chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch tập huấn, kiểm tra, giám sát việc thu gom và xử lý chất thải y tế. Công tác quản lý môi trường y tế trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần giảm thiểu nguy cơ phát tán chất thải y tế ra môi trường. Tuy nhiên, lượng chất thải y tế phát sinh vẫn ở mức cao, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến liên khu vực (tuyến huyện cũ); một số cơ sở y tế tuyến xã, phòng khám tư nhân còn hạn chế về hạ tầng xử lý nước thải và quản lý chất thải nguy hại. Vì vậy, sức ép từ hoạt động y tế đối với môi trường vẫn được đánh giá là ở mức trung bình đến cao, cần tiếp tục được quan tâm và tăng cường các biện pháp quản lý trong thời gian tới.

2.8. Sức ép hoạt động du lịch, dịch vụ, kinh doanh, thương mại và xuất nhập khẩu

2.8.1. Về du lịch

Trong giai đoạn 2021 - 2025, hoạt động du lịch của tỉnh có bước phát triển khá, cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch từng bước được đầu tư xây dựng, đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Lắk. Theo báo cáo tình hình phát triển du lịch tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lượt khách du lịch trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn này đạt 21.415.950 lượt khách (bình quân khoảng 4,3 triệu lượt khách/năm), tốc độ tăng trưởng bình quân là 35%/năm. Cơ sở lưu trú năm 2025 tăng lên 785 cơ sở lưu trú du lịch (gồm 51 khách sạn được xếp hạng từ 1 - 5 sao) với 14.212 buồng phòng, tương ứng tăng thêm 175 cơ sở trong vòng 5 năm, tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm ước đạt khoảng 5,66%/năm. Tổng thu từ du lịch toàn tỉnh từ năm 2021 đến hết 2025: đạt 33.246 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân là 59%/năm.

Phát triển du lịch gắn liền với việc phát triển các ngành, lĩnh vực khác nhau của xã hội, trong đó du lịch và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Du lịch chỉ tồn tại và phát triển khi cảnh quan môi trường được bảo vệ, việc khai thác và sử dụng hợp lý các cảnh quan thiên nhiên, chất lượng môi trường được đảm bảo sẽ làm tăng tính hấp dẫn của các địa điểm, khu vực du lịch, ngược lại việc giảm sút chất lượng môi trường, mất cân bằng sinh thái sẽ làm mất đi tiềm năng du lịch. Chính vì thế, trong những năm qua việc phát triển du lịch luôn tuân thủ các mục tiêu bảo vệ môi trường, các khu di tích lịch sử gắn liền với lịch sử phát triển của tỉnh Đắk Lắk đều được bảo tồn và phát huy tốt. Các địa điểm du lịch, lưu trú cơ bản thực hiện đầy đủ trách nhiệm trong công tác bảo vệ môi trường như lập hồ sơ môi trường, đầu tư hệ thống xử lý môi trường trước khi đi vào hoạt động, thực hiện quản lý chất thải theo quy định, tạo cảnh quan môi trường xanh sạch đẹp nhằm phát triển du lịch.

Phát triển du lịch có những tác động tích cực đến phát triển KT-XH của cả nước và địa phương. Đối với lĩnh vực môi trường, hoạt động du lịch đã góp phần làm tăng tính đa dạng sinh học, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, tăng hiệu quả sử dụng đất, giảm sức ép lên việc khai thác tài nguyên thiên nhiên tại các khu vực nhạy cảm như vườn quốc gia, khu bảo tồn, khu đa dạng sinh học.

Tuy nhiên, việc phát triển du lịch cũng gây áp lực lên môi trường do việc khai thác quá mức mà thiếu bảo vệ, thiếu các phương án xử lý chất thải, chưa có giải pháp quản lý phù hợp. Các ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường do phát triển du lịch có thể liệt kê như sau:

- Hoạt động du lịch làm gia tăng lượng chất thải sinh hoạt như chất thải rắn, nước thải làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm đất, ô nhiễm nguồn nước, bên cạnh đó gia tăng nguy cơ ô nhiễm không khí, tiếng ồn do gia tăng phương tiện giao thông và tập trung đông người. Qua khảo sát thực tế, tại đa số các khu, cơ sở du lịch đã thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ môi trường góp phần bảo vệ cảnh quan, môi trường chung của địa phương. Tuy nhiên, cũng còn không ít các cơ sở kinh doanh dịch vụ, ở cả phía Đông và phía Tây tỉnh chưa chấp hành, thực hiện các biện pháp thu gom, xử lý chất thải, xả thải trực tiếp ra môi trường.

- Việc tập trung đông người tại những thời điểm nhất định sẽ ảnh hưởng đến đời sống của các loài sinh vật, đặc biệt là động vật do thay đổi tập quán, chu kỳ sinh sống (di trú, kiếm ăn, sinh sản…).

- Các hệ sinh thái và môi trường rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương nếu khai thác không hợp lý, làm mất nơi sinh sống của động vật, thay đổi cảnh quan, mất thảm cỏ do việc hình thành các khu du lịch.

- Việc phát triển du lịch có thể làm gia tăng nhu cầu khai thác, săn bắt các loài sinh vật quý hiếm phục vụ cho nhu cầu ẩm thực, giải trí, đồ lưu niệm của khách du lịch.

Hoạt động du lịch làm gia tăng sức ép lên quỹ đất do việc xây dựng các khách sạn, công trình dịch vụ, vẫn còn có nhiều cơ sở nhỏ lẻ hoạt động tự phát, gây sức ép đến quy hoạch phát triển du lịch, xả chất thải chưa qua xử lý, ảnh hưởng đến cảnh, môi trường.

Do đó, để phát triển du lịch bền vững cần có các chính sách, kế hoạch quản lý các nguồn tài nguyên để đáp ứng các nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ của con người trong khi vẫn duy trì được sự phát triển lâu dài cho thế hệ mai sau.

2.8.2. Về kinh doanh dịch vụ, thương mại và xuất nhập khẩu

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt 748.355 tỷ đồng trong 5 năm, tốc độ tăng bình quân 9,3%/năm. Tổng kim ngạch xuất khẩu 2021 - 2025 đạt 9.427,5 triệu USD, tăng bình quân 12,5%/năm; kim ngạch nhập khẩu đạt 3.323 triệu USD, tăng bình quân 21%/năm. Tốc độ tăng trưởng cao, đặc biệt đối với nông sản, linh kiện điện tử, thủy sản chế biến và thiết bị năng lượng tái tạo. Sự tăng trưởng trên đã tạo nên các áp lực:

- Gia tăng tiêu thụ năng lượng, nước, hàng hóa tiêu dùng, dẫn đến tăng lượng chất thải rắn sinh hoạt và chất thải công nghiệp không nguy hại.

- Phát sinh khí thải, tiếng ồn từ hoạt động vận tải, dịch vụ giao nhận, thương mại tại các khu vực dân cư.

- Tăng cường chế biến nông sản xuất khẩu (cà phê, tiêu, sầu riêng, hạt điều…) làm tăng lượng nước thải, khí thải và nhu cầu xử lý chất thải rắn từ nhà máy chế biến.

- Khai thác nguyên liệu thô phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu tạo áp lực lên tài nguyên đất, nước và rừng (đặc biệt đối với vùng trồng cây công nghiệp, vùng nuôi trồng thủy sản).

- Tăng nhu cầu kho bãi, cảng biển, khu logistics, đặc biệt tại vùng khu vực phía Đông như Cảng Bãi Gốc, Vũng Rô,…Đồng thời, phát sinh các chất thải từ hoạt động logistics, vận chuyển hàng hóa (chất thải rắn, khí thải).

- Gia tăng áp lực lên tuyến giao thông huyết mạch khi lưu lượng vận chuyển hàng hóa tăng mạnh, có nguy cơ vượt năng lực thiết kế như Quốc lộ 29, Quốc lộ 26 cần được đầu tư nâng cấp, mở rộng nhằm đáp ứng khả năng di chuyển và vận chuyển hàng hóa.

Như vậy, sức ép từ các hoạt động du lịch, dịch vụ, thương mại và xuất nhập khẩu trong giai đoạn 2021 - 2025 có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt tại các khu vực đô thị trung tâm, vùng ven biển, khu công nghiệp và các trục giao thông chính. Nếu không có giải pháp quản lý đồng bộ, các sức ép này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng môi trường, khả năng cung ứng hạ tầng, cũng như tính bền vững của các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

CHƯƠNG III.

HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC

3.1. Nước mặt lục địa

3.1.1. Tài nguyên nước mặt lục địa

a) Sông, suối

Tỉnh Đắk Lắk có hai hệ thống sông chính là sông Sêrêpôk và sông Ba và các sông suối nhỏ:

- Hệ thống sông Sêrêpôk: Là chi lưu cấp I của sông Mê Kông do hai nhánh Krông Ana và Krông Nô hợp thành. Tổng diện tích lưu vực 30.100 km² trong đó phần lưu vực thuộc lãnh thổ Việt Nam (kể cả sông Ia H’leo) là 16.780km² thuộc các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng.

Dòng chính có tổng chiều dài 315km, trong đó thuộc địa phận phía Đông tỉnh dòng chính dài 215km và có diện tích lưu vực 4.200km². Đoạn dòng chính Sêrêpôk khá dốc, chảy từ cao độ 400m ở vị trí nhập lưu xuống cao độ 150m ở vị trí biên giới Campuchia. Độ dốc trung bình của dòng chính khoảng 2‰ với mật độ lưới sông 0,55km/km², hệ số uốn khúc 1,89.

- Sông Krông Ana: Là hợp lưu chủ yếu của 3 sông nhánh lớn là Krông Búk, Krông Pắc và Krông Bông. Tổng diện tích lưu vực sông là 3.200 km², chiều dài dòng chính là 215 km. Dòng chính sông chảy theo hướng Đông -Tây, dọc theo sông về phía trung, hạ lưu là những bãi lầy đất chua do bị ngập lâu ngày. Độ đốc của những sông nhánh lớn thượng nguồn từ 4÷5‰, đoạn sông phía hạ lưu trong vùng Lắk có độ dốc nhỏ vào khoảng 0,25‰.

- Sông Krông Pắc: Bắt nguồn từ những dãy núi có độ cao 1.500m phía Đông Nam tỉnh tại khu vực ranh giới giữa huyện Krông Pắc và Krông Bông với tỉnh Khánh Hòa chảy theo hướng Đông - Tây rồi đổ vào Krông Ana. Lưu vực này chịu ảnh hưởng chủ yếu của khí hậu Đông Trường Sơn với lượng mưa trung bình 1.600 ÷1.700 mm. Phần thượng nguồn sông dài 30km, lòng sông dốc, độ dốc đạt tới 30‰. Đoạn hạ lưu này sông chảy trên vùng cao nguyên có địa hình tương đối bằng phẳng, lòng sông uốn khúc quanh co, chỗ mở rộng, chỗ thu hẹp đột ngột, làm cho điều kiện tiêu thoát lũ khó khăn mỗi khi có lũ lớn, gây ngập lụt dài ngày.

- Sông Krông Búk: Bắt nguồn từ những dãy đồi núi có cao độ từ 800 ÷ 1.000m ở khu vực Cư Né, huyện Krông Búk chảy theo hướng Bắc - Nam. Sau đó nhập lưu với Sông Krông Pắc. Sông có chiều dài 70km, diện tích lưu vực 478km². Thượng nguồn lòng sông dốc và giảm dần về phía hạ lưu chảy qua vùng đất khả bằng phẳng ở khu vực huyện Krông Pắc trước khi nhập lưu với Sông Krông Pắc. Lưu vực Sông Krông Búk chịu ảnh hưởng khí hậu Đông Trường Sơn nên lượng mưa chỉ đạt từ 1.400 ÷ 1.500mm/năm.

- Sông Krông Bông: Có diện tích lưu vực 809km², chiều dài sông chính 73km. Sông này bắt nguồn từ các đỉnh núi cao thuộc dãy Chư Yang Sin cao trên 2.400m của huyện Krông Bông giáp ranh giới tỉnh Khánh Hòa chảy theo Đông - Tây rồi nhập vào sông Krông Ana. Lưu vực sông chịu ảnh hưởng của khí hậu Đông và Tây Trường Sơn với mùa mưa kéo dài từ tháng V đến tháng XI. Vùng thượng nguồn có lượng mưa năm tương đối lớn khoảng 2.000 mm/năm. Vùng hạ lưu sông có lượng mưa nhỏ hơn, lượng mưa năm khoảng 1.600 ÷ 1.700 mm/năm.

- Sông Ia Hleo: Sông Ia Hleo bắt nguồn từ những dãy núi Chư Pung phía đông bắc của tỉnh. Sông có diện tích lưu vực 4.760 km², cao độ nguồn sông 800m, cao độ bình quân lưu vực 336m, sông gần như chảy theo hướng Đông - Tây nhập lưu vào sông Srê Pốk ở Cam Pu Chia. Độ dốc lưu vực sông 6,1%, chiều dài 128 km, mật độ lưới sông 0,35km/km². Lưu vực sông chịu ảnh hưởng của khí hậu Tây Trường Sơn, lượng mưa bình quân lưu vực từ 1.600÷1.700 mm/năm cho nên về mùa cạn nhiều nhánh suối lớn hầu như không có nước. Sông Ia Hleo có các nhánh chính là Ea Hleo, Ea Soup, Ea Drăng và Ea Khah. Ngoài ra còn có một số nhánh suối nhỏ.

- Suối Ea Hleo: Là thượng nguồn của sông Ea Hleo, có diện tích lưu vực 638 km², chiều dài sông 82 km và mật độ lưới sông 0,35 km/km².

- Suối Ea Súp: Là nhánh lớn nhất của Ea Hleo với diện tích lưu vực 994 km² và chiều dài 104 km. Các nhánh thượng nguồn bắt nguồn ở cao độ 300÷400m, phần trung và hạ lưu chảy qua vùng đất bằng phẳng trước khi nhập vào Ea Hleo.

- Suối Ea Drăng: Do 2 suối Ea Đrăng và Ea Wy tạo thành, chiều dài nhánh chính 87 km, suối có diện tích lưu vực 386 km².

- Suối Ea Khal nhập vào sông Ea H’leo ở đoạn trung lưu, suối có chiều dài 60 km và diện tích lưu vực 386 km².

Phần phía Đông tỉnh sông ngòi phân bố tương đối đều và có một chung là các sông đều bắt nguồn ở phía Đông dãy Trường Sơn chảy qua miền núi, trung du, đồng bằng và đổ ra biển. Ngoại trừ sông Ba, sông Kỳ Lộ các sông còn lại có lưu vực chủ yếu nằm trong địa bàn tỉnh, có đặc điểm ngắn và dốc, cửa biển có xu hướng lệch hơi ra hướng bắc, thường bị bồi lấp và ảnh hưởng của chế độ thủy triều. Lòng sông không ổn định, hai bên bờ có nhiều đoạn sông thường xảy ra xói lở. Hướng chính của các sông là Tây bắc- Đông nam hoặc Tây- Đông

- Hệ thống sông Ba: Sông Ba là một trong chín hệ thống sông lớn ở nước ta và là sông lớn nhất ở duyên hải miền Trung. Sông Ba bắt nguồn từ sườn núi phía đông nam tỉnh Kon Tum (nay là tỉnh Quảng Ngãi) thuộc dãy núi Ngọc Rô (cao 1579m), chảy theo hướng gần Bắc- Nam đến AYunPa, từ phía bờ phải tiếp nhận sông Iayun và sông chuyển hướng Tây Bắc - Đông Nam đồng thời tiếp nhận thêm các sông Krông H’năng, sông Hinh chảy vào địa phận tỉnh, từ Củng Sơn sông chảy theo hướng gần Tây - Đông đổ ra biển tại cửa Đà Diễn, phường Tuy Hòa.

Trong địa phận tỉnh, ngoài các sông nhánh chính kể trên sông Ba còn có một số sông nhánh như sông: Ea Mbar, Thá, Con, Bạc, Cái, Đồng Bò… ở phía bờ trái có nhánh sông Cà Lúi bắt nguồn từ phía Tây Bắc xã Sơn Hòa chảy theo hướng Tây Bắc- Đông Nam thuộc điạ phận xã Cà Lúi nhập lưu vào sông Ba tại Buôn Lê, xã Krông Pa.

Hạ lưu sông Ba được gọi là sông Đà Rằng, có mạng lưới kênh khá phát triển, đặc biệt là mạng lưới kênh Bắc và kênh Nam của hệ thống thuỷ lợi Đồng Cam.

Diện tích lưu vực 13.917 km² thuộc các tỉnh Gia Lai và một phần nhỏ tỉnh Quảng Ngãi; chiều dài sông 396 km, chiều dài ở trong tỉnh 90 km, diện tích lưu vực trong tỉnh 2.420km² chiếm 18.3%.

Trong phạm vi tỉnh tiềm năng thủy lợi và thủy điện đang được khai thác khá tốt, các công trình lớn gồm: đập Đồng Cam, Thủy điện sông Hinh, Thủy điện sông Ba Hạ và Thủy điện Krông H’năng...

Ngoài 2 hệ thống sông lớn, trong phía Đông tỉnh còn có một số sông nhỏ khác như:

- Sông Kỳ Lộ: Là sông lớn thứ 2 ở phía Đông tỉnh, phần thượng lưu có tên là sông La Hiêng, bắt nguồn từ núi To Net (1.030m) ở xã Dăk Song huyện Krông Chro tỉnh Gia Lai, chảy theo hướng Bắc Tây Bắc vào địa phận xã Phú Mỡ rồi chuyển hướng Tây Bắc-Đông Nam qua xã Tuy An Bắc chia làm hai nhánh (sông Cái và sông Nhân Mỹ), nhánh sông Cái sau khi chảy qua Quốc lộ 1A tiếp tục chia làm hai nhánh (sông Cái và sông Hà Yến), sông Cái và sông Nhân Mỹ đổ ra cửa Bình Bá (phía Nam vịnh Xuân Đài), còn sông Hà Yến đổ ra đầm Ô Loan.

Sông Kỳ Lộ có 11 nhánh sông cấp I chảy trực tiếp vào dòng chính như các sông: Tiouan, Khe Cách, Gâm, Cà Tơn, suối Đập, Trà Bương, Cổ, Cạy, Tà Hồ…

Tiềm năng thủy lợi và thủy điện sông Kỳ Lộ được khai thác khá tốt, gồm: các hồ chứa như Phú Xuân, hệ thống thuỷ lợi Tam Giang, thủy điện La Hiêng 2.

- Sông Bàn Thạch: Được gọi là sông Bánh Lái ở thượng lưu, đổ ra biển tại cửa Đà Nông. Bắt nguồn từ Hòn Giữ thuộc sườn phía Bắc dãy núi Đèo Cả cao trên 1.000m, chảy qua khu núi Kỳ Đà (1.193m) ở phía phải, hòn Ông (1.110m) ở phía trái theo hướng Tây Nam-Đông Bắc và Nam-Bắc, từ xã Hoà Mỹ chảy theo hướng gần Tây- Đông rồi từ Đông Mỹ lại chuyển hướng Tây Bắc-Đông Nam, đổ ra biển tại cửa Đà Nông. Sông Bàn Thạch có một số nhánh chính như Suối Thoại (166km²), suối Mỹ (95km²), Sông Trong (78km²)… Sông Bàn Thạch dài 69km, độ rộng bình quân lưu vực 19.7km, độ dốc trung bình lưu vực 15.4%, mật độ lưới sông 0,50 km/km², diện tích 642 km².

Đường phân nước giữa sông Bàn Thạch và sông Đà Rằng không rõ vì địa hình thấp và có hiện tượng chảy tràn ở phần nước cao, hệ thống kênh mương nối liền kênh Nam của hệ thống thuỷ lợi Đồng Cam.

Tiềm năng thủy lợi và thủy điện đang được khai thác gồm: hệ thống đập Phú Hữu, đập An Sang, hồ Đồng Khôn, hồ Hòn Dinh, trạm bơm Nam Bình, thủy điện Đá Đen.

- Sông Cầu: Thượng nguồn được gọi là sông Bình Ninh, bắt nguồn từ sườn phía Đông Nam dãy núi Hòn Gió 786 m, chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Dòng chính sông Cầu dài 28km, độ rộng trung bình lưu vực 7.61km, diện tích lưu vực 213km². Sông Cầu có một số sông nhánh như sông Hà Giang (35km²).

- Sông Cô: Bắt nguồn từ Vân Canh (Bình Định cũ), chảy theo hướng Bắc - Nam, đi qua nhiều nơi có núi nên lòng sông hẹp, nhiều dốc và thác ghềnh. Sông Cô nhập dòng với sông Kỳ Lộ tại La Hai.

b) Hồ chứa

Trên địa bàn tỉnh hiện có 1.207 công trình thủy lợi các loại phục vụ tưới tiêu cho nông nghiệp, kết hợp tạo nguồn cấp nước sinh hoạt, giảm lũ lụt vào mùa mưa, cải thiện môi trường sinh thái. Trong đó số hồ chứa thủy lợi 676 công trình; Trạm bơm 244 công trình; Đập dâng 285 công trình và 02 hệ thống đê bao. Các công trình thủy lợi này là cơ sở hạ tầng hết sức quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông nghiệp, nông thôn. Đến tháng 12 năm 2024 (tổng hợp của 02 tỉnh trước hợp nhất), tổng diện tích cây trồng được tưới hơn 373.846 ha; trong đó diện tích tưới trực tiếp từ công trình thủy lợi 204.347ha, diện tích tưới do tạo nguồn hỗ trợ và các hình thức công trình khác khai thác nước tưới từ các nguồn nước mặt sông suối, ao và nước dưới đất cho tưới khoảng 169.529 ha.

3.1.2. Diễn biến ô nhiễm nước mặt

Đánh giá điễn biến chất lượng nước mặt tại các lưu vực sông, suối, hồ trên địa bàn tỉnh dựa trên kết quả quan trắc hàng năm (giá trị trung bình năm), từ năm 2021-2025, với các thông số đặc trưng (pH, DO, TSS, COD, BOD₅, Coliform,…); các kết quả được so sánh với giá trị giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Bảng 3) và so sánh chất lượng môi trường nước mặt giữa các năm, giai đoạn trước.

Ghi chú:

- QCVN 08:2023/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước mặt (Bảng 2: Giá trị giới hạn các thông số trong nước mặt phục vụ cho việc phân loại chất lượng nước sông, suối, kênh, mương, khe, rạch và bảo vệ môi trường sống dưới nước; Bảng 3: Giá trị giới hạn các thông số trong nước mặt phục vụ cho việc phân loại chất lượng nước hồ, ao, đầm và bảo vệ môi trường sống dưới nước).

Các mức phân loại đánh giá chất lượng nước được diễn giải cụ thể như sau:

- Mức A: Chất lượng nước tốt. Hệ sinh thái trong môi trường nước có hàm lượng oxy hòa tan (DO) cao. Nước có thể được sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, bơi lội, vui chơi dưới nước sau khi áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

- Mức B: Chất lượng nước trung bình. Hệ sinh thái trong nước tiêu thụ nhiều oxy hòa tan do một lượng lớn chất ô nhiễm. Nước có thể sử dụng cho mục đích sản xuất công nghiệp, nông nghiệp sau khi áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

- Mức C: Chất lượng nước xấu. Hệ sinh thái trong nước có lượng oxy hòa tan giảm mạnh do chứa một lượng lớn các chất ô nhiễm. Nước không gây mùi khó chịu, có thể được sử dụng cho các mục đích sản xuất công nghiệp sau khi áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp.

- Mức D: Nước có chất lượng rất xấu, có thể gây ảnh hưởng lớn tới cá và các sinh vật sống trong môi trường nước do nồng độ oxy hòa tan thấp, nồng độ chất ô nhiễm cao. Nước có thể được sử dụng cho các mục đích giao thông thuỷ và các mục đích khác với yêu cầu nước chất lượng thấp.

3.1.2.1. Diễn biến chất lượng nước sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.1. Diễn biến giá trị pH sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH giai đoạn 2021 - 2025 sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk dao động từ 6,58 - 7,06, pH tương đối ổn định, đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.2. Diễn biến giá trị TSS sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025 dao động 8,2 - 92,5 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc chỉ đạt chất lượng QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). So sánh giá trị TSS giai đoạn 2016-2020 (dao động 6,95 - 66,9 mg/l) với giai đoạn 2021 - 2025 có xu hướng tăng. Nguyên nhân giá trị TSS thường xuyên ở mức cao là do bản chất nước sông suối trên địa bàn tỉnh, bên cạnh đó các sông suối là nguồn tiếp nhận chất thải sinh hoạt, sản xuất, các hoạt động nuôi trồng thủy hải sản và hoạt động khai thác cát lòng sông cũng làm cho giá trị TSS cao.

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.3. Diễn biến giá trị COD sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 9,3 - 23,22 mg/l về cơ bản chỉ đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), COD có xu hướng tăng so với giai đoạn 2016 - 2020 (dao động từ 9,1 - 40,7 mg/l). Riêng năm 2024 COD tại các vị trí quan trắc đều ở mức cao, vượt quy chuẩn, nguyên nhân có thể do tác động chất thải sinh hoạt, sản xuất, các hoạt động nuôi trồng thủy hải sản và hoạt động khai thác cát lòng sông.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.4. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến BOD₅ trong khoảng thời gian từ năm 2021 - 2025 đều ở mức cao, dao động từ 3,14 - 12,6 mg/l, ở hầu hết các điểm vượt giới hạn QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). nguyên nhân có thể do tác động chất thải sinh hoạt, sản xuất, các hoạt động nuôi trồng thủy hải sản và hoạt động khai thác cát lòng sông.

- Tổng Nitơ (TN):

Biểu đồ 3.5. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Tổng Nitơ trong nước sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2024 - 2025 dao động từ 0,83 - 2,06 mg/l, không có sự biến động nhiều, về cơ bản đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Năm 2024 Tổng Nitơ tại 3 vị trí tương đối cao (Sông Sêrêpôk - sau họng xả nước thải của KCN Hòa Phú, Hạ nguồn sông Krông Nô tại xã Ea Na, Hạ nguồn sông Krông Ana tại xã Ea Na), nguyên nhân có thể do tác động của hoạt động nuôi trồng thủy hải sản tại lưu vực các sông.

- Tổng Phosphor (TP):

Biểu đồ 3.6. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor (TP) sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Tổng Phosphor (TP) trong nước sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2024 - 2025 dao động từ 0,03-0,0315 mg/l, không có sự biến động nhiều, về cơ bản đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Giá trị Coliform:

Biểu đồ 3.7. Diễn biến giá trị Coliform sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại các điểm quan trắc sông Krông Ana, sông Krông Nô và sông Sêrêpôk cơ bản đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), thời điểm 2024 có 02 vị trí (Hạ nguồn sông Krông Nô tại xã Ea Na, Hạ nguồn sông Krông Ana tại xã Ea Na) Coliform ở mức cao, nguyên nhân có thể do tác động của hoạt động nuôi trồng thủy hải sản tại lưu vực các sông.

- Các thông số: Nitrit (NO₂^- ), Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B); nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

3.1.2.2. Diễn biến chất lượng nước sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.8. Diễn biến giá trị pH sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trên các sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025 tương đối ổn định, dao động từ 6,4 - 7,0 nằm trong khoảng giới hạn cho phép QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). So với giai đoạn 2016-2020 (5,7 - 7,3) giá trị pH không có nhiều sự biến động.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.9. Diễn biến giá trị TSS sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021-2025

Giá trị TSS trên các sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 9,12 - 70,0 mg/l, đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). So với giai đoạn 2016 - 2020 giá trị TSS (9,0 - 70,5 mg/l) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng không có sự biến động nhiều.

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.10. Diễn biến giá trị COD sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025 dao động 8,1 - 22,26 mg/l, chỉ đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), COD qua các năm có xu hướng giảm. So với giai đoạn 2016 - 2020 giá trị COD (12,7 - 30,07 mg/l) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng không có sự biến động nhiều.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.11. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ tại các vị trí quan trắc giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 3,26-12,45 mg/l, đa số chỉ đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), tại vị trí từ năm 2021-2023 BOD₅ cao, vượt giới hạn quy chuẩn. Tuy nhiên, qua theo dõi giá trị BOD₅ sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng các năm 2024-2025 đều giảm.

- Tổng Nitơ (TN):

Biểu đồ 3.12. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ (TN) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Tổng Nitơ sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng 2024-2025 đa số các điểm quan trắc đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Năm 2024, Tổng Nitơ (TN) tại sông Ea H’leo tại cầu 110, xã Ea H’leo; sông Krông Búk, phường Buôn Hồ vượt giới hạn, kết quả này có thể do ô nhiễm cục bộ tại các sông, sông Krông Búk tại cầu Rôsi tiếp nhiều chất thải sinh hoạt do các hộ dân sinh sống dọc hai bên sông, do thời gian quan trắc ngắn, cần tiếp tục theo dõi để đánh giá mức độ ô nhiễm.

- Tổng Phosphor (TP):

Biểu đồ 3.13. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor (TP) sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Tổng Phosphor sông Ea H’leo, sông Krông Búk và sông Krông Năng năm 2024 đa số ở mức cao, có thời điểm vượt giới hạn QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

Năm 2024, Tổng Phosphor tại các điểm sông quan trắc đều cao, vượt giới hạn quy chuẩn, kết quả này có thể do ô nhiễm cục bộ tại các sông, các sông cũng là nơi tiếp nhiều chất thải sinh hoạt do các hộ dân sinh sống dọc hai bên sông, do thời gian quan trắc ngắn, cần tiếp tục theo dõi để đánh giá mức độ ô nhiễm. Năm 2025, tổng Phosphor tại sông Ea H’leo tại cầu 110, xã Ea H’leo tương đối ổn định, đạt quy chuẩn.

- Giá trị Coliform:

Biểu đồ 3.14. Diễn biến Coliform sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại các điểm quan trắc sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng cơ bản đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B); năm 2023, 2024 tại sông Ea H’leo tại cầu 110, xã Ea H’leo, sông Krông Búk tại Cầu Rôsi, phường Buôn Hồ, Coliform cao vượt mức giới hạn quy chuẩn. Nguyên nhân do các sông là nguồn tiếp nhận chất thải sinh hoạt của người dân sinh sống xung quanh.

- Các thông số khác: Nitrit (NO₂^- ), Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) đều ≥ 5 đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

3.1.2.3. Diễn biến chất lượng nước sông Ba

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.15. Diễn biến giá trị pH sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trên sông Ba giai đoạn 2021 - 2025 tương đối ổn định, dao động từ 6,72 - 7,66 nằm trong khoảng giới hạn cho QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.16. Diễn biến giá trị TSS sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS trên sông Ba cao nhất là 143,77 mg/l, cơ bản các điểm quan trắc có giá trị đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.17. Diễn biến giá trị COD sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD sông Ba dao động 3,03-65,77 mg/l, COD qua các năm đều ở mức cao, nhiều thời điểm (năm 2022, 2023, 2024) vượt giới QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.18. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ tại các vị trí quan trắc giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 1,50- 40,23 mg/l, biến động BOD₅ qua các năm tương đối lớn, các năm 2022, 2023, 2024 đa số vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Giá trị Coliform:

Biểu đồ 3.19. Diễn biến Coliform sông Ba giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại các điểm quan trắc sông Ba cơ bản đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Các thông số khác: Độ đục, Nitrit (NO₂^- ), Nitrat (NO₃^-), Phosphat, Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

3.1.2.4. Diễn biến chất lượng nước sông Bàn Thạch

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.20. Diễn biến giá trị pH sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trên sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025 tương đối ổn định, dao động từ 6,76-7,69 nằm trong khoảng giới hạn cho phép QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.21. Diễn biến giá trị TSS sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS trên sông Bàn Thạch cao nhất là 72,0 mg/l, các vị trí đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.22. Diễn biến giá trị COD sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD sông Bàn Thạch qua các năm đều ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Biến động COD qua các năm 2022, 2023, 2024, tương đối lớn vượt quy chuẩn, tại cầu Đà Nông, phường Hòa Hiệp vượt cao nhất là 129,07 mg/l.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.23. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ tại các vị trí quan trắc giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 2,46-69,70 mg/l, biến động BOD₅ qua các năm 2022, 2023, 2024 năm tương đối lớn, đa số vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Giá trị Coliform:

Biểu đồ 3.24. Diễn biến Coliform sông Bàn Thạch giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại các điểm quan trắc sông Bàn Thạch cơ bản đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Các thông số khác: Độ đục, Nitrit (NO₂^- ), Nitrat (NO₃^-), Phosphat, Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

3.1.2.5. Diễn biến chất lượng nước sông Kỳ Lộ

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.25. Diễn biến giá trị pH sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trên sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025 tương đối ổn định, dao động từ 6,77 - 7,85 nằm trong khoảng giới hạn cho phép QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B)

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.26. Diễn biến giá trị TSS sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS trên sông Kỳ Lộ cao nhất là 78,67 mg/l, các vị trí đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B)

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.27. Diễn biến giá trị COD sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD sông Kỳ Lộ qua các năm đều ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Biến động COD qua các năm 2022, 2023, 2024 tương đối lớn, vượt quy chuẩn; tại hạ lưu sông Bình Ba, xã Tuy An Đông vượt cao nhất là 83,23mg/l.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.28. Diễn biến giá trị BOD₅ sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ tại các vị trí quan trắc giai đoạn 2021 - 2025, biến động BOD₅ các năm 2022, 2023, 2024 tương đối lớn, đa số vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Giá trị Coliform:

Biểu đồ 3.29. Diễn biến Coliform sông Kỳ Lộ giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại các điểm quan trắc sông Kỳ Lộ cơ bản đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

Các thông số khác: Độ đục, Nitrit (NO₂^- ), Nitrat (NO₃^-), Phosphat, Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

3.1.2.6. Diễn biến chất lượng nước suối

a) Diến biến chất lượng nước suối, khu vực phía Tây tỉnh

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.30. Diễn biến giá trị pH nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH tại các suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 6,23-7,88 tương đối ổn định qua các năm, nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). So với giai đoạn 2016 - 2020 (pH từ 5,7 - 8,9) không có sự biến động lớn.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.31. Diễn biến giá trị TSS nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS trong nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 8,0-70,35 mg/l, tại các điểm quan trắc đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). So với giai đoạn 2016 - 2020 (6,6 - 105,65 mg/l) giá trị TSS không có sự biến động nhiều, giá trị cao nhất ở mức thấp hơn giai đoạn trước.

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.32. Diễn biến giá trị COD nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD trong nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 – 2025 dao động từ 8,02-29,1 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Các năm 2021, 2022, 2023 tại các suối giá trị COD thường xuyên ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới hạn; năm 2024, 2025 giá trị COD có xu hướng giảm; so với giai đoạn 2016 - 2020 (11,12 - 63,2 mg/l) giá trị COD có xu hướng giảm dần.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.33. Diễn biến giá trị BOD₅ nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ trong nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 3,09 - 17,69 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Các năm 2021, 2022, 2023 tại các suối giá trị BOD₅ thường xuyên ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới hạn; năm 2024, 2025 giá trị BOD₅ có xu hướng giảm dần; so với giai đoạn 2016 - 2020 (6,43 - 32,67 mg/l) giá trị BOD₅ có xu hướng giảm dần.

- Tổng Nitơ (TN):

Biểu đồ 3.34. Diễn biến tổng Nitơ (TN) nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị tổng Nitơ (TN) năm 2024 nhiều điểm quan trắc vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Giá trị tổng Nitơ (TN) cao tại các điểm quan trắc nước suối cao, nguyên nhân do các suối nằm trong khu vực đô thị là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, nước mưa chảy tràn cuốn theo các chất ô nhiễm bề mặt, tại một số suối cũng là nơi tiếp nhận nước thải của các cơ sở sản xuất nhỏ nằm trong khu vực dân cư.

- Tổng Phosphor (TP):

Biểu đồ 3.35. Diễn biến giá trị tổng Phosphor (TP) nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Coliform:

Biểu đồ 3.36. Diễn biến giá trị Coliform nước suối khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform tại suối khu vực phía Tây tỉnh đa số có giá trị nhỏ hơn 5.000 MPN/100ml, đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Tại một số điểm quan trắc giá trị Coliform thường xuyên ở mức cao, nguyên nhân do các suối nằm trong khu vực đô thị là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, nước mưa chảy tràn cuốn theo các chất ô nhiễm bề mặt, tại một số suối cũng là nơi tiếp nhận nước thải của các cơ sở sản xuất nhỏ nằm trong khu vực dân cư.

- Các thông số khác: Nitrit (NO₂^- ), Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

b) Diến biến chất lượng nước suối, khu vực phía Đông tỉnh

Biểu đồ 3.37. Diễn biến giá trị pH nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH tại các suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 6,55 - 7,82 tương đối ổn định qua các năm, đều nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B); so với giai đoạn 2016 - 2020 giá trị pH không có sự biến động lớn.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.38. Diễn biến giá trị TSS nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS trong nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 5,0-124 mg/l, tại các điểm quan trắc giá trị TSS ở mức trung bình đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.39. Diễn biến giá trị COD nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD trong nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 6,80 - 164,37 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc COD ở mức cao, nhiều điểm vượt giới hạn QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Nguyên nhân COD thường xuyên ở mức cao do các suối chảy qua các khu vực đô thị, tiếp nhận chất thải sinh hoạt, nước mưa chảy tràn cuốn theo các chất ô nhiễm bề mặt, tại một số suối cũng là nơi tiếp nhận nước thải của các cơ sở sản xuất nhỏ nằm trong khu vực dân cư.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.40. Diễn biến giá trị BOD₅ nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ trong nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 3,43 - 90,8 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Nguyên nhân BOD₅ thường xuyên ở mức cao do các suối chảy qua các khu vực đô thị, tiếp nhận chất thải sinh hoạt, nước mưa chảy tràn cuốn theo các chất ô nhiễm bề mặt, tại một số suối cũng là nơi tiếp nhận nước thải của các cơ sở sản xuất nhỏ nằm trong khu vực dân cư.

- Coliform:

Biểu đồ 3.41. Diễn biến giá trị Coliform nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform trong nước suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025, tại đa số các điểm quan trắc nằm trong giới hạn cho phép QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B). Riêng điểm NS10, NS12 năm 2021 có giá trị cao bất thường, các năm khác đều nằm trong giới hạn quy chuẩn.

- Các thông số khác: Độ đục, Nitrit (NO₂^- ), Nitrat (NO₃^-), Phosphat, Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

Ghi chú:

3.1.2.7. Diễn biến chất lượng nước hồ

a) Diễn biến chất lượng nước hồ khu vực phía Tây tỉnh

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.42. Diễn biến giá trị pH trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến pH nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 6,4 - 7,13 đều nằm trong khoảng giá trị cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), giữa các năm pH và giai đoạn 2016 - 2020 không có sự biến động nhiều.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.43. Diễn biến giá trị TSS trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 7,99 - 67,6 mg/l, tại đa số các điểm quan trắc nước hồ đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Qua theo dõi hồ Lắk, hồ Ea Hill có giá trị TSS cao, vượt giới hạn quy chuẩn. So với giai đoạn 2016 - 2020 giá trị TSS không có sự biến động nhiều. Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá trị TSS cao là do bản chất nước tại các điểm quan trắc, một số hồ là nơi tiếp nhận nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất nên làm tăng chất rắn lơ lửng trong nước.

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.44. Diễn biến giá trị COD trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 8,0 - 33,2 mg/l, năm 2023, 2024, 2025 đa số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B); so với giai đoạn 2016 - 2020 (8,4 - 341,55 mg/l) giá trị COD giảm đáng kể.

Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá trị COD cao là do bản chất nước tại các điểm quan trắc, một số hồ là nơi tiếp nhận nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất nên làm tăng COD trong nước.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.45. Diễn biến giá trị BOD₅ trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến giá trị BOD₅ trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 đa số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (B). Các hồ Sứt M’dư, hồ Ea Knốp, hồ Ea Kao và hồ Ea Hill có giá trị BOD₅ nhiều thời điểm vượt giới hạn quy chuẩn, nguyên nhân chính tương tự như ô nhiễm COD.

- Tổng Nitơ (TN):

Biểu đồ 3.46. Diễn biến giá trị Tổng Nitơ trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Tại đa số các vị trí lấy mẫu giá trị Tổng Nitơ (TN) đều ở mức cao, có nhiều điểm vượt giới hạn QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Năm 2024 có 4 điểm vượt giới hạn quy chuẩn, đây là những điểm tiếp nhận nước thải của các nhà máy hoặc có hoạt động nuôi thủy sản, đây là nguyên nhân chính dẫn đến tổng Nitơ cao.

- Tổng Phosphor (TP):

Biểu đồ 3.47. Diễn biến giá trị Tổng Phosphor trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giai đoạn 2021 - 2025 đa số các vị trí lấy mẫu giá trị Tổng Phosphor đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B).

- Coliform:

Biểu đồ 3.48. Diễn biến giá trị Coliform trong nước hồ khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 đa số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Tại một số thời điểm hồ Ea Súp Thượng, hồ Ea Súp Hạ, Hồ Sứt M’Dư,… có Coliform cao, vượt giới hạn quy chuẩn nhiều lần. Nguyên nhân, do một số hồ là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất hoặc có hoạt động nuôi thủy sản, du lịch trên hồ nên dẫn tới có những thời điểm gây ô nhiễm môi trường nước.

- Các thông số khác: Nitrit (NO₂^- ), Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

b) Diễn biến chất lượng nước hồ khu vực phía Đông tỉnh

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.49. Diễn biến giá trị pH trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến pH nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 đều nằm trong khoảng giá trị cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), giữa các năm pH và giai đoạn 2016 - 2020 không có sự biến động nhiều.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.50. Diễn biến giá trị TSS trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị TSS giai đoạn 2021 - 2025 tương đối cao, đa số vượt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá trị TSS cao là do bản chất nước, hơn nữa tại một số hồ là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất nên dẫn tới có những thời điểm gây ô nhiễm môi trường nước.

- Nhu cầu oxy hóa học (COD):

Biểu đồ 3.51. Diễn biến giá trị COD trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị COD trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 tương đối cao, đa số vượt giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá trị COD cao là do bản chất nước, hơn nữa tại một số hồ là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất nên dẫn tới có những thời điểm gây ô nhiễm môi trường nước.

- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD₅):

Biểu đồ 3.52. Diễn biến giá trị BOD₅ trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị BOD₅ trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 tương đối cao, vượt giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B). Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá trị BOD₅ cao là do bản chất nước, hơn nữa tại một số hồ là nơi tiếp nhận chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất nên dẫn tới có những thời điểm gây ô nhiễm môi trường nước.

- Coliform:

Biểu đồ 3.53. Diễn biến giá trị Coliform trong nước hồ khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị Coliform trong nước hồ giai đoạn 2021 - 2025 đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B).

- Các thông số khác: Độ đục, Nitrit (NO₂^- ), Nitrat (NO₃^-), Phosphat, Clorua (Cl^-), sắt (Fe), Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước.

Đánh giá chung về chất lượng nước mặt giai đoạn 2021-2025:

* Chất lượng nước sông Krông Ana, sông Krông Nô, sông Sêrêpôk:

Qua kết quả quan trắc giai đoạn 2021 - 2025, tại các điểm quan trắc nước sông các thông số: pH, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Clorua (Cl^-), nitrit (NO^-₂ tính theo N), Tổng Nitơ, amoni (NH₄⁺  tính theo N), Tổng Photpho, sắt (Fe), Tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

Năm 2021, 2022 tại hầu hết các điểm quan trắc (Sông Sêrêpôk, sau cửa xả thủy điện Buôn Kuôp; Sông Sêrêpôk, sau họng xả nước thải của KCN Hòa Phú; Hạ nguồn sông Krông Nô tại xã Ea Na; Hạ nguồn sông Krông Ana tại xã Ea Na,…) COD, BOD₅ ở mức cao, vượt quy chuẩn, nguyên nhân có thể do tác động chất thải sinh hoạt, sản xuất, các hoạt động nuôi trồng thủy hải sản và hoạt động khai thác cát lòng sông; giá trị COD, BOD₅ năm 2023, 2024, 2025 có xu hướng giảm.

* Chất lượng nước sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng:

Theo dõi diễn biến chất lượng nước sông Ea H’leo, sông Krông Búk, sông Krông Năng giai đoạn 2021 - 2025, tại các điểm quan trắc nước sông các thông số: pH, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Clorua (Cl^-), nitrit (NO^-₂ tính theo N), Tổng Nitơ, amoni (NH₄⁺  tính theo N), Tổng Photpho, sắt (Fe), Tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

Tuy nhiên, năm 2021, 2022, 2023 tại hầu hết các điểm quan trắc giá trị COD, BOD₅ cao, có thời điểm vượt giới hạn quy chuẩn (Sông Ea H’leo tại cầu 110, xã Ea H’leo; Sông Krông Búk tại Cầu Rôsi, phường Buôn Hồ; Sông Krông Búk tại cầu Km42, Xã Ea Kly); Coliform có thời điểm ở mức cao (năm 2024, 2025) tại (Sông Ea H’leo tại cầu 110, xã Ea H’leo; Sông Krông Búk tại Cầu Rôsi) vượt giới hạn quy chuẩn. Nguyên nhân, do bản chất nước sông và các sông chảy qua các khu vực dân cư nên là nguồn tiếp nhận chất thải sinh hoạt, một số điểm là nguồn tiếp nhận nước thải từ các nhà máy trên địa bàn tỉnh.

* Chất lượng nước sông Ba:

Theo dõi diễn biến chất lượng nước sông Ba giai đoạn 2021 - 2025, chất lượng nước đa số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), mức chất lượng trung bình, nước sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.

Các thông số độ đục, nhiệt độ, pH, nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), BOD₅, COD, NH₄⁺ , PO₄^3-, coliform, NO₃^-, Cl^-, Fe, NO₂^- , E.coli, tổng dầu mỡ, F-, CN-, chất hoạt động bề mặt tương đối ổn định, đạt quy chuẩn.

Tuy nhiên, giá trị COD, BOD₅ (Đầu nguồn sông Ba, xã Suối Trai; Nước mặt sông Ba trước khi chảy vào lòng hồ thủy điện Sông Ba, Buôn Ken, xã Ea Bá; Trạm bơm Thành Hội, thôn Thành Hội, xã Sơn Hòa,…) năm 2022, 2023 2024 ở mức cao, vượt giới hạn quy chuẩn. Nguyên nhân, dẫn đến các giá trị quy chuẩn có thể là do rác thải, nước thải từ các hoạt động sinh hoạt, chăn nuôi gia súc, gia cầm của người dân sống dọc lưu vực sông chưa được xử lý hoặc xử lý sơ bộ bằng bằng bể xử lý của gia đình rồi thải trực tiếp ra môi trường. Đồng thời thời điểm lấy mẫu quan trắc vào mùa mưa nên mực nước lên cao cuốn theo nhiều chất rắn lơ lửng, khả năng tự làm sạch của lưu vực sông diễn ra chậm do đó dẫn đến các giá trị vượt ngưỡng cho phép.

* Chất lượng nước sông Bàn Thạch:

Giai đoạn 2021 - 2025, chất lượng nước tại các điểm quan trắc trên sông Bàn Thạch số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), mức chất lượng trung bình, nước sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.

Các thông số độ đục, nhiệt độ, pH, nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), BOD₅, COD, NH₄⁺ , PO₄^3-, coliform, NO₃^-, Cl^-, Fe, NO₂^- , E.coli, tổng dầu mỡ, F-, CN-, chất hoạt động bề mặt tương đối ổn định, đạt quy chuẩn.

Tại đa số các điểm quan trắc (đặc biệt là Cầu Sông Đăng, xã Hòa Xuân; Khu vực cách cầu Đà Nông 950m hướng Tây Bắc, phường Hòa Hiệp; Tại cầu Đà Nông, phường Hòa Hiệp) năm 2021 đến 2024 giá trị COD, BOD₅ có thời điểm ở mức cao, vượt giới hạn quy chuẩn, năm 2025 số liệu quan trắc ghi nhận mức ô nhiễm đã có giảm so với giai đoạn trước. Nguyên nhân, dẫn đến các giá trị quy chuẩn có thể là do rác thải, nước thải từ các hoạt động sinh hoạt, chăn nuôi gia súc, gia cầm của người dân sống dọc lưu vực sông chưa được xử lý hoặc xử lý sơ bộ bằng bằng bể xử lý của gia đình rồi thải trực tiếp ra môi trường. Đồng thời thời điểm lấy mẫu quan trắc vào mùa mưa nên mực nước lên cao cuốn theo nhiều chất rắn lơ lửng, khả năng tự làm sạch của lưu vực sông diễn ra chậm do đó dẫn đến các giá trị vượt ngưỡng cho phép.

* Chất lượng nước sông Kỳ Lộ:

Giai đoạn 2021 - 2025, chất lượng nước tại các điểm quan trắc trên sông Kỳ Lộ đa số đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B), mức chất lượng trung bình, nước sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.

Các thông số độ đục, nhiệt độ, pH, nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), BOD₅, COD, NH₄⁺ , PO₄^3-, coliform, NO₃^-, Cl^-, Fe, NO₂^- , E.coli, tổng dầu mỡ, F-, CN-, chất hoạt động bề mặt tương đối ổn định, đạt quy chuẩn.

Tuy nhiên, năm 2022 đến 2024 tại đa số các điểm quan trắc (Khu vực gần nguồn tiếp nhận của Nhà máy chế biến Florit Xuân Lãnh, xã Xuân Lãnh; Điểm tiếp nhận nước thải của Nhà máy đường KCP Đồng Xuân, xã Đồng Xuân, Hạ lưu sông Bình Bá, xã Tuy An Đông,…) có giá trị COD, BOD₅ ở mức cao, vượt giới hạn quy chuẩn. Nguyên nhân dẫn đến các giá trị quy chuẩn có thể là do rác thải, nước thải từ các hoạt động sinh hoạt, chăn nuôi gia súc, gia cầm của người dân sống dọc lưu vực sông chưa được xử lý hoặc xử lý sơ bộ bằng bằng bể xử lý của gia đình rồi thải trực tiếp ra môi trường. Đồng thời thời điểm lấy mẫu quan trắc vào mùa mưa nên mực nước lên cao cuốn theo nhiều chất rắn lơ lửng, khả năng tự làm sạch của lưu vực sông diễn ra chậm do đó dẫn đến các giá trị vượt ngưỡng cho phép.

* Chất lượng nước suối:

- Khu vực phía Tây tỉnh:

Giai đoạn 2021 - 2025, tại các điểm quan trắc nước suối khu vực phía Tây tỉnh các thông số: pH, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Clorua (Cl^-), nitrit (NO^-₂ tính theo N), Tổng Nitơ, amoni (NH₄⁺  tính theo N), Tổng Photpho, sắt (Fe), Tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, Mức B).

Năm 2021, 2022, 2023, 2024, tại đa số các điểm quan trắc COD, BOD₅ (Cầu Ea Khal, xã Ea Đrăng; Suối Sứt M’dư, phường Tân An; Suối Ea Nao, phường Tân An; Suối gần BCL CTR phường Buôn Ma thuột - cách điểm tác động 100m về phía hạ lưu; Suối Ea Druêh sau họng xả của khu XLNT, phường Thành Nhất,…) thường xuyên ở mức cao vượt giới hạn quy chuẩn; 2024 tổng Nitơ tại hầu hết các điểm quan trắc vượt giới hạn quy chuẩn; Coliform (Suối Ea Nhuôl đường Phạm Ngũ Lão, phường Buôn Ma Thuột; Suối Đốc Học, phường Buôn Ma Thuột; Suối gần BCL CTR phường Buôn Ma thuột - cách điểm tác động 100m về phía hạ lưu; Suối Ea Druêh sau họng xả của khu XLNT, phường Thành Nhất,…) ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới hạn; năm 2025 các giá trị giảm so với giai đoạn trước.

- Khu vực phía Đông tỉnh:

Theo dõi diễn biến chất lượng nước suối suối khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025, các thông số độ đục, nhiệt độ, pH, nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5, Tổng chất rắn lơ lửng (TSS), BOD₅, COD, NH₄⁺ , PO₄^3-, coliform, NO₃^-, Cl^-, Fe, NO₂^- , E.coli, tổng dầu mỡ, F-, CN-, chất hoạt động bề mặt tương đối ổn định, đạt quy chuẩn.

COD, BOD₅ tại đa số các điểm quan trắc (NS2-Sông Kè, thôn Phước Lộc, xã Hòa Xuân; NS4-Khu vực sông Ngọn, phường Hòa Hiệp; NS5-Đập Đá Vải, thôn Long Phước, xã Xuân Thọ; NS6-Cầu Tam Giang, phường Sông Cầu; NS7- Phía Bắc khu đô thị mới, phường Sông Cầu; NS8-Cầu Lệ Uyên, phường Sông Cầu; NS27-Khu vực tiếp nhận nước thải lò mổ tập trung, phường Tuy Hòa; NS28- Cầu Rạch Bầu Hạ đường Trần Phú, phường Tuy Hòa,…) thường xuyên ở mức cao, nhiều thời điểm vượt giới hạn; so với giai đoạn 2016 - 2020 COD, BOD₅ có giá trị cao hơn.

* Chất lượng nước hồ:

- Khu vực phía Tây tỉnh:

Qua kết quả quan trắc hàng năm, diễn biến chất lượng nước hồ phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025, các thông số: Nitrit (NO₂^- ), Clorua (Cl^-), sắt (Fe), tổng Nitơ, tổng P, Amoni (NH₄⁺ ), tổng dầu mỡ đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, chất lượng nước ở mức trung bình, nước sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác. Một số hồ có chất lượng tốt (hồ Ea Súp Thượng, Hồ Ea Nhái, hồ Ea Chu Cáp, hồ Sen - Krông Ana) có thể đáp ứng được mục đích sử dụng cho sinh hoạt.

Tuy nhiên, năm 2021, 2022, 2023 các thông số COD, BOD₅ tương đối cao, vượt giới hạn quy chuẩn, cụ thể tại: Hồ Ea Súp hạ, xã Ea Súp; Hồ Sứt M’dư, phường Tân An; Hồ Ea Knốp, xã Ea Knốp; Hồ Lắk, xã Liên Sơn Lắk; Hồ Ea Hill, xã Cuôr Đăng,…

- Khu vực phía Đông tỉnh:

Các thông số: Độ đục, nhiệt độ, pH, DO, , NH₄⁺ , PO₄^3- , coliform, NO₃^- , Cl^- , Fe, NO₂^- , E.coli, tổng dầu mỡ, F^-, CN^-, chất hoạt động bề mặt đều đạt QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 3, Mức B), nhu cầu oxy hòa tan (DO) ≥ 5 đều đạt quy chuẩn, chất lượng nước ở mức trung bình, nước sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.

Tuy nhiên, tại đa số các điểm TSS, BOD₅, COD cao, có nhiều thời điểm vượt giới hạn quy chuẩn, cụ thể tại: Hồ chứa nước Lỗ Ân, thôn Phú Liên, phường Bình Kiến; Phía Bắc Khu vực hồ điều hòa Hồ Sơn, phường Tuy Hòa; Phía Nam khu vực hồ điều hòa Hồ Sơn, phường Tuy Hòa; Hồ chứa nước Phú Xuân, xã Xuân Phước; Hồ chứa nước Kỳ Châu, xã Xuân Lãnh,…

Nguyên nhân dẫn đến một số thông số trong nước hồ (khu vực phía Tây và phía Đông) thường xuyên có giá trị cao, vượt quy chuẩn có thể do do bản chất nước tại các điểm quan trắc, hơn nữa tại một số thời điểm lấy mẫu vào mùa mưa nên làm tăng chất rắn lơ lửng trong nước; một số hồ chịu ảnh hưởng của hoạt động nuôi thủ sản, tiếp nhận nước thải sinh hoạt, nước thải các nhà máy trên địa bàn tỉnh (hồ Ea Knốp, Sứt M’dư, hồ Liên Sơn, hồ Ea Súp Hạ, hồ điều hòa Hồ Sơn P. Tuy Hòa,…).

3.1.3. Một số đề môi trường nước mặt

Ô nhiễm nước mặt nước mặt do phát triển kinh tế - xã hội:

- Nước thải công nghiệp: Từ hoạt động sản xuất công nghiệp và đặc biệt là các KCN, CCN, các công ty sản xuất quy mô lớn, các cơ sở nhỏ lẻ trong khu vực dân cư, các cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình chưa được xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn, xả nước thải ra sông, suối, hồ là nguồn gây áp lực lớn, nguy cơ ô nhiễm đến môi trường nước mặt trên địa bàn tỉnh.

- Nước thải từ hoạt động nông nghiệp: Nông nghiệp là ngành sử dụng nhiều nước nhất, chủ yếu để phục vụ tưới lúa và hoa màu. Vì vậy, tính trong tổng lượng nước thải chảy ra nguồn nước mặt thì lưu lượng nước thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất. Việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học bất hợp lý trong sản xuất nông nghiệp là nguyên nhân chủ yếu làm ô nhiễm nguồn nước. Trung bình khoảng 20 - 30% thuốc BVTV và phân bón không được cây trồng tiếp nhận sẽ theo nước mưa và nước tưới do quá trình rửa trôi đi vào nguồn nước mặt và tích lũy trong đất, nước dưới đất dưới dạng dư lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

- Nước thải đô thị, nông thôn chưa xử lý: Cùng với sự phát triển của dân số và sự phát triển các dịch vụ đô thị, nước dùng trong sinh hoạt của dân cư các đô thị trên địa bàn tỉnh ngày càng tăng nhanh. Hiện nay, trên địa bàn hiện mới có một số khu vực phường trung tâm (phía Tây và phía Đông tỉnh) có hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tập trung, tuy nhiên tỷ lệ thu gom còn thấp so với lưu lượng xả thải. Đối với khu vực nông thôn, chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường. Nước thải sinh hoạt đô thị, nông thôn phần lớn được xử lý bằng bể tự hoại rồi theo hệ thống thoát nước chung chảy ra môi trường nước mặt hoặc tự thấm.

- Hoạt động nuôi trồng thủy sản: Trên địa bàn tỉnh hiện nay, có nhiều vùng nuôi trồng thủy sản trên các lưu vực sông, hồ, các hoạt động này tác động đến nước mặt chủ yếu qua việc xả thải chất hữu cơ, hóa chất, thức ăn thừa, làm tăng hàm lượng BOD₅, COD, Nitơ, Phosphor, gây suy giảm oxy, ô nhiễm sinh học (vi khuẩn, virus) và hóa học (H2S, kim loại nặng), dẫn đến suy thoái chất lượng nước, nguy cơ dịch bệnh, ảnh hưởng sức khỏe con người và hệ sinh thái.

- Chất thải rắn sinh hoạt: Việc thu gom, xử lý chất thải rắn sinh tại khu vực hoạt đô thị, nông thôn đã được triển khai nhưng tỷ lệ thu gom còn thấp, vẫn còn một lượng lớn chất thải xả trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm đất, không khí và theo dòng chảy ô nhiễm nguồn nước mặt. Hơn nưa, các khu vực chôn lấp chất thải chưa được đầu tư đảm bảo tiêu chuẩn môi trường, là nguy cơ ô nhiễm hữu cơ, vi sinh vật môi trường nước mặt do nước rỉ rác chưa được xử lý đảm bảo trước khi thải ra môi trường.

- Khai thác và sử dụng nguồn thủy điện: Thủy điện là nguồn năng lượng chính đáp ứng nhu cầu điện quốc gia, cũng như của tỉnh. Các công trình thủy điện đã mang lại điện năng, đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội nói chung, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông lâm nghiệp, giao thông, du lịch dịch vụ…Tuy nhiên, hoạt động của các nhà máy thủy điện gây tác động thay đổi môi trường, ảnh hưởng đến môi trường sống tự nhiên ở khu vực đập. Một trong những tác động của thủy điện là thay đổi tính chất, chất lượng, khả năng sử dụng nước để trồng trọt của đất canh tác thông qua lưu lượng nước theo mùa,... chế độ tưới, tiêu cho vùng hạ lưu phụ thuộc vào nguồn nước của các sông lớn ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

- Các yếu tố tự nhiên: lũ lụt, xói mòn đất vào mùa mưa; nhiễm mặn vào mùa khô là các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến chất lượng nước các sông trên địa bàn tỉnh.

3.2. Nước dưới đất

3.2.1. Tài nguyên nước dưới đất

Trên cơ sở tài liệu tìm kiếm thăm dò khai thác nước dưới đất của các đơn vị địa chất trong nhiều năm qua, tiềm năng nước dưới đất từng vùng trên địa bàn Tỉnh như sau:

a) Tài nguyên nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh

- Cao nguyên Buôn Ma Thuột: Trên cao nguyên Buôn Ma Thuột hình thành các tầng chứa nước dưới đất; tầng chứa nước trong trầm tích đệ tứ; tầng chứa nước trong các phun trào Bazan và tầng chứa nước trong các trầm tích Jura hạ - trung, trong đó tầng chứa nước phun trào Bazan là tầng chứa nước quan trọng nhất. Theo kết quả đánh giá, các tầng chứa nước phun trào Bazan có diện tích phân bố rộng, bề dầy chứa nước lớn, mức độ chứa nước khá phong phú, có khả năng đáp ứng yêu cầu cung cấp nước tập trung quy mô vừa và lớn.

- Cao nguyên M’Drắk: Nước dưới đất tồn tại chủ yếu trong các tầng; tầng chứa nước phun trào Bazan, các tầng chứa nước phân bố ở thị trấn M’Drắk và một số chỏm nhỏ ở phía Bắc của vùng, loại này có bề dày chứa nước tương đối lớn, mức độ chứa nước trung bình, song do diện phân bố hạn chế nên chỉ có khả năng đáp ứng yêu cầu cung cấp nước cục bộ; tầng chứa nước trong các trầm tích Jura hạ - trung, các tầng chứa nước này lộ ra chủ yếu ở phía Nam cao nguyên M’Drắk, các tầng này có diện phân bố rộng, song khả năng trữ lượng kém, không có ý nghĩa với cung cấp nước tập trung.

- Vùng trũng Krông Pắc - Lắk: Bao gồm vùng rìa cao nguyên Buôn Ma Thuột và núi Chư Yang Sin, nước dưới đất được hình thành bởi 4 tầng: Tầng chứa nước phun trào Bazan, tầng chứa nước trầm tích Neogen; loại này phân bố dọc theo các sông, suối lớn trong vùng, tầng chứa nước QIV trong vùng Krông Pắc - Lắk phân bố khá rộng, khả năng chứa nước trung bình đến giàu, có thể cấp nước với quy mô vừa, và tầng chứa nước trầm tích Jura hạ - trung. Các tầng chứa nước J_1-2 phân bố rộng rãi trong vùng nghiên cứu song khả năng chứa nước kém nên ít có ý nghĩa trong việc cung cấp nước.

- Bình nguyên Ea Súp: Nước dưới đất có trong 2 tầng; trầm tích đệ tứ do diện tích phân bố hẹp, rải rác, chiều dầy nhỏ, nghèo nước nên ít ý nghĩa trong việc cung cấp nước. Các tầng chứa nước trong trầm tích Jura hạ - trung (J_1-2) các tầng chứa nước này phân bố rộng khắp trong vùng đồng bằng Ea Súp nhưng độ chứa nước kém nên chỉ có khả năng đáp ứng các yêu cầu nước với quy mô nhỏ và phân tán. Nhìn chung vùng đồng bằng Ea Súp không phải là vùng giàu tiềm năng nước dưới đất, khả năng khai thác chủ yếu là phục vụ nước sinh hoạt.

Bảng 3.1. Tổng hợp trữ lượng nước dưới đất

Nguồn: Điều tra, đánh nước dưới đất một số vùng trọng điểm thuộc 5 tỉnh Tây Nguyên” Liên Đoàn Địa chất miền Trung, 2006

Bảng 3.2. Trữ lượng khai thác nước dưới đất trong các vùng thăm dò

Nguồn: Điều tra, đánh nước dưới đất một số vùng trọng điểm thuộc 5 tỉnh Tây Nguyên” Liên Đoàn Địa chất miền Trung, 2006

b) Tài nguyên nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh

* Nước lỗ hổng

- Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocen (qh):

Cấu tạo nên tầng chứa nước này là các trầm tích Holocen từ nhiều nguồn gốc khác nhau, đó là trầm tích bãi bồi lòng sông (aQ2), trầm tích do gió (vQ2), trầm tích sông - đầm lầy (abQ2), trầm tích biển (mQ2), trầm tích sông biển hỗn hợp (amQ2), trầm tích biển - đầm lầy (mbQ2). Chúng phân bố khá rộng, tổng diện tích khoảng 759,35 km² tạo nên các vùng đồng bằng ven biển thuộc các xã Xuân Hải, Xuân Thịnh, An Dân, An Thạch, An Ninh Đông, An Mỹ, An Chấn, Hòa An, Hòa Thắng, Hòa Phong, Hòa Định, Hòa Trị, Hòa Vinh, Hòa Hiệp và dọc theo sông Cái Tuy An, sông Kỳ Lộ, sông Ba, Sông Bàn Thạch Đầm Cù Mông, đầm Ô Loan...Thành phần gồm cát, cát pha, cát sạn, cuội sỏi, bui sét. Trong các trầm tích biển - đầm lầy có nhiều bùn sét, vỏ sò ốc, mùn thực vật. Bề dày thay đổi từ 2 mét đến 25 mét, thường gặp 15 ÷ 20m. Cá biệt có nơi dày đến 69,0m (ven biển xã Xuân Hải, ven sông xã An Dân).

Qua kết quả nghiên cứu cho thấy tầng chứa nước Holocen thuộc loại chứa nước giàu đến trung bình, diện tích khá lớn, với chiều dày đáng kể, nên chúng có ý nghĩa quan trọng trong cung cấp nước ăn uống sinh hoạt cho nhân dân trong vùng. Công trình khai thác hợp lý trong tầng chứa nước này là giếng đào hoặc lỗ khoan nông, vì phần sâu nước thường bị nhiễm mặn không đảm bảo chất lượng cho ăn uống sinh hoạt. Hiện tại các nhà máy nước của Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên cấp thoát nước Phú Yên khai thác nước trong tầng này với lưu lượng chủ yếu >10 l/s, có nơi đến 47l/s; độ sâu công trình khai thác từ 8 ÷ 20 mét.

- Tầng chứa nước lỗ hổng trầm tích Pleistocen (qp):

Cấu tạo nên tầng chứa nước Pleistocen bao gồm các trầm tích nguồn gốc sông (aQ₁), sông - biển (amQ₁) và trầm tích biển (mQ₁). Chúng phân bố ở các vùng thị trấn La Hai, Xuân Quang, Xuân Phước, Xuân Lãnh, Xuân Lộc, An Dân, An Mỹ, An Chấn và các vùng ven chân núi của đồng bằng Tuy Hòa, vùng thượng nguồn sông Ba và phần ven biển thường bị trầm tích Holocen phủ trực tiếp. Diện tích lộ ra khoảng 236,559 km². Thành phần chủ yếu là cát, sạn, cát pha bột sét, bột sét, màu sắc loang lổ.

Kết quả tổng hợp tài liệu cho thấy tầng chứa nước lỗ hổng trầm tích Pleistocen có thể chia làm hai vùng chứa nước trung bình đến nghèo.

- Vùng chứa trung bình:

Phân bố trùng với diện tích phân bố của các trầm tích có nguồn gốc biển mQ₁. Chúng lộ ra ở Hoà Đa, sông Cầu và một vài vùng nhỏ khác, với tổng diện tích là 28,15 km². Thành phần gồm: cát, cát sạn, bột, sét.

Nước dưới đất thuộc loại nước dưới đất, có độ sâu mực nước thay đổi từ 3m đến 4,45m, trung bình là 3,73 m; Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 3,28 ÷ 4,16 l/s, trung bình là 3,72 l/s; Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,56 ÷ 0,92 l/sm, trung bình 0,74 l/sm.

- Vùng chứa nước nghèo: Gồm các thành tạo có nguồn gốc trầm tích sông aQ₁¹ , aQ₁^1-2 , aQ₁^2-3 , aQ₁³ ; trầm tích sông biển amQ₁³ , với diện tích là 208,41 km² . Phân bố chủ yếu phía thượng nguồn sông Cái, sông Ba và sông Bánh lái. Thành phần chủ yếu là sét, cát sạn, sét pha, cát pha, bột sét màu xám vàng đậm.

Nước dưới đất thuộc loại nước dưới đất, có độ sâu mực nước thay đổi từ 0,75m đến 4,50m, thường gặp 2,5m. Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 0,02 ÷ 1,2 l/s, thường gặp từ 0,4 ÷ 0,8 l/s, đột biến có nơi đến 1,67 l/s lỗ khoan KRP1 (xã Krông Pa huyện Sơn Hòa); Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,003 ÷ 0,5 l/sm, thường gặp 0,10 l/s đến 0,15 l/sm.

* Nước khe nứt

- Tầng chứa nước khe nứt trầm tích Neogen (n):

Tầng chứa nước khe nứt trầm tích Neogen Hệ tầng Sông Ba (N₁³sb); Hệ tầng Di Linh (N₁³ – N₂¹dl). Phân bố và lộ ra ở Sơn Hoà, dọc theo thượng nguồn Sông Ba, phía Đông cao nguyên Vân Hòa vài chỏm nhỏ rải rác ở cao nguyên Vân Hòa, với diện tích là 20,514 km². Thành phần là cát sạn kết vôi, sét kết vôi, bột kết tuf bazan cát kết tuf bazan, cát kết chứa tectit nguyên dạng. Bề dày 32 m.

Kết quả nghiên cứu ĐCTV tại một số lỗ khoan thiết kế thăm dò khai thác nước trong tầng cho thấy tầng thuộc loại chứa nước trung bình. Nước của tầng là nước dưới đất, đôi chỗ có áp lực nhẹ mực nước tĩnh thay đổi từ +0,3m đến 12,7m, thường gặp 4,5m. Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 0,8 ÷ 50 l/s, thường gặp từ 2,5 ÷ 3 l/s, đột biến có nơi đến 8 l/s lỗ khoan P4 (xã An Mỹ, huyện Tuy An); Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,03 ÷ 5,49 l/sm, thường gặp 0,7 l/s đến 0,9 l/sm.

- Tầng chứa nước khe nứt phun trào Bazan (B):

Tầng chứa nước khe nứt phun trào Bazan Hệ tầng Đại Nga (B/N₁³đn); Hệ tầng Túc Trưng (B/N₂-Q₁¹tt). Phân bố và lộ ra ở cao nguyên Vân Hòa, dốc Găng Sông Cầu, An Ninh Đông, Sơn Thành, Sơn Hòa, Sông Hinh, với diện tích là 545,45 km². Thành phần là các tầng bazan 2 pyroxen, bazan olivin - plagioclas, bazan - pyroxen - plagioclas, bazan olivin - pyroxen - plagioclas, bazan - olivin - augit nằm xen kẽ với các tập tuf vụn núi lửa hoặc trầm tích (cát sét, sét cát, diatomit) hoặc các tập bazan phong hóa thành đất đỏ. Chiều dày thay đổi 50-200m.

Kết quả nghiên cứu ĐCTV tại các công trình khai thác nước và các lỗ khoan điều tra, thăm dò, khai thác nước trong tầng cho thấy tầng thuộc loại chứa nước nghèo. Nước của tầng thuộc loại nước dưới đất, mực nước tĩnh thay đổi từ 0,4m đến 17,2m, thường gặp 6,17m. Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 0,07 ÷ 2,85 l/s, thường gặp từ 0,3 ÷ 0,85 l/s, cũng có những vùng phong hóa nứt nẻ mạnh lưu lượng lên đến 2,85 l/s lỗ khoan ST02 (xã Sơn Thành, huyện Tây Hòa); Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,001 ÷ 0,308 l/sm, thường gặp 0,07 l/s đến 0,09 l/sm.

- Tầng chứa nước khe nứt trầm tích lục nguyên Jura (j):

Tầng chứa nước khe nứt trầm tích lục nguyên Hệ tầng Đăk Bùng, Đrây Linh, Ea Súp, Đèo Bảo Lộc J₁đb, J₁đl, J₂es, J₃đbl. Phân bố và lộ ra ở thượng nguồn Sông Ba, Nam và Đông Bắc Sơn Hòa, Nam và Tây Nam dãy đèo Cả, với diện tích là 288,3 km². Thành phần chủ yếu là cát kết, bột kết, sét kết, kết hạch vôi, felsit, ryolit, xen các tập mỏng đá phiến sét, bột kết. Chiều dày thay đổi từ 300 ÷ 700m.

Có rất ít công trình thăm dò, khai thác nước trong tầng này, qua kết quả thăm dò - khai thác nước tại xã Hòa Mỹ Tây cho thấy tầng có mức độ chứa nước nghèo. Nước của tầng thuộc loại nước dưới đất, mực nước tĩnh thay đổi từ 1,62m đến 3,22m, thường gặp 2,42. Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 0,2 ÷ 0,5 l/s, những vùng phong hóa nứt nẻ mạnh hoặc có đứt gãy kiến tạo hoạt động thì đới dập vỡ nứt nẻ của chúng có khả năng chứa nước khá tốt lưu lượng có thể đạt đến 3,01 l/s lỗ khoan HMT2 (Hòa mỹ Tây, huyện Tây Hòa); Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,02 ÷ 0,26 l/sm. Hệ số thấm K thay đổi từ 1 ÷ 0,11m/ng trung bình 0,555 m/n; Hệ số nhả nước thay đổi từ 0,085 ÷ 0,117, trung bình 0,101.

- Tầng chứa nước khe nứt trầm tích biến chất giới Proterozoi – Paleozoi:

Tầng chứa nước khe nứt trầm tích biến chất Hệ tầng Phong Hanh, Hệ tầng tắc pỏ (P). Phân bố và lộ ra không liên tục từ đèo Cù Mông vào đến xã An Định và rải rác ở vùng Cao nguyên Vân Hòa, phía Bắc, Tây và Tây Nam thành phố Tuy Hòa, với tổng diện tích là 67,058 km². Thành phần là: đá phiến sét đen, các lớp mỏng andesit porphyrit, porphyrit và các lớp đá phiến silic phân dải, cát kết dạng quarzit, đá phiến thạch anh xerixit. Bề dày 200 ÷ 400m

Kết quả nghiên cứu ĐCTV tại các lỗ khoan điều tra thăm dò trong tầng cho thấy tầng thuộc loại chứa nước trung bình. Nước của tầng là nước dưới đất; mực nước tĩnh thay đổi từ 0,6m đến 8,3m, thường gặp 4,45m. Lưu lượng các lỗ khoan thăm dò và các công trình khai thác nước biến đổi từ 1,81 ÷ 3,9 l/s, trung bình 2,86 l/s; Lưu lượng đơn vị dao động từ 0,19 ÷ 0,5 l/sm, trung bình 0,35 l/sm.

3.2.2. Diễn biến ô nhiễm nước dưới đất

Đánh giá chất lượng nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 được thực hiện dựa trên kết quả quan trắc trung bình năm tại các điểm quan trắc trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk (mạng lưới quan trắc của tỉnh).

Diễn biến chất lượng nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 với các thông số cơ bản như pH, TDS, độ cứng tổng số, Chỉ số pemanganat, NO₂^-, NO₃^- , Fe, Mn, Pb, As, Cd, E. Coli, Coliform,… Kết quả phân tích được đánh giá so với giới hạn cho phép của QCVN 09:2023/BTNMT, so sánh giữa các vị trí và đánh giá chất lượng so với các giai đoạn trước, cụ thể như sau:

a) Khu vực phía Tây tỉnh

- Giá trị pH nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 dao động trong khoảng 5,77 - 7,1 đạt QCVN 09:2023/BTNMT, qua các năm không có sự biến động về giá trị pH nước dưới đất giữa các điểm quan trắc, so sánh giá trị pH với giai đoạn 2016 - 2020 tương đối ổn định.

- Tổng chất rắn hòa tan (TDS): Giá trị TDS nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 dao động trong khoảng 70,0 - 189,0 mg/l đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

- Độ cứng (tính theo CaCO3): Độ cứng nước dưới đất giai đoạn 2021 – 2025 dao động trong khoảng 8,4 - 217 mg/l, đều đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

- Chỉ số Pemanganat nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc dao động 0,70 - 2,52 mg/l, đều đạt QCVN 09:2023/BTNMT, chỉ số Pemanganat tương đối ổn định không có sự biến động lớn giữa các năm, giữa các điểm quan trắc và giai đoạn trước.

- Các thông số: Cơ bản khác như Nitrit (NO^-₂ tính theo N), Nitrat (NO^-₃ ), Amoni (NH₄⁺  tính theo N), Asen (As) và các thông số ảnh hưởng đến sức khỏa con người như Cadimi (Cd), Chì (Pb), Mangan (Mn), Sắt (Fe) kết quả phân tích các giá trị cơ bản đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

- Kết quả phân tích đa số các điểm quan chưa phát hiện ô nhiễm E.Coli, Coliform.

Biểu đồ diễn biến thông số chính, chất lượng nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025:

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.54. Diễn biến giá trị pH nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Tổng chất rắn hòa tan (TDS):

Biểu đồ 3.55. Diễn biến giá trị Nitrat nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Độ cứng (tính theo CaCO₃):

Biểu đồ 3.56. Diễn biến giá trị độ cứng nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Chỉ số Pemanganat:

Biểu đồ 3.57. Diễn biến chỉ số Pemanganat nước dưới đất khu vực phía Tây tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Ghi chú:

b) Khu vực phía Đông tỉnh

- Giá trị pH nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 dao động trong khoảng 4,57-7,79 đạt QCVN 09:2023/BTNMT, qua các năm không có sự biến động về giá trị pH nước dưới đất giữa các điểm quan trắc, so sánh giá trị pH với giai đoạn 2016-2020 tương đối ổn định.

- Tổng chất rắn hòa tan (TDS): Giá trị TDS nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 dao động trong khoảng 70,0 - 189,0 mg/l đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

- Độ cứng (tính theo CaCO3): Độ cứng nước dưới đất giai đoạn 2021 – 2025 dao động trong khoảng 8,4 - 217 mg/l, đều đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

- Chỉ số Pemanganat nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc, cơ bản đạt QCVN 09:2023/BTNMT, chỉ số Pemanganat có sự biến động giữa các năm, giữa các điểm quan trắc.

- Các thông số: cơ bản khác như Nitrit (NO^-₂ tính theo N), Nitrat (NO^-₃ ), Amoni (NH₄⁺  tính theo N), Asen (As) và các thông số ảnh hưởng đến sức khỏa con người như Cadimi (Cd), Chì (Pb), Mangan (Mn), Sắt (Fe) kết quả phân tích các giá trị cơ bản đạt QCVN 09:2023/BTNMT.

Kết quả phân tích đa số các điểm quan chưa phát hiện ô nhiễm E.Coli, Coliform.

Biểu đồ diễn biến thông số chính, chất lượng nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025:

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.58. Diễn biến giá trị pH nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Tổng chất rắn hòa tan (TDS):

Biểu đồ 3.59. Diễn biến giá trị TDS nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Độ cứng (tính theo CaCO₃):

Biểu đồ 3.60. Diễn biến giá trị Độ cứng tổng số nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

- Chỉ số Pemanganat:

Biểu đồ 3.61. Diễn biến giá trị Pemanganat nước dưới đất khu vực phía Đông tỉnh giai đoạn 2021 - 2025

Ghi chú:

Đánh giá chung về chất lượng nước dưới đất giai đoạn 2021 - 2025:

Giai đoạn 2021-2025 nước dưới đất được quan trắc trên 87 điểm (phía Tây tỉnh 40 điểm, phía Đông tỉnh 47 điểm), với các thông số cơ bản: pH, Tổng chất rắn hòa tan (TDS), độ cứng, Chỉ số Pemanganat, Nitrit (NO^-₂ tính theo N), Nitrat (NO^-₃ ), Amoni (NH₄⁺  tính theo N), Asen (As) và các thông số ảnh hưởng đến sức khỏa con người như Cadimi (Cd), Chì (Pb), Mangan (Mn), Sắt (Fe) kết quả phân tích các giá trị cơ bản đạt QCVN 09:2023/BTNMT, chất lượng nước dưới đất đáp ứng được cho nhu cầu sử dụng sinh hoạt và các hoạt động khác của tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân.

3.2.3. Một số vấn đề về nước dưới đất

- Việc suy khai thác nước nước dưới đất đang diễn ra quá mức, dẫn đến giảm trữ lượng:

Hiện nay, việc cấp nước cho sản xuất (trung bình 22 m³/ha/ngày) và sinh hoạt chủ yếu là từ nguồn nước duới đất, với trữ lượng khai thác lớn ở cả khu vực đô thị và nông thôn, dẫn đến tình trạng thiếu nước vào mùa khô.

Đối với khu vực đô thị, do dân số tăng nhanh kéo theo nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng cao, hệ thống cấp nước sinh hoạt khu vực đô thị gặp nhiều khó khăn. Đầu tư phát triển cấp nước chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu, dẫn đến tình trạng nguồn nước dưới mặt đất bị khai thác quá mức, tập trung tại một số phường xã trung tâm của tỉnh.

Đối với người nông dân, nước không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn là nguồn tài nguyên chính giúp quá trình canh tác đạt hiệu quả, góp phần duy trì và phát triển ngành nông nghiệp. Giai đoạn trước, mỗi nhà vườn chỉ cần khoan từ 1 - 2 giếng khoan là đáp ứng nhu cầu sản xuất vì nguồn nước khoan khá dồi dào. Tuy nhiên do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, đặc biệt vào mùa khô khi nhiệt độ tăng cao, người dân phải khoan thêm giếng, có những hộ phải khoan 3 - 4 giếng mới đủ nước đảm bảo sản lượng sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, tuy ở nhiều phường, xã nước máy đã được triển khai để cấp nước cho người dân nhưng do tâm lý e ngại, tốn kém về tài chính, người dân thay vì sử dụng nước máy, vẫn tiếp tục khai thác và sử dụng nước dưới đất để sinh hoạt, sản xuất.

Bên cạnh hoạt động khoan giếng ồ ạt, hoạt động khai thác khoáng sản cũng là nguyên nhân làm giảm mực nước dưới đất do việc hút nước để phục vụ khai thác, phá vỡ cân bằng thủy văn, mở đường cho nước bề mặt ô nhiễm ngấm xuống và gây sụt lún, làm thay đổi dòng chảy, dẫn đến mực nước hạ thấp cục bộ hoặc lan rộng, ảnh hưởng đến giếng khoan và chất lượng nước dưới đất.

- Nguy cơ ô nhiễm nước dưới đất:

Hoạt động sản xuất nông nghiệp: Việc sử dụng phân bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực vật đã góp phần quan trọng vào việc cải thiện năng suất cây trồng, song do tình trạng lạm dụng quá mức của người dân trong quá trình sử dụng, nên có thể dẫn đến tình trạng suy thoái đất nông nghiệp và có nguy cơ ô nhiễm nguồn nước dưới đất.

Nước thải, rác thải sinh hoạt: Là một trong những nguyên nhân gây suy giảm chất lượng nước dưới đất. Nước và rác thải do sinh hoạt của con người bao gồm một lượng lớn các chất hữu cơ, các loại cặn vô cơ và vô số các vi khuẩn gây bệnh. Hiện nay, việc thu gom xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nước thải còn có những hạn chế, vẫn còn tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường, các chất thải này ngấm xuống tầng nước dưới đất, là nguy cơ ô nhiễm nước dưới đất.

Các tác nhân tự nhiên như nhiễm phèn, Fe và các kim loại khác cũng làm suy giảm chất lượng nước dưới đất.

3.3. Diễn biến môi trường biển ven bờ

3.3.1. Diễn biến chất lượng nước biển

Đánh giá điễn biến chất lượng nước biển ven bờ trên địa bàn tỉnh dựa trên kết quả quan trắc hàng năm (giá trị trung bình năm), từ năm 2021-2025, với các thông số đặc trưng (pH, DO, TSS, PO₄^3- , Amoni (NH₄⁺ ), dầu mỡ khoáng, Coliform,…) so sánh với giá trị giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước biển (Bảng 1: Giá trị giới hạn của các thông số chất lượng nước biển vùng biển ven bờ nhằm mục đích bảo vệ môi trường sống dưới nước; Bảng 2: Giá trị giới hạn của các thông số chất lượng nước biển vùng biển ven bờ nhằm mục đích bảo vệ sức khoẻ con người và hệ sinh thái biển). Cụ thể chất lượng các khu vực quan trắc như sau:

a) Vịnh Vũng Rô

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.62. Diễn biến giá trị pH vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trong nước biển ven bờ tại vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025 dao động 5,0 - 7,8 nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), qua các năm pH tương đối ổn định, không có sự biến động lớn.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.63. Diễn biến giá trị TSS vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến TSS trong nước biển ven bờ tại vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025 dao động 26 - 54,33mg/L, các giá trị ở mức trung bình, cơ bản đều nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Tổng Coliform:

Biểu đồ 3.64. Diễn biến tổng Coliform vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025

Kết quả quan trắc trong nước biển ven bờ tại vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021 - 2025 các giá trị cơ bản nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Các thông số khác: Oxy hòa tan (DO) có giá trị ≥ 5mg/l đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước; PO₄^3- , Amoni (NH₄⁺ ), dầu mỡ khoáng về cơ bản nằm khoảng giá trị cho phép QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 2).

b) Vịnh Xuân Đài

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.65. Diễn biến giá trị pH vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trong nước biển ven bờ tại vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025 dao động 6,67 - 7,9 nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), qua các năm pH tương đối ổn định, không có sự biến động lớn.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.66. Diễn biến giá trị TSS vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến TSS trong nước biển ven bờ tại vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025 dao động 15 - 59 mg/l, các giá trị ở mức trung bình, cơ bản đều nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Tổng Coliform:

Biểu đồ 3.67. Diễn biến tổng Coliform vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025

Kết quả quan trắc Coliform trong nước biển ven bờ tại vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025 các giá trị cơ bản nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Các thông số khác: Oxy hòa tan (DO) có giá trị ≥ 5mg/l đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước; PO₄^3- , Amoni (NH₄⁺ ), dầu mỡ khoáng về cơ bản nằm khoảng giá trị cho phép QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 2).

Ghi chú:

c) Đầm Ô Loan

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.68. Diễn biến giá trị pH đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trong nước biển ven bờ tại đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025 dao động 6,7 - 7,45 nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), qua các năm pH tương đối ổn định, không có sự biến động lớn.

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.69. Diễn biến giá trị TSS đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến TSS trong nước biển ven bờ tại đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025 dao động 11,33 - 57,0mg/l, các giá trị ở mức trung bình, cơ bản đều nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Tổng Coliform:

Biểu đồ 3.70. Diễn biến tổng Coliform đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025

Kết quả quan trắc Coliform trong nước biển ven bờ tại đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025 các giá trị cơ bản nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), tại một số thời điểm năm 2021, năm 2023 Coliform vượt giới hạn.

- Các thông số khác: Oxy hòa tan (DO) có giá trị ≥ 5mg/l đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước; PO₄^3- , Amoni (NH₄⁺ ), dầu mỡ khoáng về cơ bản nằm khoảng giá trị cho phép QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 2).

Ghi chú:

d) Đầm Cù Mông

- Giá trị pH:

Biểu đồ 3.71. Diễn biến giá trị pH đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Giá trị pH trong nước biển ven bờ tại đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025 dao động 6,79 - 7,65 nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1)

- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS):

Biểu đồ 3.72. Diễn biến giá trị TSS đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Diễn biến TSS trong nước biển ven bờ tại đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025 dao động 5,67 - 66,57 mg/L, các giá trị ở mức trung bình, đều nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1).

- Tổng Coliform:

Biểu đồ 3.73. Diễn biến tổng Coliform đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025

Kết quả quan trắc Coliform trong nước biển ven bờ tại đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025 các giá trị cơ bản nằm trong khoảng giới hạn cho phép của QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), tại một số thời điểm năm 2024 Coliform vượt giới hạn.

- Các thông số khác: Oxy hòa tan (DO) có giá trị ≥ 5mg/l đạt quy chuẩn, đáp ứng được cho sự sinh trưởng của các loài động thực vật, sinh vật trong nước; PO₄^3- , Amoni (NH₄⁺ ) có thời điểm vượt giới hạn quy chuẩn; dầu mỡ khoáng về cơ bản nằm khoảng giá trị cho phép QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 2).

e) Trầm tích biển ven bờ

Giai đoạn 2021-2025, quan trắc trầm tích biển được thực hiện ở 11 khu vực: Khu vực Vịnh Xuân Đài- Khu phố Phước Lý, phường Sông Cầu; Khu vực bến sau khu vực đậu tàu thuyền, thôn Vịnh Hòa, phường Sông Cầu; Khu vực Vịnh Xuân Đài, thuộc thôn Phú Mỹ, phường Sông Cầu; Khu vực Vinh Xuân Đài, cảng cá Dân Phước, khu phố Vạn Phước, phường Xuân Đài; Khu vực Đầm Cù Mông, khu nuôi trồng thủy sản 2, thôn 5, xã Xuân Lộc; Khu vực Vinh Xuân Đài, vũng Chao, phường Sông Cầu; Khu vực giữa Vịnh Vũng Rô, xã Hoà Xuân; Phía Nam Khu vực đầm Ô Loan, xã Ô Loan; Phía Bắc Khu vực đầm Ô Loan, xã Tuy An Đông; Cầu An Hải, xã Ô Loan và Cầu Long Phú, xã Ô Loan. Qua kết quả quan trắc, với 08 thông số (As, Hg, Cd, Pb, Zn, Cr, Cu) so sánh với QCVN 43:2025/BNNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trầm tích (Bảng 1), các thông số phân tích đều có giá trị thấp, nằm trong khoảng giá trị tối đa cho phép của các thông số trong trầm tích tại quy chuẩn, qua các năm chưa phát hiện ô nhiễm bất thường.

Đánh giá chung về chất lượng nước nước biển ven bờ giai đoạn 2021-2025:

- Vịnh Vũng Rô:

Kết quả quan trắc trong nước biển ven bờ tại vịnh Vũng Rô giai đoạn 2021- 2025, giá trị các thông số pH, DO, TSS, PO₄^3- , NH₄⁺ , coliform, độ muối, S^2-, Hg, Pb đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), (Bảng 2); các giá trị tương đối ổn định không nhiều sự biến động giữa các năm.

- Vịnh Xuân Đài:

Kết quả quan trắc trong nước biển ven bờ tại vịnh Xuân Đài giai đoạn 2021 - 2025, giá trị các thông số pH, DO, TSS, PO₄^3- , NH₄⁺ , coliform, độ muối, S^2-, Hg, Pb đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), (Bảng 2).

- Đầm Ô Loan:

Kết quả quan trắc trong nước biển ven bờ tại đầm Ô Loan giai đoạn 2021 - 2025, giá trị các thông số pH, DO, TSS, PO₄^3- , NH₄⁺ , coliform, độ muối, S^2-, Hg, Pb đạt QCVN 10:2023/BTNMT (Bảng 1), (Bảng 2).

- Đầm Cù Mông:

Kết quả quan trắc trong nước biển ven bờ tại đầm Cù Mông giai đoạn 2021 - 2025, về cơ bản chất lượng nằm khoảng giá trị cho phép QCVN 10:2023/BTNMT (B1), (B2). Tuy nhiên, qua theo dõi, tại một số điểm (Đầm Cù Mông - Khu vực biển thuộc thôn Phú Dương, phường Sông Cầu, Đầm Cù Mông - Khu vực thôn Hòa Thạnh, xã Xuân Cảnh, Khu vực Đầm Cù Mông. Thôn 3. xã Xuân Lộc) có thời điểm PO₄^3-, amoni (NH₄⁺ ) có thời điểm vượt giới hạn quy chuẩn. Nguyên nhân các vị trí đều chịu ảnh hưởng bởi hoạt động nuôi trồng thủy sản từ các lồng, bè nuôi, mật độ lồng nuôi dày; bao bì, rác thải nhựa và nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý từ các lồng bè nuôi thải ra; hoạt động của các bè dịch vụ ăn uống; các hoạt động thông thương hàng hóa, thu mua hải sản xung quanh đầm, vịnh.

3.3.2. Một số đề môi trường biển ven bờ

Các vấn đề môi trường biển ven bờ ở Việt Nam và Đắk Lắk nói riêng chủ yếu xoay quanh ô nhiễm (rác thải nhựa, nước thải công nghiệp/sinh hoạt, dầu loang), khai thác quá mức tài nguyên (cá, khoáng sản), suy thoái hệ sinh thái (rừng ngập mặn, rạn san hô) và tác động của biến đổi khí hậu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh thái biển, kinh tế và an ninh xã hội.

Tình trạng phát triển du lịch, nuôi trồng thủy sản chưa đúng quy hoạch còn diễn ra tại nhiều xã phường trên địa bàn tỉnh, đặc biệt ở khu vực phía Đông tỉnh nơi có lợi thế trong du lịch biển và nuôi trồng thủy hải sản nước lợ, nước mặn.

Qua ghi nhận thực tế, các khu vực bãi biển, khu vực nuôi trồng trồng thủy sản nhiều cơ sở chưa quan tâm, chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường; còn có tình trạng xả chất thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi chưa qua xử lý ra môi trường xung quanh gây tác động đến cảnh quan khu vực, ô nhiễm môi trường không khí, nước.

CHƯƠNG IV.

HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ

4.1. Diễn biến chất lượng không khí

Đánh giá chất lượng không khí tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021 - 2025, dựa trên kết quả tổng hợp số liệu quan trắc trung bình năm (từ năm 2021 đến 2025), so sánh kết quả với QCVN 05:2023/BTNMT, mức tiếng ồn vói QCVN 26:2010/BTNMT; so sánh các giá trị giữa các điểm quan trắc, giữa các năm và chất lượng môi trường giai đoạn trước.

4.1.1. Diễn biến môi trường không khí khu vực đô thị, khu dân cư tập trung

- Tiếng ồn:

Kết quả đo tiếng ồn giai đoạn 2021 - 2025, tiếng ồn trung bình năm dao động trong khoảng từ 32 - 78,8 dBA, tại đa số các điểm quan trắc khu vực phía Tây tỉnh có mức tiếng ồn cao, xấp xỉ hoặc vượt ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 26:2010/BTNMT (quy định đối với khu vực thông thường, khung giờ từ 6 đến 21 giờ - 70 dBA), giữa các năm ít có sự biến động; khu vực phía Đông tiếng ồn tốt hơn đáng kể, các điểm quan trắc đều nằm trong ngưỡng cho phép (dưới 70 dBA). Những điểm có tiếng ồn thường xuyên ở mức cao, vượt giới hạn tập trung chủ yếu ở khu vực phía Tây tỉnh: ngã ba Duy Hòa, phường Thành Nhất; Ngã ba Hòa Bình, Km 5, P. Tân Lập; Chợ Buôn Ma Thuột, P. Buôn Ma Thuột; Ngã tư Phan Chu Trinh - Lê Thị Hồng Gấm, P. Buôn Ma Thuột; Đường vành đai, khu tái định cư P. Thành Nhất; trung tâm các xã, phường.

Nguyên nhân, tiếng ồn thường xuyên ở mức cao do điểm quan trắc nằm tập trung chủ yếu ở các điểm nút giao thông chính, các khu vực đông dân cư nên bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn phát ra do phương tiện vận chuyển, các hoạt động kinh doanh, sinh sống của người dân và do sự gia tăng lớn của phương tiện giao thông.

So với giai đoạn 2016 - 2020 tiếng ồn đo đạc tại khu vực đô thị, khu dân cư tập trung không có sự biến động nhiều.

Biểu đồ 4.1. Diễn biến tiếng ồn khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

- Bụi tổng số (TSP):

Nồng độ bụi khu vực phía Tây giai đoạn 2021 - 2025, dao động từ 33,4 - 362,8 µg/Nm³; khu vực phía Đông có nồng độ dao động từ 0,01 - 35,2 µg/Nm³, tại cả hai khu vực của tỉnh đa số các điểm quan trắc có nồng độ bụi nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (300 µg/Nm³). Tuy nhiên, một số điểm khu vực phí Tây tỉnh có nồng độ bụi thường xuyên ở mức cao ở mức cao, có giá trị xấp xỉ hoặc vượt ngưỡng giới hạn cho phép từ 1,0 - 1,21 lần (ngã ba Duy Hòa, phường Thành Nhất; Ngã ba Hòa Bình, Km 5, P. Tân Lập; Chợ Buôn Ma Thuột, P. Buôn Ma Thuột; Ngã 3 đường Đinh Tiên Hoàng - Lê Duẩn, phường Buôn Ma Thuột,…). Nguyên nhân, bụi thường xuyên ở mức cao do điểm quan trắc nằm tập trung chủ yếu ở các điểm nút giao thông chính, các khu vực đông dân cư nên bị ảnh hưởng bởi phương tiện giao thông, các hoạt động kinh doanh, sinh sống của người dân và một số điểm bị tác động do hoạt động chỉnh trang đô thị.

So với giai đoạn 2015 - 2020 nồng độ bụi tại khu vực đô thị, khu dân cư tập trung không có sự biến động nhiều. Tuy nhiên, diễn biến nồng độ bụi có sự phân hóa rõ rệt giữa khu vực đô thị cao nguyên và khu vực duyên hải. Nồng độ bụi cũng thay đổi qua các tháng trong năm, theo diễn biến mùa, mức độ ô nhiễm bụi cũng giảm rõ rệt vào các tháng mùa mưa và cao hơn vào mùa khô.

Biểu đồ 4.2. Diễn biến nồng độ bụi khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

- NO₂; SO₂; CO:

Nồng độ NO₂ trong môi trường không khí khu vực đô thị, khu dân cư giai đoạn 2021 - 2025 dao động từ 3,5 đến 231,3 µg/Nm³ tại đa số các điểm quan trắc nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (200 µg/Nm³). Nồng độ NO₂ khu vực phía Tây cao hơn khu vực phía Đông, một số điểm NO₂ tại ngã ba Duy Hòa, phường Thành Nhất; Bùng binh km³ - phường Tân An; Chợ Buôn Ma Thuột, P. Buôn Ma Thuột; Ngã 3 đường Đinh Tiên Hoàng - Lê Duẩn cao vượt giới hạn, tuy nhiên mức vượt không đáng kể.

Nồng độ SO₂ dao động từ 6,04 đến 228,0 µg/Nm³; CO từ 235,8 đến 11.541 µg/Nm³, môi trường không khí khu vực đô thị, khu dân cư giai đoạn 2021-2025 tại các điểm quan trắc giá trị trung bình năm khá thấp, đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (SO₂ 350 µg/Nm³, CO 30.000 µg/Nm³).

Biểu đồ 4.3. Diễn biến nồng độ NO₂ khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 – 2025

Biểu đồ 4.4. Diễn biến nồng độ SO₂ khu vực đô thị, khu dân cư tập trung giai đoạn 2021 - 2025

Ghi chú:

4.1.2. Hiện trạng môi trường không khí bị ảnh hưởng bởi hoạt động của khu công nghiệp, cụm công nghiệp

- Tiếng ồn:

Kết quả đo tiếng ồn trung bình năm giai đoạn 2021 - 2025 dao động trong khoảng từ 31 - 70,9 dBA, đa số các điểm không khí bị ảnh hưởng bởi hoạt động của khu công nghiệp, cụm công nghiệp có tiếng ồn nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 26:2010/BTNMT, quy định đối với khu vực thông thường, khung giờ từ 6 đến 21 giờ (70 dBA). Tuy nhiên, tiếng ồn đều ở mức cao do điểm quan trắc chủ yếu là khu dân cư nằm gần các Cụm công nghiệp, có thể chịu tác động từ hoạt động sản xuất hoặc cộng hưởng với tiếng ồn giao thông/đô thị… Mức tiếng ồn trung bình năm; so với giai đoạn 2016 - 2020 tiếng ồn đo đạc tại khu, cụm công nghiệp có sự biến động không nhiều.

Biểu đồ 4.5. Diễn biến tiếng ồn KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

- Bụi tổng số (TSP):

Nồng độ bụi khu vực ảnh hưởng bởi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025 cao nhất 282 µg/Nm³, tất cả các điểm quan trắc đều có nồng độ bụi nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (300 µg/Nm³), biến động nhẹ giữa các năm. Giá trị bụi trung bình năm khu vực phía Tây cao hơn so với Khu vực phía Đông tỉnh.

So với giai đoạn 2016 - 2020 Nồng độ Bụi giai đoạn 2021 - 2025 ảnh hưởng bởi khu, cụm công nghiệp trung có sự biến động không nhiều.

Biểu đồ 4.6. Diễn biến nồng độ Bụi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

- NO₂, SO₂, CO:

Nồng độ NO₂ trong môi trường không khí khu vực ảnh hưởng bởi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (200 µg/Nm³). Nồng độ NO₂ khu vực phía Tây cao hơn khu vực phía Đông, sự chênh lệch giá trị giữ các điểm quan trắc lớn. Nồng độ trung bình năm dao động từ 1,1 đến 176,8 µg/Nm³. Nhiều điểm quan trắc có nồng độ NO₂ thấp hơn giới hạn phát hiện.

Nồng độ SO₂, CO trong môi trường không khí khu vực ảnh hưởng bởi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc giá trị trung bình năm khá thấp, đa số nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (SO₂ 350 µg/Nm³, CO 30.000 µg/Nm³). Có 01 điểm có nồng độ SO₂ cao, vượt mức cho phép giới hạn của quy chuẩn 1,3 lần.

Nồng độ CO trung bình năm dao động từ 323,4 đến 13206,6 µg/Nm³, nhiều điểm quan trắc có nồng độ CO thấp hơn giới hạn phát hiện.

Biểu đồ 4.7. Diễn biến nồng độ NO₂ KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.8. Diễn biến nồng độ SO₂ KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

- H₂S, NH₃:

Nồng độ H₂S trong môi trường không khí khu vực ảnh hưởng bởi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc đa số đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (42 µg/Nm³). Nồng độ H₂S khu vực phía Tây cao hơn khu vực phía Đông tỉnh, sự chênh lệch giá trị giữa các điểm quan trắc lớn. Phía Tây có 04 điểm có nồng độ H₂S vượt mức cho phép giới hạn của QCVN từ 1,3 đến 1,5 lần (KKCN3-KDC cách Nhà máy XLNT P. Thành Nhất 300m hướng TB; KKCN4-KDC cách Nhà máy XLNT P. Thành Nhất 300m hướng ĐN; KKCN18-Cách BCL CTR P. Buôn Ma Thuột 100m theo hướng Đông Bắc; KKCN19-Cách BCL CTR P. Buôn Ma Thuột 100m theo hướng Tây Nam); phía Đông có 01 điểm có nồng độ NH3 vượt mức cho phép giới hạn quy chuẩn 1,42 lần (KKCN32-Cụm CN Ba Bản, xã Sơn Hòa).

Nồng độ NH₃ trong môi trường không khí khu vực ảnh hưởng bởi KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025 tại các điểm quan trắc đa số đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2023/BTNMT (200 µg/Nm³). Khu vực phía Đông có 02 điểm có nồng độ NH3 vượt mức cho phép giới hạn quy chuẩn (KKCN36-Khu sản xuất gạch ngói, Nam Bình 1, P. Đông Hòa có nồng độ 408,9 µg/Nm³ vượt 2,04 lần; KKCN44 - Trong KCN An Phú gần DNTN Việt Thái, P. Bình Kiến 261,53 408,9 µg/Nm³ vượt 1,3 lần).

Biểu đồ 4.9. Diễn biến nồng độ H₂S KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Biểu đồ 4.10. Diễn biến nồng độ NH3 KCN, CCN giai đoạn 2021 - 2025

Ghi chú: