Không biết mình phù hợp với công việc gì? Nên bắt đầu từ đâu?

Nộp CV nhiều nơi nhưng liên tục bị từ chối rất dễ khiến người tìm việc nghĩ rằng mình không hợp nghề. Thực tế, kết quả ứng tuyển còn phụ thuộc vào kinh nghiệm, mức độ phù hợp với vị trí, cách thể hiện CV và phỏng vấn. Muốn biết có nên đổi hướng hay tiếp tục, cần nhìn rõ vấn đề đang nằm ở quá trình ứng tuyển hay chính công việc đã chọn.

Vì sao càng xin việc càng thấy mông lung?

Bị từ chối nhiều lần chưa đủ để kết luận một người không phù hợp với nghề. Chẳng hạn, sinh viên mới ra trường ứng tuyển vị trí Content Executive yêu cầu hai năm kinh nghiệm nhưng không được gọi phỏng vấn thì nguyên nhân trước hết nằm ở khoảng cách giữa hồ sơ và yêu cầu tuyển dụng. Kết quả đó chưa phản ánh khả năng theo nghề Content trong dài hạn.

Tên ngành học cũng không cho biết chính xác một người sẽ hợp với công việc nào. Học Marketing không đồng nghĩa với việc sẽ phù hợp với mọi vị trí thuộc Marketing. Có công việc thiên về viết và nghiên cứu nội dung, trong khi những vị trí khác lại tập trung vào dữ liệu, quảng cáo hoặc làm việc với khách hàng. Người học Luật cũng có thể chọn nhiều hướng nghề có cách làm rất khác nhau.

Sự mông lung thường rõ hơn sau một thời gian xin việc không thuận lợi. Phạm vi ứng tuyển bắt đầu mở rộng, từ công việc đúng ngành sang nhiều vị trí chỉ vì thấy yêu cầu “có thể thử”. Khi hồ sơ được gửi sang quá nhiều nhóm nghề không liên quan, kết quả nhận về rất khó dùng để đánh giá hướng nào phù hợp hơn.

Lúc này cần nhìn kỹ hơn vào chính công việc: mình có thể làm những nhiệm vụ nào, phần nào khiến mình thấy khó duy trì và yêu cầu thực tế của vị trí cách năng lực hiện tại bao xa.

Hiểu rõ công việc thực tế sẽ dễ thu hẹp hướng phù hợp hơn (Hình từ Internet)

Vậy làm sao để biết mình hợp với công việc nào?

Một công việc thường chỉ trở nên rõ ràng khi nhìn vào những gì phải làm hằng ngày. Tên nghề, ngành học hay một bài trắc nghiệm tính cách có thể gợi ý hướng tìm hiểu, nhưng chưa đủ để quyết định mình có phù hợp hay không.

Dạng việc quan trọng hơn tên nghề

Người chưa có nhiều kinh nghiệm thường khó trả lời câu hỏi “mình thích nghề gì?” vì chưa trải qua đủ công việc để so sánh. Bắt đầu từ những dạng việc cụ thể sẽ dễ hơn.

Chẳng hạn, nếu bạn thấy mình khá thoải mái khi viết, tìm tài liệu và trình bày thông tin, có thể tìm hiểu các công việc thiên về nội dung hoặc truyền thông. Người thích giao tiếp, xử lý yêu cầu hoặc làm việc với số liệu sẽ có những hướng khác để cân nhắc.

Không cần chọn ngay một nghề từ bảng này. Hãy xác định 2-3 dạng việc bạn thấy mình có khả năng làm hoặc sẵn sàng làm lâu hơn những dạng khác, rồi dùng chúng để khoanh các nhóm công việc cần tìm hiểu tiếp.

Ví dụ, nếu bạn thấy mình khá ổn với việc viết, nghiên cứu và trình bày thông tin, có thể ưu tiên xem Content hoặc truyền thông trước. Nếu đồng thời cũng thích làm việc với số liệu, hãy giữ thêm một nhóm công việc thiên về phân tích để so sánh.

Đến đây, bạn chưa cần kết luận mình “hợp nghề nào”. Kết quả cần có sau phần này chỉ là một danh sách ngắn 2-3 nhóm việc đáng kiểm tra tiếp bằng JD và trải nghiệm thực tế.

Làm được là một chuyện, chịu được lại là chuyện khác

Sau khi khoanh được 2-3 nhóm việc, cần xem mình có chịu được cách những công việc đó vận hành hằng ngày hay không. Chẳng hạn, viết tốt chưa chắc đã hợp Content nếu bạn khó duy trì với deadline, việc sửa bài nhiều lần hoặc phải nghiên cứu liên tục; giao tiếp tốt cũng chưa đủ để theo Sales nếu KPI doanh số và việc thường xuyên bị từ chối khiến bạn nhanh kiệt sức.

Hãy loại bớt những nhóm có phần việc cốt lõi mà bạn biết mình khó duy trì lâu dài. Nếu cảm giác khó chịu chỉ đến từ việc chưa quen hoặc chưa biết làm, vẫn nên giữ lại để kiểm tra thêm thay vì loại ngay.

Đọc JD công việc để kiểm tra lựa chọn

Với những nhóm việc còn lại, hãy mở khoảng 5-10 JD của mỗi nhóm và xem nhiệm vụ nào xuất hiện nhiều nhất. Đây là cách nhanh để biết công việc thực tế có giống điều mình đang hình dung hay không.

Ví dụ, nhiều JD Content cùng yêu cầu nghiên cứu, viết và chỉnh sửa nội dung. Nếu phần lớn các đầu việc này nằm trong khả năng hoặc là thứ bạn sẵn sàng học, Content có thể tiếp tục nằm trong nhóm ưu tiên. Ngược lại, nếu một nhiệm vụ xuất hiện ở hầu hết JD nhưng bạn chắc chắn không muốn làm thường xuyên, nên cân nhắc loại nhóm đó.

Nếu vẫn chưa rõ, có thể thử qua internship, part-time, dự án cá nhân hoặc một công việc entry-level. Một trải nghiệm ngắn với đúng nhiệm vụ cốt lõi thường cho câu trả lời rõ hơn việc tiếp tục suy đoán.

Biết rồi thì nên ứng tuyển thế nào?

Sau khi đã khoanh được những công việc mình muốn thử, đừng quay lại cách thấy tin nào vừa sức cũng nộp. Hãy tập trung vào một vài nhóm việc đủ gần nhau để CV không phải thay đổi theo mỗi tin tuyển dụng và bản thân cũng dễ nhận ra hướng nào đang có tín hiệu tốt hơn.

Chọn nhóm việc để tập trung ứng tuyển

Nếu vẫn còn phân vân, có thể chọn khoảng hai nhóm công việc muốn ưu tiên và giữ thêm một hướng khác để thử khi gặp tin phù hợp. Quan trọng hơn số lượng là những vị trí đó phải có phần việc mà bạn thực sự muốn tìm hiểu thêm.

Ví dụ, cùng tuyển “Nhân viên Marketing” nhưng có nơi phần lớn thời gian là viết nội dung, có nơi lại chạy quảng cáo hoặc làm báo cáo số liệu. Nếu bạn đang muốn thử hướng Content, một JD thiên về quảng cáo sẽ không cho bạn nhiều câu trả lời, dù chức danh vẫn là Marketing.

Vì vậy, trước khi gửi CV, hãy xem phần mô tả công việc có gần với nhóm việc mình vừa khoanh ở trên hay không. Làm như vậy trong một thời gian sẽ dễ nhìn ra hơn việc mình đang chọn đúng hướng hay chỉ đang nộp hồ sơ vì muốn có việc càng sớm càng tốt.

Xem kết quả ứng tuyển để biết nên làm gì tiếp

Gửi nhiều CV mà gần như không nơi nào gọi chưa có nghĩa là nên bỏ hướng đó. Có thể bạn đang nhắm vị trí quá cao, CV chưa sát JD hoặc chưa thể hiện được những gì nhà tuyển dụng cần.

Nếu đã được gọi phỏng vấn khá đều nhưng thường dừng ở vòng này, vấn đề lại khác. Lúc đó nên xem mình hay vướng ở câu hỏi nào, thiếu kiến thức gì hoặc có yêu cầu nào của vị trí mà bản thân chưa đáp ứng được.

Chỉ khi đã có dịp trực tiếp làm những phần việc chính và nhận ra mình rất khó duy trì với chúng, việc đổi sang hướng khác mới đáng cân nhắc hơn. Cảm giác này khác với sự lúng túng của một người mới bắt đầu: bạn hiểu công việc cần làm gì, vẫn có thể làm, nhưng không muốn tiếp tục sống với nhịp công việc đó lâu dài.

Nếu đã khá chắc mình muốn theo nhóm việc nào nhưng gửi hồ sơ vẫn ít được phản hồi, có thể xem thêm Cách tìm việc hiệu quả: Nếu nộp nhiều CV mà không ai gọi, cần sửa gì? để xem lại cách chọn tin, mức kinh nghiệm và CV.

Bạn chưa cần biết ngay công việc nào sẽ theo mình nhiều năm. Ở giai đoạn này, tìm được một hướng đáng để thử nghiêm túc đã đủ để đi tiếp.