Công văn 404/CST-TN năm 2026 về thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ, lâm sản của người dân do Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí ban hành

Kính gửi: Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam.

Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí - Bộ Tài chính nhận được Phiếu chuyển số 90/PC-VPCP ngày 08/01/2026 của Văn phòng Chính phủ chuyển văn bản số 101/HHG-VP ngày 29/12/2025 của Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam gửi Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn thanh toán không dùng tiền mặt khi thu mua gỗ, lâm sản của người dân. Về vấn đề này, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí có ý kiến như sau:

Theo quy định của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) số 32/2013/QH13 (áp dụng từ 01/01/2014) thì hoá đơn mua hàng hoá, dịch vụ từng lần có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Tại thời điểm xây dựng Luật số 32/2013/QH13 (năm 2013) do đây là lần đầu tiên điều kiện về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ được quy định tại Luật Thuế TNDN, đồng thời tại thời điểm đó hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt chưa phát triển mạnh mẽ, đồng bộ như hiện nay và người dân cũng chưa quen sử dụng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt nên tại Luật số 32/2013/QH13 mới quy định mức thanh toán không dùng tiền mặt tối thiểu là 20 triệu đồng và chi áp dụng đối với hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ.

Ngày 28/10/2021, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1813/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam, trong đó đã đặt ra các mục tiêu về việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế và đã đề ra một số giải pháp như: rà soát đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều khoản liên quan đến thanh toán tại các văn bản Luật hiện hành; xây dựng giải pháp để tiếp tục khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt góp phần vào việc quản lý thuế. Bên cạnh đó, tại Quyết định số 1813/QĐ-TTg cũng đưa ra các giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa như: (i) Tập trung triển khai các giải pháp phát triển đa dạng tổ chức cung ứng, kênh phân phối, đa dạng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt theo Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia. Khuyến khích phát triển các sản phẩm, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp với hành vi tiêu dùng ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; (ii) Nghiên cứu, triển khai từng bước hoạt động đại lý thanh toán; cho phép các tổ chức không phải ngân hàng triển khai hoạt động đại lý thanh toán ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo theo quy định; (iii) Tận dụng hạ tầng, dữ liệu, mạng lưới viễn thông, giảm các chi phí xã hội để phát triển, mở rộng kênh thanh toán không dùng tiền mặt trên thiết bị di động ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo gắn với việc triển khai dùng tài khoản viễn thông thanh toán cho các hàng hóa, dịch vụ có giá trị nhỏ (Mobile - Money); tổng kết, đánh giá, đề xuất xử lý phù hợp đối với dịch vụ Mobile - Money.

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Nhờ đó, các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phát triển với nhiều hình thức đa dạng. Gần đây, Bộ Chính trị cũng đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó cũng đã đặt ra mục tiêu năm 2030 giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80%.

Để góp phần cùng với các giải pháp khác trong việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế, thực hiện chuyển đổi số, minh bạch hóa các giao dịch trong nền kinh tế, đảm bảo phù hợp với thực tiễn phát sinh, tại Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH14 (điểm c khoản 1, khoản 3 Điều 9) được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/10/2025 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025 đã quy định:

"Điều 9. Các khoản chi được trừ và không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

1. Trừ các khoản chi quy định tại khoản 2 Điều này, doanh nghiệp được trừ các khoản chi khi xác định thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

...

c) Các khoản chi có đủ hoá đơn, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật, trừ các trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ.

...

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này...".

Quy định chi tiết nội dung nêu trên, tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNDN đã quy định điều kiện để doanh nghiệp được trừ các khoản chi khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, trong đó có: “Khoản chi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với trường hợp mua hàng hoá, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thực hiện theo quy định của các văn bản pháp luật về thuế giá trị gia tăng". Quy định này áp dụng kể từ ngày Nghị định số 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành (ngày 15/12/2025). Đồng thời, tại điểm b khoản này quy định: "Đối với các trường hợp: Mua sản phẩm là nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra; mua sản phẩm thủ công làm bằng đay, cói, tre, núa, lá, song, mày, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra; mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt; mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra; mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh (không bao gồm các trường hợp nêu trên) có mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế giá trị gia tăng phải có chứng từ chi trả tiền theo quy định của pháp luật về kế toán, hóa đơn, chứng từ cho người bán (đối với trường hợp giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt) và Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm".

Ngoài ra, tại Điều 26 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng cũng đã quy định cụ thể về các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt và một số quy định đặc thù khác liên quan đến thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo quy định nêu trên thì các khoản thanh toán của doanh nghiệp (bao gồm khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ được lập Bảng kê theo quy định, trong đó có thu mua gỗ, lâm sản của người dân sản xuất trực tiếp bán ra) có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên để được tính vào chi phí được trừ thì doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Quy định về thanh toán không dùng tiền mặt tại Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn là nhằm phát triển việc thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam, góp phần minh bạch hóa các giao dịch kinh tế, thúc đẩy kinh tế số. Do đó, đề nghị Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam hướng dẫn các doanh nghiệp thành viên thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Trường hợp có phát sinh vướng mắc về phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, đề nghị Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam liên hệ với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để được giải đáp.

Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí trả lời để Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam được biết./.